Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Juvenaat Mariaoord in Vught

Jongens van 12 tot 16 jaar die broeder wilden worden, konden in Vught terecht op juvenaat Mariaoord van de Broeders van Onze Lieve Vrouw van Lourdes (ook wel Broeders van Dongen genoemd). Het juvenaat maakte deel uit van een imposant, voormalig zusterklooster met kapel en bood in de hoogtijdagen onderdak aan maar liefst 100 leerlingen. De nabije villa 'Roucouleur' deed dienst als broederhuis.

Meisjesinternaat tot begin jaren vijftig

Het jongensinternaat Mariaoord moet overigens niet verward worden met het meisjesinternaat Mariaoord, dat in 1911 op dezelfde locatie in Vught werd gesticht. Dat internaat was bedoeld voor de 'jongejuffrouwen' die les kregen op de kweekschool van de zusters Ursulinen. Daarnaast waren, in de periode 1945-1953, ook de Zusters van Moerdijk op het terrein van Mariaoord te vinden. Zij hadden op deze locatie een onderkomen gevonden na de verwoesting van hun klooster door de Duitse troepen in het najaar van 1944. Zij verbleven in Vught tot in 1953 hun nieuwe onderkomen in Veldhoven gereed was.

Juvenisten (vierdejaars) op het bordes van Mariaoord, 1969 (foto met dank aan Jan van Hout)
Juvenisten (vierdejaars) op het bordes van Mariaoord, 1969 (foto met dank aan Jan van Hout)

De komst van de broeders (1951)

Op het terrein van Mariaoord waren dus lange tijd zusters Ursulinen en in de jaren veertig en vijftig ook Zusters van Moerdijk te vinden. Dit veranderde echter in 1951, toen Mariaoord van eigenaar wisselde. Dat jaar verkochten de zusters Ursulinen al hun Vughtse bezittingen aan de Broeders van O.L. Vrouw van Lourdes, een congregatie die zich toelegde op de zorg, het onderwijs en later ook de missie. De broeders hadden hun hoofdwartier in Dongen. Maar omdat zij daar inmiddels een flink ruimtegebrek hadden, waren zij op zoek gegaan naar nieuwe vestigingsplaatsen. En zo was hun oog gevallen op Vught, waar zij juvenaat Mariaoord stichtten en ook aan de slag gingen als onderwijzers op scholen in de parochie Heilig Hart en de parochie H.H. Paulus en Antonius.

De broeders begonnen in Vught een juvenaat, waarbij zij de naam Mariaoord behielden. Hun juvenaat was een mulo-opleiding voor aspirant-broeders, met veel aandacht voor godsdienstige vorming. Het juvenaat en ook het broederhuis werden ondergebracht in Villa Roucouleur, een van de voormalige bezittingen van de zusters Ursulinen.

Broeder-onderwijzer Claudius Peijnenborg en een juvenist van Mariaoord, 1956 (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 1a6175)
Broeder-onderwijzer Claudius Peijnenborg en een juvenist van Mariaoord, 1956 (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 1a6175)

Op het juvenaat verbleven jongens van pakweg twaalf tot zestien jaar en het leerlingenaantal schommelde doorgaans rond de honderd. De directeur van het internaat bezocht scholen, parochies en gezinnen om deze leerlingen te werven. Broeder Laetantius was een van de bekendste directeurs en oversten.

Na het juvenaat konden de leerlingen, als hun cijfers goed genoeg waren natuurlijk, hun opleiding tot broeder voortzetten in Dongen. Daar, in het klooster van de broeders, zouden zij dan om te beginnen het 'postulaat' oftewel een proefperiode doorlopen. Daarna volgde het noviciaat. In deze fase van de broederopleiding zouden zij eerst de tijdelijke en later, wanneer het moment van toetreding tot de kloostergemeenschap (congregatie) was aangebroken, de eeuwige geloften afleggen. En dat waren er drie: de geloften van armoede, gehoorzaamheid en kuisheid.

Juvenisten in hun vrije tijd: steltlopen of een potje tafeltennis (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b260)
Juvenisten in hun vrije tijd: steltlopen of een potje tafeltennis (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b260)

Een verblijf op juvenaat Mariaoord betekende een goed gevuld dagrooster in een sobere, afgezonderde omgeving, zoals ook op andere internaten het geval was. De intensieve godsdienstige vorming hield onder andere een dagelijkse mis, geestelijke lezing tijdens de maaltijden en een jaarlijkse retraite in. De juvenisten werden voortdurend gewezen op hun bijzondere roeping en - zo probeerden de broeders althans - enthousiast gemaakt voor de missie en dan het liefst die van hun congregatie. Een stichtelijke film of lezing zorgde voor afwisseling.

