Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaat De Steffenberg in Vught

Internaten
De jongens van internaat De Steffenberg kregen les op het havo, het atheneum of het gymnasium van de Missionarissen van de Heilige Familie. De kloosterlingen wierven op zulke scholen ook nieuwe leden voor hun congregatie.

Op het bosrijke landgoed waar deze broeders in 1964 hun broederhuis met kostschool vestigden was al een katholiek internaat, Sparrendaal, dat eveneens geleid werd door missionarissen (die van Scheut) en waar ook jongens zaten van twaalf tot pakweg zestien jaar oud.

Het gebouw had een zakelijke en moderne uitstraling. De internaatvleugel, die maar liefst vier verdiepingen telde, lag achter een vierkante kapel.

Begin 21e eeuw werd De Steffenberg gesloopt. Wat herinner jij je nog van het kostschoolleven daar? Welke namen van paters en broeders schieten jou nog te binnen? Het is bekend dat de paters van Scheut hun collega-missionarissen van de Heilige Familie hielpen op hun school, maar gold dat ook omgekeerd en was er veel contact tussen de leerlingen van de twee internaten? Reageren kan hieronder.

Foto

Kapel van het kleinseminarie (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 1A12741)

40

Reacties (40)

Piet van Kaam zei op 11 maart 2019 om 09:55 uur
Ik heb 2 jaar op De Steffenberg gezeten en de dagelijkse lessen genoten op het gymnasium van Sparrendaal, het daarnaast gelegen seminarie cq kostschool. Een jaar voor de verhuizing vanuit het MissieHuis St. Antonis in Kaatsheuvel gingen we elke dag al met de speciale pendelbus naar school in Sparrendaal. De Steffenberg was hagel nieuw en je had er een eigen kamer. Grote sportvelden met daarom heen een ge-asfalteerde pad waar je heerlijk kon skeeleren of rolschaatsen en een zwemvijver. Ik bewaar er goede herinneringen aan.
Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 11:51 uur
Bedankt voor je reactie, Piet. Dat moet inderdaad bijzonder zijn geweest op zo'n splinternieuwe locatie. In welke jaren ben je daar geweest? Heb je er toevallig zelf ook nog foto's van die we hier zouden mogen delen?
Piet van Kaam zei op 11 maart 2019 om 12:35 uur
Schooljaar 1962-1963 heb ik op de Steffenberg gezeten en daarna abrupt gestopt. Ik denk niet dat ik van deze periode nog veel foto's heb.
martien van wezel zei op 12 maart 2019 om 09:19 uur

Daar zat ik van 07-09-1965 tot 17-11-1969

Marilou NillesenBHIC zei op 12 maart 2019 om 12:27 uur
Toch bedankt hoor, Piet. En Martien, welke herinneringen heb je aan deze vier jaar?
Harry J. zei op 14 maart 2019 om 15:41 uur

