Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Geheimzinnig vrouwenritueel

Rooms prentenboek
Je zag ze 's morgens door de week, meestal ’s zaterdags na de mis wanneer de gezongen gefundeerde jaargetijden werden gehouden. Er was geen koor, organist Louis en meestal Jan de bakker, werkten in een ijltempo de Gregoriaanse gezangen af met weglating van alles wat het Gregoriaans zo prachtig maakt.
Priester met albe en stola (bron: wikimedia. Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported)
Priester met albe en stola (bron: Wikipedia. Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported)

Achter in de kerk was een vrouw, misschien kwam ze pas tegen het einde van de mis. Die vrouw was niet op ‘dur swerris’, in doordeweekse kleren, maar ook niet helemaal ‘op dur bèst’, ze was ‘an’. ‘Dat ‘an zin’ is in feite ondefinieerbaar. Ik weet geen begrip om het anders te zeggen.

Wanneer de jongens op woensdagavond naar de meid gingen dan waren ze ‘an’. Als de boerinnen in de straat waren om boodschappen te doen waren ze ook ‘an’, Ze hadden dan hun vorige 's zondagse kleren aan. Op de repetitie van het koor zag je dan ook maansvolk met een pak dat  blonk door de jaren. Die mannen waren ook ‘an’.

Die vrouw was dus ‘an’. Dat zag je pas wanneer de mis uit was, als de kerk uit ging en de organist de hard klinkende houten registers van het orgel had ingedrukt .

Meestal kwam zo’n vrouw door de zijbeuk, een beetje schuchter en verlegen als een boetvaardige. Waarom ze kwam wisten we eigenlijk niet, maar ze zeiden dat ze anders 's zondags niet in de kerk mocht komen. Er was duidelijk iets geheimzinnigs aan.

De vrouw knielde op de communiebank met de handen niet onder maar boven het communiekleed. Haar rozenkrans zat op de hele typische manier tussen de vingers van de gevouwen handen.

Maria-altaar in de Vughtse St.-Petruskerk (BHIC, collectie Fotopersbureau Het Zuiden, nr.  1634-009182
Maria-altaar in de Vughtse St.-Petruskerk (BHIC, collectie Fotopersbureau Het Zuiden, nr. 1634-009182

De priester kwam terug uit de sacristie zonder kazuifel en manipel, alleen in de albe met cingel en stool. Hij had een boek in de hand dat hij samen met zijn andere hand voor de borst hield. De ene misdienaar in toog en superplie droeg een brandende kaars en de andere de wijwateremmer en de kwast.

De vrouw boog deemoedig het hoofd en de priester besprenkelde haar en prevelde wat Latijn uit zijn boek. Dan nam hij de kaars over van de misdienaar en gaf die aan de vrouw. Met de kaars en de rozenkrans in de linkerhand moest ze het uiteinde van de stool, die de priester haar voorhield, met haar rechterhand vasthouden. En dan moest ze opstaan, uit haar knielende houding, dat ging niet zo elegant zonder steun. Ze liepen naar het Maria-altaar en knielden daar neer. Dan werd er  weer met de wijwaterkwast gezwaaid en de kaars werd op het altaar gezet. De priester knikte de vrouw, die er zichtbaar bevrijd uit zag, toe en verdween naar de sacristie. Dan haalde de vrouw iets uit haar zak en frommelde dat in de hand van een van de misdienaars die dan kletsend, met een half vallende beweging richting tabernakel, verdwenen achter de grote sacristiedeur.

Die vrouw deed ‘hurre kerkgang’, zei ons moeke, 'omdat ze ‘ne klènne ha gekregen’. Ik heb dat niet begrepen, want kiendjes werden gekocht en dan waren er toch die ze kregen. ‘Van wa ge nie wit hedde ok gin laast’, zee ons moeke.

4

Reacties (4)

Mariët BruggemanBHIC zei op 3 november 2018 om 09:17 uur
Wat een wijze moeder had je Louis :). En verder vragen was natuurlijk niet de bedoeling?
Rini de Groot zei op 4 november 2018 om 19:05 uur
Ja, dat was de Kerkgang als kind zagen we regelmatig in Uden door 2 vrouwen onder de H. Mis van 8 uur, voor we naar school gingen. M'n schoonmoeder ((in Best) heeft er in de veertiger jaren, de brui aangegeven. Zij moest 2 kwartjes voor de kaars betalen, na de dienst werd de kaars uitgeblazen en het volgende bevlekte stel betaalde ook weer hetzelfde bedrag voor de opnieuw aan te steken kaars. Maar dan de beperkingen ! tussen Geboorte en de Kerkgang lees je in: 'Kerkgang verlost van het huisarrest'
Paul zei op 5 november 2018 om 08:07 uur

Dat verhaal komt ook nog in dit boek, Rini.

Lisette KuijperBHIC zei op 7 november 2018 om 12:07 uur
Bedankt voor de aanvulling, Rini! Voor het gemak hier nog even de link naar jouw verhaal: https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/kerkgang-en-einde-huisarrest

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.