Oud-leerlingen van Mariaoord herinneren zich vast nog het voetbal, volleyballen en de vele andere balsporten die op het eigen sportveld werden beoefend, of de verfrissende duik in het door broeders en juvenisten aangelegde zwembad tijdens een warme zomerdag. En dan was er de vijver, waar je met een roeiboot op kon om aan te leggen bij het eiland.

En ze herinneringen zich vast ook nog wel de surveillanten, zoals deze op ieder internaat waakten voor de routine, tucht en natuurlijk de noodzakelijke stilte, en van de studie- tot in de slaapzaal.

Juvenisten dekken de tafels in de refter (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b258)
Juvenisten dekken de tafels in de refter (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b258)

In de tweede helft van de jaren zestig kreeg het internaat van de broeders in Vught, net als broeder- en priesteropleidingen in het algemeen, te maken met een dalend aantal aanmeldingen. Veel jongens hielden het bij de mulo-opleiding in Mariaoord, zonder door te leren in Dongen.

In 1968 besloten de broeders om geen nieuwe leerlingen meer aan te nemen. Een jaar later gingen de school en het internaat dicht. De broeders verlieten het terrein.

Slaapzaal Juvenaat Mariaoord (foto: Farla, 's-Hertogenbosch, collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b256)
Slaapzaal Juvenaat Mariaoord (foto: Farla, 's-Hertogenbosch, collectie Katholiek Documentatie Centrum 7b256)

Reageer hieronder, deel jouw herinningen aan juvenaat Mariaoord en vul deze pagina aan! Ook foto's zijn van harte welkom. Stuur ze naar info@bhic.nl en we voegen ze hier toe.

Bronnen

Marcel van der Heijden, ‘Mariaoord en Roucouleur. De Ursulinen en andere bewoners’, in: Vught zicht op vroeger, Vughtse historische reeks (Vught 1997) 107-125.

Online fotoalbum 'Juvenaat Mariaoord' (NB. Deze webpagina is niet van het BHIC!)

______________________

Terug naar:

Startpagina Juvenaat Mariaoord

Internatenkaart

______________________

 

Jan van Hout (leerling 1965-1969) stuurde ons deze foto's:

1. Broeders van Mariaoord, 1969. Staand, v.l.n.r. de broeder die natuurkunde gaf (naam onbekend); broeder Edisius (geschiedenis en Frans); broeder Vicaris (muziek); de 'broeder financiën' (gaf geen les): broeder Overste (gaf geen les); broeder Icarus (Nederlands); broeder Arnoldus (vermoedelijk docent Engels, ook had hij een herdershond); broeder Claudius (wiskunde). Zittend, v.l.n.r. broeder Cresentius (groepsleider groep drie en vier); onbekend; broeder Arnulfus (broeder Directeur) en, als laatste, broeder Arthur (groepsleider eerste groep).

1. Broeders van Mariaoord, 1969. Staand, v.l.n.r. de broeder die natuurkunde gaf (naam onbekend); broeder Edisius (geschiedenis en Frans); broeder Vicaris (muziek); de 'broeder financiën' (gaf geen les): broeder Overste (gaf geen les); broeder Icarus (Nederlands); broeder Arnoldus (vermoedelijk docent Engels, ook had hij een herdershond); broeder Claudius (wiskunde). Zittend, v.l.n.r. broeder Cresentius (groepsleider groep drie en vier); broeder Ansco de Gier (groepsleider groep 2); broeder Arnulfus (broeder Directeur) en, als laatste, broeder Arthur (groepsleider eerste groep).


2. Voetbalteam juvenaat. Staand, v.l.n.r. Wim Sanders, Henri van Asseldonk, Wim Kanters, Smolders?, Nick van Casteren, Hans Sprangers, Piet Voets. Onderste rij, v.l.n.r. Hennie IJpelaar, Jackie Maes, Arie van Asseldonk, Mulders?, Boudewijn van Haalen, Jan van Hout.
2. Voetbalteam juvenaat. Staand, v.l.n.r. Wim Sanders, Henri van Asseldonk, Wim Kanters, Smolders?, Nick van Casteren, Hans Sprangers, Piet Voets. Onderste rij, v.l.n.r. Hennie IJpelaar, Jackie Maes, Arie van Asseldonk, Mulders?, Boudewijn van Haalen, Jan van Hout.
19

Reacties (19)