Wat nostalgisch en lekker allitererende titel "Wierook, Wijwater en Worstenbrood. Het rijke roomse leven..." Voor herinneringen aan de donkere en duistere kant hiervan verwijs ik u graag door naar: "Oproep Sparrendaal: seksueelmisbruik, info" Voor mij was die periode van 1959 tot 1967 de hel op aarde. In mijn latere leven heb ik weinig last ondervonden van het seksuele misbruik, maar horribile dictu de psychische mishandeling, miskenning en vernedering hebben modderige karresporen getrokken in mijn verdere leven.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 14 maart 2019 om 16:42 uur
Beste Harry, dank dat je hier hebt willen reageren, met zo'n aangrijpend verhaal nog wel. Wat verschrikkelijk en schandalig wat jou op Sparrendaal is aangedaan. En goed dat inmiddels de aandacht is gekomen voor de hele donkere kanten van het kostschoolleven en het 'rijke roomse leven' in het algemeen. Maar dat neemt nog niet die 'modderige karresporen' weg, zoals je het zegt... En op nostalgie zit je dan natuurlijk al helemaal niet te wachten, lijkt me. Mocht je iets kwijt willen, dan kun je mailen, of ier nog reageren. Maar ik kan me ook voorstellen dat je het liever privé houdt. Sterkte en bedankt voor je reactie.
martien zei op 15 maart 2019 om 10:36 uur
kan ik een foto sturen? Die ook op Google te vinden is?
Christian van der VenBHIC zei op 15 maart 2019 om 13:01 uur
@Martien: Ja hoor, dat kan. Je kunt ook een link naar de foto in je reactie plaatsen. Wat echter (nog) niet kan, is een foto uploaden naar een reactie. Maar als je een link plaatst of hem via e-mail naar ons doorstuurt, kunnen wij hem er wel bij plaatsen (mits hij vrij is van auteursrecht).
martien zei op 15 maart 2019 om 17:08 uur
sparrendaal en de steffenberg hadden samen de school gymnasium Franciscus Xaverius die achter Sparrendaal lag. Deels in de oudbouw met kerk en deels in noodlokalen. Er waren veel gronden om te wandelen en te sporten. Er waren ook externen, jongens uit Vught en Helvoirt. Zomer 1969 gingen we met de fiets naar Maurickcollege. Al in 1967 kwamen er meisjes bij in de onderbouw.
martien zei op 15 maart 2019 om 17:16 uur
paters van de Steffenberg waren;Bakker, die op zijn kamer foto's maakte??+Bleeker met 1 long en die gaf Engels+Hendriks=de kip+ Wevers=de stier en die gaf latijn+Baerwaldt en die gaf l.o. in stinklokaal+van Oers die natuurkunde gaf en eigenhandig een complete telefooncentrale maakte+.Bouman die gaf frans+Akkermans prefect. Ik ging nooit naar de gymles. Viel niet op. Mijn bril ging kapot, maar ik had geen geld voor een nieuwe en liep maanden met een scheur in het glas. We mochten maanden niet naar huis maar wel werd deels de was gehaald en gebracht. Mijn wasnummer was 345. Na mijn vertrek heb ik nooit meer iemand gezien of gesproken. Hoofdkantoor van MSF congregatie was in Goirle. Er was ook een ziekenboeg met een strenge zuster. Woensdag na het gras aaien was er spinazie. De tuinman was Tinus Plotseling.
Harry J. zei op 15 maart 2019 om 22:31 uur
De Jong (de dikke) was prefect, Wijgergangs (aardrijkskunde) werd op een gegeven moment verbannen naar het patershuis en mocht geen contacten meer onderhouden met de jongens van het internaat ten faveure van De Jong, frater Schuurmans van de ziekenboeg kon zijn handen niet thuis houden en over rector Frans van de Wiel doe ik het zwijgen doe. Pater van Es(ch?) (Stalen Hein) heeft ooit een boekje in beslag genomen dat mijn ouders gestuurd hadden bij gelegenheid van St. Nicolaas (verhalen van Heinrich Böll), een prisma pocket van 1.25 gulden. Dat moet zijn geweest in december 1961. Mijn ouders hadden het niet breed, maar afgezien daarvan vond ik het een zodanig affront dat ik hem 14 dagen lang dood gezwegen heb. Na 14 dagen werd ik bij rector Van de Wiel op het matje geroepen om daarmee op te houden op straffe van... De wraak op Van Es smaakte zoet en ik vond hem een ongelofelijke lafaard dit uit handen gegeven te hebben aan Van de Wiel, een onvoorstelbaar autoritaire persoonlijkheid met narcistische stoornissen. Baerwaldt was trouwens leraar Latijn, pater Wevers (met een lui oog) gaf Grieks
Christian van der VenBHIC zei op 16 maart 2019 om 08:54 uur
@Martien: Goede aanvullingen! En bracht het de school nog in rep in roer in 1967, toen er ook meisjes kwamen? Maar ik begrijp dat er in jouw klas louter jongens bleven... @Harry: Jij hebt aan de school weinig vreugde verloren, zo te lezen. Waren er ook fraters/leraren waar je betere herinneringen aan hebt? Nog vrienden aan deze schooltijd overgehouden? Of was het vooral een periode om snel achter je te laten?
