Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970
Rooms prentenboek
Uit mijn herinnering lees ik uit een boek, naar ik denk van Kortooms, de uitspraak van een pastoor: misdienders, snotjong. Daarmee zitten we meteen in de status en standen, want zolang je regelmatig met zo’n snotbel liep behoorde je niet tot de mensen met enige status. Je werd vergeleken met het kleine hulpeloze lieve onschuldige kind en dat wil je, als je de eerste communie gedaan hebt, toch niet gezegd hebben.

Hoe dan ook, misdienaars waren toch wel degelijk statushouders, ze stelden wat voor binnen de geloofsgemeenschap die toen nog nagenoeg de hele dorpsgemeenschap uitmaakte. Zij dienden de mis en vervulden verschillende taken tijdens de eredienst in de kerk.

Foto: collectie Louis Barten
Foto: collectie Louis Barten

In de eerste plaats waren het alleen jongens en daarmee was duidelijk de afstand tot het vrouwelijk geslacht aangegeven. Vrouwen mochten niet eens in het priesterkoor, achter de communiebank, komen, laat staan de pastoor assisteren bij het opdragen van de mis. Daarbij kwam nog dat het zonen waren van niet de eerste de besten, neen, ze waren van goeden huize. Het waren er van den dieje en den dieje, die hadden wat te betekenen in de gemeenschap omdat ze veel geld bezaten, meer geleerd hadden of, en dat waren dikwijls dezelfden, wat te zeggen hadden in het bestuurs- en verenigingsleven. Misdienaars waren gekend want ze werden elke week gezien door alle inwoners van Aarle-Rixtel. Immers iedereen moest elke zondag naar de mis, dat was de zondagsplicht.

Natuurlijk waren er een paar die dat niet deden en die waren gekend het waren die, "die ene kejer mèr nao de kèrik ginge as un perd." Die kwamen meestentijds alleen in de kerk om de Paascommunie, de verplichte jaarlijkse communie, te doen. Wanneer de misdienaars die hadden gediend na de mis uit het poortje naast de kerk kwamen en tussen het volk dat nog voor de kerk stond bewogen gingen ze, zich bewust van hun status, vol trots op huis aan.

De misdienaars bij de zusters in de kapel waren veel minder in aanzien. Maar die waren wel streng geballoteerd. Nee, niet zomaar elke jongen kon misdienaar worden bij de zusters. Je moest gekwalificeerd zijn als van goede katholieke tuk, van goei braaf mensen. Men wist toen nog heel nauwkeurig wat goed en wat slecht was en daarop werden mensen be- en ook veroordeeld; er zijn er overigens nog steeds die dat weten en doen. Deze snotjong moesten hun status halen binnen de kloostermuren en…. dat was nog niet alles, er waren ook de pensionairen, interne leerlingen van Mariëngaarde, jonge meisjes van goeden huize. Er werden knipoogjes en glimlachjes uitgewisseld en er was altijd goed toekijkend publiek waarvoor soms een stuntje kon worden uitgehaald. Er zijn misdienaars geweest die zich daarmee ontslag uit hun functie op de nek hebben gehaald en dan kregen ze thuis ook nog eens de wind van voren. Kijk, dat was nog eens andere koffie dan die grootnekken van de kerk hadden. De misdienders van de zusters kregen na de mis op de boerderij bij Nol van de zusters, koffie met een goed belegde boterham. Ja, je kon er een stuk van de dagelijkse kost verdienen en daar waren ze thuis helemaal niet ongelukkig mee.

Hoe het ook zij en of alle heren geestelijken blij waren met hun hulptroepen of niet, ze voelden zich geen snotjong.

7

Reacties (7)

Johan van Hirtum zei op 29 oktober 2018 om 12:25 uur
Ik herken wel in dit verhaal wie er misdienaars mochten zijn. Wij waren met 7 broers, gingen (moesten) elke morgen naar de kerk, later werden we lid van de Kleine H.Familie en onze ouders voldeden aan alle plichten. Ook woonden we kort bij de kerk. Mijn vader was gemeentebode en deed net zoals mijn moeder veel voor de gemeenschap. Maar nooit zijn we gevraagd voor misdienaar.
Marilou NillesenBHIC zei op 29 oktober 2018 om 16:19 uur
Ik kan me voorstellen dat je dat als heel oneerlijk hebt gevoeld, Johan. Of was het zo'n vaststaand gegeven dat je je daar eigenlijk niet over verbaasde? Maakten je ouders er wel eens opmerkingen over, bijvoorbeeld?
Johan van Hirtum zei op 29 oktober 2018 om 16:55 uur
Eerlijk gezegd dachten we er toen niet zo over na wat de reden was dat we niet gevraagd werden, terwijl klasgenoten wel misdienaar waren. Mijn ouders ook zeiden hier niets over. . Meer richting de tachtiger jaren, toen je wel kritisch naar de kerken begon te kijken, was dit ook een van de onderwerpen.
Marilou NillesenBHIC zei op 29 oktober 2018 om 20:54 uur
Bedankt voor je uitleg, Johan, dat maakte meteen duidelijk hoe dat ging - in de verschillende decennia. Dank je!
Ad Verhees zei op 31 oktober 2018 om 19:10 uur

Ik ben jarenlang misdienaar geweest in Baarle Nassau. Herinner me niet dat je alleen misdienaar kon worden als je uit de " gegoede" klasse kwam. Het was wel nodig dat je de Latijnse teksten kon lezen. Wij hadden zuster Agnes die de nieuwe misdienaars het Confiteor, Gloria, Credo enz. leerde. Iedere zaterdagmorgen konden wij in de kerk ons "misdienaarskaartje" ophalen. Daar stond op waar en wanneer je moest dienen. ( door de week in de kapel van de zusters om 6.45u, of in de kerk om 7.00u of 7.30u of 's zondags om 6.00u, 8.30u , de hoogmis om 10.00u of ' s middags het lof. ) Bij de zusters kreeg je na de mis altijd twee boterhammen met thee.
Ik denk met veel plezier terug aan de liturgie rond de kerkelijke hoogfeestdagen. We oefenden onder leiding van zusters Agnes met wel 12 misdienaars en acolieten de " choreografie" en wie welke attributen (kaarsen, wierookvat, scheepje, wijwater enz.) moest dragen.
Misdienaar zijn was ook een voorrecht . Je mocht tijdens schooltijd naar de kerk om een huwelijksmis of uitvaart te dienen. Ieder jaar was er een misdienaarsreisje en op 6 December had Sinterklaas voor de misdienaars cadeautjes gebracht.

Jmichielse zei op 31 oktober 2018 om 20:12 uur

Héél interesant was de kindsheid optocht een keer mocht ik maria zijn 0pde ezel ,,!en mn broer was st jozef ....mooie herinnering!!!

Lisette KuijperBHIC zei op 1 november 2018 om 12:24 uur
Mooi om te lezen dat jullie fijne herinneringen over hebben gehouden aan jullie tijd als misdienaars, Ad en Jmichielse! Wat bijzonder dat jij de rol van Maria kreeg toebedeeld, dat moet vast ook een voorrecht zijn geweest. Zijn er anderen die ook met zulke kindheidsoptochten hebben meegedaan?

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.