Gerard H.A.A. de Bie zei op 19 maart 2019 om 10:20 uur

= "En dan waren er de vijvers," Bij mijn weten was er maar één vijver, althans in de periode 1966-1969 met inderdaad een eiland maar ook aan de achterzijde van de vijver een loopbruggetje. Misschien dat daar achter ooit eens een 2de vijver was, maar niet tijdens die laatste jaren althans.
= de onder het verhaal vermelde info voor bij foto -2- zou moeten zijn " Juvinisten opdekken de tafels in de "Refter" [= dagelijkse eetzaal die ook wel gebruikt werd voor film- en toneelvoorstellingen, als ook andere samenkomsten voor alle juvinisten samen ]. Het opdekken en na het eten weer afhalen en vervolgens de afwas ging in beurtdiensten. Om de week was een andere zaal aan de beurt. Je had zaal =1= t/m =4= die doorgaans gekoppeld waren aan de (M)ulo-klassen =1= t/m =4=.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 maart 2019 om 10:52 uur

Dat gaan we zeker aanpassen, Gerard, bedankt!

Jan van Hout zei op 19 maart 2019 om 16:44 uur

Ik was één van de juvenisten in de periode 1965-1969. Ik kijk met plezier terug op deze periode. Je had hier toen 100 vrienden met wie je kon voetballen, tafeltennissen of wat dan ook. Mede door de discipline heb ik mijn Mulo diploma gehaald. Ik heb nog een foto van mij toen ik in het eerste jaar kwam en een foto waar de hele groep op het bordes zit. Ik wil die graag toevoegen.

Marilou NillesenBHIC zei op 20 maart 2019 om 10:01 uur

Ah, dat zou mooi zijn, Jan! Er is nog geen mogelijkheid om zelf een foto toe te voegen maar als je deze mailt naar info@bhic.nl ovv Juvenaat Mariaoord in Vught, dan zetten we hem hierbij.

Alvast dank!

Henk van Hees zei op 1 april 2019 om 13:20 uur

Van 1965 tot 1969 volgde ik de mulo opleiding op Mariaoord. Wij waren geen juvenisten maar kwamen met een groepje van de Steffenberg. De opleiding was erg goed en ook ik heb heel goede herinneringen aan tijd die ik daar doorbracht!

Thijs de LeeuwBHIC zei op 1 april 2019 om 13:48 uur

Goed om te horen, Henk, dat je zo'n mooie tijd hebt gehad op deze kostschool! Waarom zijn jullie toen trouwens met een groepje overgestapt van de Steffenberg naar Mariaoord?

Thijs de LeeuwBHIC zei op 1 april 2019 om 14:17 uur

@Henk: ik zie dat je ook op het verhaal van De Steffenberg hebt gereageerd, en zodoende mijn bovenstaande vraag al hebt beantwoord : ) bedankt.

Henk van Hees zei op 1 april 2019 om 14:22 uur

Voor mij was het gymnasium te zwaar volgens de paters. Door erge heimwee had ik veel gemist in de aanvang van dat jaar. Omdat ik na dat jaar wel goed over de heimwee heen was kon ik gebruik maken van de mogelijkheid om op de Steffenberg te blijven en vandaaruit de mulo te gaan volgen op Mariaoord. Daar heb ik Mulo A en B met facultatief middenstandsdiploma gehaald.

Jan Van Hout zei op 1 april 2019 om 14:57 uur

Ik weet nog wel wie "Henk van Hees" was/is. Hij en nog één of twee jongens kwamen iedere dag van de Steffenberg om bij ons de lessen te volgen. Henk was ook bij de laatste reünie van Mariaoord. Ik had toen even moeite om dat weer op te halen. Zij woonden niet bij ons, maar hadden blijkbaar toch naar de zin op de Glorieuxlaan.

Henk van Hees zei op 1 april 2019 om 16:42 uur

De groep was wat groter Jan! Kan me nog zeker 7 namen herinneren!

Jan Van Hout zei op 1 april 2019 om 16:53 uur

hahaha, voor mij waren het maar drie, die in herinnering zijn gebleven, waaronder jij en Wil Hogendoorn? Of zoiets, volgens mij kwam die uit het Westland. Die anderen heb ik niet meer op mijn scherm.

Guus van Beek zei op 23 mei 2019 om 09:42 uur

Het was zeker een leuke tijd. Ik heb ook op de Steffenberg gezeten. Ben later naar Mariaoord gegaan. Heb nog het periodiek "Ons Juvenaat" geïllustreerd. Henk van Hees (uit Oss) kan ik me nog goed herinneren. Ben helaas veel foto's van die tijd kwijtgeraakt. Dus het was goed om de link te hebben van het 'Online fotoalbum'.