Martien zei op 16 maart 2019 om 09:53 uur
Graag meld ik dat we uit elkaar moeten houden het internaat de Steffenberg en het internaat Sparrrendaal enerzijds en anderzijds de jaren in Kaatsheuvel en de scholen met ook derden. Zelf kan ik alleen uit eigen waarneming en wetenschap getuigen over 09-1965 tot 11-1969
Martien zei op 16 maart 2019 om 09:54 uur
Toen ik naar de Steffenberg ging met mijn broer kregen we van mijn vader 10 gulden en een schriftje met een potlood om alle uitgaven voor 3 maanden en 2 personen te noteren, maar we gaven niks uit.
Martien zei op 16 maart 2019 om 09:57 uur
Achter de Steffenberg waren grasvoetbalvelden met eromheen een sintelbaan waar we rondjes liepen. Er was ook een voetbalveld op steen met sterke lampen waar er werd gespeeld ook inde kou en in de mist. Daarboven werden de hutkoffers opgeslagen en waren er bouwbewerkingskamers.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:00 uur
We hadden op school een continurooster en we stopten rond 13.50 uur en daarna eten. van 15 tot 16 studie en van 16 tot 17 recreatie daarna weer van 17 tot 18 studie in een lokaal waarna 18 uur eten tot 19 uur. 19 tot 20 uur weer studie en tot 21 uur recreatie. Om 21.00 uur moeten we naar de kamer en naar bed, maar soms mochten we naar de TV blijven kijken tot 21.10 uur bij voor beeld met: I Spy met Robert Culp en Cosby
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:02 uur
In de sporthal waren er films, zoals ; de kanonnen van Navarone, the bridge over the river Kwai en Blow Up met ook discussie later erover. We hadden een telefooncel waar je moest betalen voor elke tel, maar thuis hadden ze geen telefoon. Er was een winkeltje en een barretje waarachter een kamertje met een typemachine. Van de 100 jongens zat er maar 1 te typen met twee vingers en dat was ik. Dat doe ik nu nog en wel heel snel.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:05 uur
Op school hadden we 20 uur per week lessen latijn en grieks. Duits wij in het tweede jaar al en elders pas in het derde jaar. De leraar duits heette; de lul. We moesten in zalen studeren en ik heb wel 10 keer de bijbel van voren naar achteren gelezen want je mocht niks anders en ik verveelde me kapot. Gymnasium kent weinig huiswerk.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:08 uur
Er was boven een bibliotheek met ook een piano. Daar zat nooit iemand behalve...ik. Achter was er een poel waar we wel eens gingen zwemmen, maar wel zonder les of diploma. Onder de kapel waren er 6 altaartjes want elke pater moest als priester elke dag de mis lezen met een misdienaar en we gingen elke week in de kapel ook naar zangles met pater van der Staak. Vaak viel ik flauw onder de mis, want nuchter en lage bloeddruk, nu nog.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:12 uur
Op weg naar Sparrendaal passeerden we een wit huis met oud of oude paters en een grote rododendron, -Grieks; een rode boom-. dus een struik. Ook natuurkundelokaal met een douche en flesjes met opschriften zoals; Kaliumcyanide. Waarschijnlijk geen cyaankali maar water. Ik heb het niet uitgeprobeerd. Wel dagelijks aan gedacht.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:13 uur
In mijn beleving zagen de jongens en de meisjes elkaar niet staan of zitten. Wij zongen liever als Heintje; Mama. Je bent de allerliefste van de hele wereld.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:16 uur
er waren 2 recreatiezalen, een voor de kleintjes tot en met klas 3 -12 tot 16 jaar- en een voor de groten tot en met klas 6.-15 tot 19 jaar-. De groten mochten onbegeleid naar Vught naar de tandarts en de friture ernaast. We konden ook op de brommer naar Helvoirt een cafetaria of in Vught bij viaduct met de top 40 lijst in jukebox.
Martien zei op 16 maart 2019 om 10:21 uur
Op de brommer kreeg ik 2 bekeuringen wegens door rood rijden en langs gesloten spoorwegslagbomen midden in Vught. Later nog een ongeluk met de brommer, een gloednieuwe Cyrus. Geen Tomos of Puch. Mijn zus kwam op de brommer de was halen. Het leek een hele expeditie maar het was 40 kilometer en nu rijden mensen gerust 50 km v.v. naar en van werk. Als ik met mijn broer op de fiets er heen reed filosofeerden we al in 1967 over de robotisering er dat er geen werk meer zou zijn voor iedereen, hetgeen we wisten via Hadimassa en Ton van Duinhoven
Geert van der Aa zei op 16 maart 2019 om 17:30 uur

Ik ben opgegroeid in Tilburg, als vierde van 8 kinderen en oudste zoon: de wijk Koningshoeven was erg katholiek en missiepaters op verlof kwamen vaak in de parochie en op de jongensschool: vertellen over hun werk. Dat boeide me en in de 6-de klas werd ik uitgenodigd een weekend in Kaatsheuvel door te brengen, waar het seminarie van de paters van de Heilige Familie was, vanwaaruit de jongens sinds kort met een bus heen en weer gingen naar Sparrendaal, waar docenten van de heilige Familie samen met die van Scheut les gaven. Ik startte in 1964 in de Steffenberg, pas gebouwd naast Sparrendaal, vanwaar we dagelijks te voet naar school gingen, als 11-jarige, en bleef de volle 6 Gymnasium-jaren, waarvan de laatste 2 jaar fietsend naar het Maurick-college in Vught, de rechtsopvolger van het Xaverius-college. Alle paters, die Harry J. met hun bijnamen beschrijft, ken ik met een overwegend positieve herinnering en respect. De laatste jaren vertrokken veel van hen uit het priesterhuis en veranderde er veel, in 1971 werd het internaat opgeheven.

Harry J. zei op 16 maart 2019 om 18:48 uur

Mijn ervaringen hebben voornamelijk betrekking op de periode van 1959 tot 1964 nog in de tijd van het seminarie in Kaatsheuvel (met uitzondering van de verbanning van Antoon Wijgergangs naar het patershuis, dat speelde op de Steffenberg). Antoon was een empatische man en je kon bij hem altijd terecht met je sores. Met de meeste paters was niks mis, maar ik maak een groot voorbehoud voor Van de Wiel en De Jong. Op dit min of meer publieke domein ga ik niet in details treden, maar ter onderbouwing hiervan heb ik meerdere getuigenissen en verklaringen lotgenoten uit die periode. Ben in 1967 daar met gym alfa-diploma vertrokken en bij vertrek me voorgenomen daar nooit meer te zullen komen, ook niet langs te rijden en heb elke uitnodiging voor een reünie aan me laten voorbijgaan. De rest van mijn verdere leven daarna kenmerkt zich als een volstrekt autonoom en deels solitair bestaan. Het eerste jaar van mijn studie leefde ik op kosten van mijn ouders, daarna de rest van mijn studie zelf in mijn levensonderhoud voorzien als bus- en vrachtwagenchauffeur. Op mijn dertigste een eigen eenmanszaak begonnen in internationale in- en verkoop., alles met redelijk succes, want wat me bijgebleven is in de periode van mijn twaalfde tot mijn achttiende is tegen de verdrukking in overeind blijven en niet opgeven, en vooral nooit maar dan ook nooit meer afhankelijk te zijn van iets of iemand.