Henk van Hees zei op 23 mei 2019 om 22:52 uur

Hallo Jan van Hout. Dat was Wim Hoogendorp en die kwam uit Den Haag dacht ik. Hallo Guus van Beek. Jou herinner ik me ook goed. Je was op de Steffenberg de eerste met wat langer haar! En volgens mij woonde je destijds in Tiel waar je vader een gemeenschappelijk in- en verkoopbureau aan huis runde?

Guus van Beek zei op 26 mei 2019 om 09:24 uur

Hallo Henk van Hees. Ja over dat 'lange' haar zijn er destijds veel discussies gevoerd op de Steffenberg (maar ook thuis). Het is er nu wel af. Wij woonde inderdaad destijds in Tiel en ik kan me herinneren dat mijn eerste ervaring met het concept "Carnaval' bij jullie thuis in Oss was.

Ad Eikenaar zei op 12 januari 2020 om 17:53 uur

Dag Thijs,
Je schrijft een verhaal dat me na aan het hart ligt. Ook ik was juvenist. Ik kwam op het juvenaat in 1960 in het tweede jaar van de MULO. We hadden aardige leraren, allemaal broeders. Behalve de gymleraar, een zekere Dröge. Ik herinner me van hem dat we in de barre winterkou in onze dunne gymkleren rondjes moesten rennen rond de vijver. Hijzelf stond dik gekleed op het achterbordes van het gebouw. In jouw verhaal heb je het over een surveillant broeder Claudius. Dat klopt niet. Hij was leraar. Van hem kreeg ik algebra en meetkunde en natuurkunde. Dat waren niet mijn sterkste vakken. Leerlingen die het niet bij konden benen, werden door hem met de achternaam genoemd. De betere leerlingen met hun voornaam. Hij had leerlingen die hij opvallend voortrok. Zo herinner ik me een leerling die steevast door hem Tukkertje werd genoemd omdat hij uit Delden kwam. Ik kan me niet herinneren dat hij ooit iets positiefs tegen me gezegd heeft. Op de lange duur werd ik bang van hem en als hij mijn naam noemde: De volgende som is voorrrrr EIKENAAR! dan schoot ik in een bewustzijnsvernauwende kramp. Gelukkig waren de andere leraren veel kindvriendelijker. In de studielessen zat ik met mijn tafeltje tegen de lessenaar. Als Claudius de begeleidingsbeurt had, werd ik onpasselijk van zijn asbak die vrijwel onder mijn neus stond en waar hij bruin stinkend speekselsap uit zijn kromme lurkpijp ingoot.
De enige genoegdoening tegenover die Claudius was mijn eindexamen met een tien voor natuurkunde, een acht voor meetkunde een zes voor algebra. Die heb ik niet dankzij, maar ondanks hem gehaald. Ik kon niet wachten om hem mijn cijferlijst te laten zien. Ik zie hem nog spottend voor me knielen op de zwart witte tegels van de gang in Mariaoord.....

Thijs de LeeuwBHIC zei op 20 januari 2020 om 09:00 uur

Mooie bijdrage, Ad, bedankt daarvoor. Allemaal heel levendige herinneringen. Kan me voorstellen dat juist zulke eigenaardigheden van zo'n docent je goed bijblijven en ook zoiets specifieks als zo'n asbak met bijbehorend ritueel.. gadverdamme zeg.
Mooi trouwens, die afsluiting met de uitstekende cijfers. Nogal lullig dat er dan zo spottend over wordt gedaan, maar goed het zal de man wel typeren en jij was er toen gelukkig klaar mee.

De passage over broeder Claudius zal ik trouwens aanpassen. (Dat 'surveillant' stond geloof ik in het fotobijschrift en dat heb ik op goed vertrouwen overgenomen, maar dat klopt dus dan niet.)

Ted de Leest zei op 8 juli 2020 om 12:05 uur

Hallo, zelf juvenist geweest in de laatste twee jaar van het bestaan van Juvenaat Mariaoord.
wat betreft de foto van de broeders is de Broeder tussen Broeder Cresentius en Broeder Arnulfus, Broeder Ansco de Gier, groepsleider van groep 2.
Hij was onze groepsleider en laatste omdat na dit schooljaar Juvenaat Mariaoord zijn deuren sloot.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 8 juli 2020 om 12:51 uur

Dank voor je reactie Ted. Ik ga de namen aan het bijschrift toevoegen. Hoe heb je jouw tijd op het juvenaat ervaren? Bijzonder om tot die allerlaatste lichting te behoren.