martien zei op 17 maart 2019 om 06:43 uur
Harry en Geert hebben daar hun gymnasiumdiploma gehaald. Zelf kreeg ik consilium abeundi wegens drinken van 2 flessen cider. Dat was te veel. OP een andere school was ik meteen de beste van de klas. Prefect de Jong vond dat ik geen zegelring van de kermis mocht dragen, want dat was iets voor meisjes.?? Ik herinner me nog dat een bekertje roomijs 10 cent kostte en dat er 3 kocht en op de radiator zetten en leeglepelde. Verder was ik te onnozel om iets negatiefs te merken. Van een reünie heb ik nooit iets gemerkt. Ik ben er wel eens langs gereden en kreeg toen meteen op de oprijlaan autopech en flinke motorpanne en moest toen naar huis gesleept worden. Oh ja en ik ging ook nog op volksdansen. 15 stappen naar voren en dan 15 stappen terug. Ik ben 7e kind van 7e kind maar geen zondagskind. Vandaag exact 4 maanden aow en pensioen. Met 3 kinderen, twee schoonkinderen, anderhalf kleinkind en een stiefkind en een petekind. Verder mijn leven in het teken van wachten en vervelen. Maar wel een enorme discipline en vroeg opstaan. Van mijn vader kreeg ik niks mee, behalve burgermansfatsoen.
Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 08:28 uur
Beste Martien, bedankt voor al je indrukwekkende berichtjes; ze geven een openhartig inkijkje in het leven op de Steffenberg. De voorbeelden van de dagelijkse gang van zaken zullen voor menigeen erg herkenbaar zijn. En ondanks dat je ook schrijft over gezamenlijke activiteiten heb ik de indruk dat je daar toch vaak vrij solitair de tijd hebt doorgebracht. Of trek ik die conclusie ten onrechte? Met je voorbeelden over de brommer, het roomijs voor 10 cent en het volksdansen wek je ook de jaren zestig prachtig tot leven. Hartelijk dank voor het delen van al deze karakteristieke herinneringen!
Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 08:55 uur
Hallo Geert, bedankt voor je reactie op deze plek. Ik vermoed dat het verhaal over de missiepaters die in de klas kwamen vertellen over hun werk en daarmee het avontuur in menig jongenshart hebben aangewakkerd voor veel mensen herkenning oproept. Goed te lezen dat positiviteit en respect de boventoon voeren in jouw memorie.
Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 09:07 uur
Dank Harry, voor je aanvulling. Het blijft aangrijpend om te lezen dat jonge mensen zoals jij destijds, kinderen in feite, in die kwetsbare periode van hun leven zulke harde levenslessen hebben opgedaan. Niet opgeven klinkt nu als een sterkte, maar om dan al te leren nooit van iemand afhankelijk te moeten zijn; daarachter gaan waarschijnlijk veel verdrietige voorvallen schuil. Veel dank voor je imposante bericht.
Thijs de LeeuwBHIC zei op 18 maart 2019 om 09:09 uur
@ Harry: wederom bedankt voor je bijdrage! Alle begrip uiteraard dat je hier geen details wilt geven over de docenten in kwestie. Maar toch goed dat je het hier aanstipt. Goed om te horen dat je wel veel steun had aan pater Antoon, dat je bij hem in ieder geval terecht kon als je iets dwars zat. Zou mooi zijn als ze dat allemaal hadden gedaan, als opvoeders per slot van rekening. Dat je zelfs niet meer langs het voormalig internaat wilt rijden is toch wel heftig.. @ Geert: hartelijk dank voor je bijdrage! Zo wordt maar weer eens duidelijk hoe al die jongelingen nu eigenlijk op een kostschool terechtkwamen. Zo'n missionaris en zijn verhalen over verre landen zal inderdaad wel indruk hebben gemaakt! Had je trouwens zelf ook roeping? Heb je er nog over gedacht om priester en/of missionaris te worden?
martien zei op 18 maart 2019 om 09:58 uur
Marilou;solitair? alle intelligente mannen zijn autistisch toch? Het werd modern om een rapport van de prefect te krijgen naast de schoolcijfers en bij mij stond er op; ""heeft een zeer ruime belangstelling maar is wel wat eenzelvig. "' Op 56 jarige leeftijd kreeg ik de formele diagnose: 100% Aspersger=ASS, maar ik had er geen last van, omdat ik dacht dat iedereen zo dacht, quod non.
martien zei op 18 maart 2019 om 10:02 uur
nog een ervaring; kamperen; eerst met een fiets voor 1 nacht naar Landgoed de Utrecht bij Tilburg en daarna een andere keer het echte werk. Op de fiets via Duitsland en een hoge Rijnbrug naar kamers in het seminarie te 's - Heerenberg (later Gouden Handen) en toen naar een veldje bij een tehuis in de Lutte vanwaar met de trein naar Münster in de Bondsrepubliek en naar het lokaal waar de Vrede werd getekend. De mark was toen 90 guldencent waard.
martien zei op 18 maart 2019 om 10:09 uur
MSF had ook een Groot-Seminarie en wel te Grave ook N-Br. OK nu komt het dan. Vertrouwelijk. Privacy. AVG. september 1965 gingen we met de taxi en werden eerst mijn jongste broer en ik afgezet bij de Steffenberg (met 10 gulden voor 2 personen en 3 maanden) en vervolgens gingen mijn ouders met mijn oudste broer naar het Groot-Seminarie te Grave. Mijn broers werden onderwijzer en ik advocaat. Onderwijzers wisten altijd alles beter en ik liet ze maar praten. Dus 3 broers allemaal minimaal 4,25 jaar op een seminarie
Martien zei op 18 maart 2019 om 10:25 uur
mijn foto is toentertijd gemaakt door pater Bakker in zijn kamer en achteraf, echt nu pas, - 50 jaar later- denk ik wel eens? #metoo? Maar ..met geen vinger aangeraakt en geen kledingstuk losser
Martien zei op 18 maart 2019 om 10:33 uur
Inderdaad wilde ik -toen ik 11 of 12 of 13 was- missionaris en pater worden met een dikke sigaar en een eigen kamer met een kleuren TV en ik wilde ook worden de laatste martelaar en daarom met de zelfgekozen vormselnaam: Stefanus. Dat was de eerste martelaar en ik dus de laatste. Mijn kleinkind is gedoopt, dus zo erg was het niet. Ik laat me ook niet uitschrijven. Ja, ik heb nu zelfs een wegkruis in mijn voortuin waar jaarlijks in mei met een veldaltaar de plaatselijke processie stopt en bidt en zingt ..maar dat is dan wel niet in Brabant helaas zijn de goden hen niet goed gezind want meestal gaat het niet door wegens regen
Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 10:41 uur
Dank voor al je aanvullingen, Martien. Met de fiets gaan kamperen, dat roept vast bij velen herkenning op. En ik kan me voorstellen dat je na een halve eeuw met andere ogen terugkijkt op voorvallen uit die tijd. Fijn dat daar geen grenzen zijn overschreden.
martien zei op 18 maart 2019 om 14:12 uur
nog iets ver de school in die tijd vóór de Mammoetwet en dus Gymnasium Oude Stijl. Je kon overgaan of blijven zitten, maar.. je kon ook overgaan met een TAAK. Dan was je wel over, maar moest je nog een TAAK inleveren. Dat had ik de eerste 3 jaren. Je kon ook voorwaardelijk overgaan en dan was je pas over na het met succes afleggen van een examen. Dat had ik in de 4 e klas en ik heb het resultaat niet afgewacht en ben gewoon weer in de oude klas in het oude Sparrendaal gebouw gaan zitten. Formeel kreeg ik nooit een uitslag. Heb maar 1 keer een korte preek van mijn vader gehad en dat was in de zomer van 1969 met de woorden; goed je best doen, hé."" En 1 keer slaag nadat ik van internaat was gestuurd en 2 brommers in puin had gereden, uit onmacht. Zijn standaard uitdrukking: Oew kont is nog niet van oe eige. Of bij het eten: moet ik er een hekkes om zetten, want te veel hagelslag of bij snoepen; Ik heb ok geen houtere bakkes. Zelf sprak ik geen dialect meer door en na internaat. Smoeder wel.
martien zei op 18 maart 2019 om 14:27 uur
De Steffenberg werd later een Blindeninstituut. En in het land der blinden is eenoog Koning. De Steffenberg, het laatst geopende seminarie in Neerland, net open vóór mijn komst en vrijwel meteen gesloten na mijn vertrek. Nu gesloopt, maar nooit vergeten. Ik droomde later nog vaak van de gangen en de kamers. Ik had zelfs twee kamers in gebruik naast elkaar. Ik herinner me nog hoe snel ik de trap af kon springen door me vast te houden aan de stang en in 1 keer 10 treden naar beneden. Zeg -mar 10 -mar tien punten voor onze MISSIE. En de Paters zijn nog niet allemaal dood, denk ik
Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 20:34 uur
Mooie toevoegingen, Martien. Het geeft een mooi inkijkje in het onderwijssysteem van voor 1968. Bijzonder ook om te lezen hoe je vader omging met je prestaties. Om nog maar te zwijgen over jouw atletische prestaties op de trap, Mar 10 :)

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.