Ted de Leest zei op 8 juli 2020 om 18:31 uur

Beste Thijs, ik lees hier met name herkenbare positieve verhalen over Mariaoord, maar er is ook een andere kant die ook gezegd mag worden. Hierbij mijn bijdrage.

Als oudste kind uit een groot Brabants katholiek gezin uit Lieshout ging ik op 12-jarige leeftijd naar Juvenaat Mariaoord. Ik had destijds niet de intentie om Broeder te worden, ik werd naar het Juvenaat gestuurd om een degelijke opleiding te krijgen in een gedisciplineerde omgeving. Ik heb gemengde gevoelens over die tijd. We mochten alleen met schoolvakanties naar huis, tussendoor probeerden mijn ouders op bezoek te komen. Dat gebeurde helaas niet vaak, mijn ouders hadden destijds geen auto, dus moest de reis met openbaar vervoer gemaakt worden. Dat koste veel tijd en dat laatste hadden mijn ouders niet. De enigste dag dat bezoek was toegestaan was de zondag. Mijn ouders waren op zondag weliswaar beiden thuis, maar met nog 6 kinderen, die vanzelfsprekend de nodige aandacht opeisten, was een reisje naar Vught niet eenvoudig. Ik denk dat ik, o.a. door het weinige contact met mijn familie, vervreemde van mijn vertrouwde gezinsomgeving en dat merkte ik pas echt toen ik na twee jaar juvenaat weer thuis kwam wonen. Ik heb eigenlijk daarna nooit meer kunnen wennen thuis.
Op het juvenaat maakte ik al snel vrienden, zowel met klasgenoten als Broeders. Ik was best een goede leerling, maar blonk niet uit in sport. Mijn passie was schaken en piano spelen. Ik was best een goede schaker en speelde met de jongens, Broeders en in competities, ook buiten de school. De opleiding was degelijk en gelukkig niet met overdreven veel godsdienstonderwijs. We maakte regelmatig uitstapjes met elkaar, naar de bioscoop, met de wandelvereniging en schoolreisjes. We wandelde meerdere keren naar Den Bosch, dat vond ik fantastisch. Den Bosch maakte een betoverende indruk op mij als kind. Na mijn studie heb ik me gevestigd in Den Bosch en woon er nog steeds met plezier.

We hadden als jongens weinig privacy in Mariaoord, we sliepen op grote slaapzalen met alleen een kast tussen de bedden. Jezelf wassen deed je tussen in een rij van wastafels en medeleerlingen. Alleen bij het wekelijkse douchen had je wat privacy. Toen de puberteit aanbrak en jongens door sommige Broeders als “prooi” werden gezien begon dat gebrek aan privacy me op te breken. Je had daar nu eenmaal niet de mogelijkheid een deur achter je dicht te doen wanneer je ging slapen, maar ook overdag was je niet altijd veilig. In het tweede jaar op het juvenaat lag ik vaak lang wakker en was ik bang omdat elk moment een broeder je uit je bed kon plukken en meenemen naar zijn kamer. Dit is de negatieve kant van mijn ervaringen over Juvenaat Mariaoord en deze ervaringen zijn heel bepalend geweest voor de rest van mijn leven. De meeste Broeders waren overigens bijzonder aardig en waren zover ik weet niet betrokken met misbruik. Het regime ervaarde ik niet als streng en zover ik me herinner werd er nauwelijks gestraft.

Na twee jaar kwam er een einde aan Juvenaat Mariaoord, een absoluut einde omdat het Juvenaat opgeheven werd. Ik kwam weer bij mijn ouders wonen, getekend door allerlei ervaringen, ik durfde mijn geheimen echter met niemand te delen. Ik ging naar Gemert om de middelbare school af te maken. Ik had moeite met alles, naast sport ook met nieuwe vrienden maken en met studeren, dat laatste deed ik op de automatische piloot. Gelukkig kon ik de middelbare school wel met een diploma afsluiten. Ik woonde tot mijn 21ste thuis, maar thuis heb ik me na de periode Juvenaat nooit meer gevoeld en toen ik op 21-jarige leeftijd op kamers ging wonen voelde dat als een opluchting omdat ik vanaf toen de regie over mijn leven terugkreeg.

Thijs, dit is mijn verhaal in vogelvlucht en mijn bijdrage over Juvenaat Mariaoord te Vught.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.