Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Meisjespensionaat Sint Anna in Zundert

Internaten
Op het pensionaat van het Sint Annaklooster zaten meisjes die les kregen van de Franciscanessen van Mariadal. Deze zusters hebben met hun lagere school, huishoudschool, nijverheidsschool én mavo een belangrijke rol gespeeld in de vorming van vele generaties vrouwen uit Zundert en omstreken.
Slaapzaal Rafaël, foto: collectie West-Brabants Archief, id.nr. K25433

Op de foto zien we waar de internen sliepen, in de slaapzaal Sint Rafaël. Privacy was er nauwelijks maar in ieder geval hadden de pensionnaires van Sint Anna nog wel een eigen chambrette, afgeschermd met een gordijn. De zuster-surveillant kon dus op ieder moment binnenlopen om te controleren of de leerlingen zich aan de regels hielden.

Voor een internaat was dat zeker niet vanzelfsprekend. Sommige hadden open slaapzalen, terwijl op andere de leerlingen in groepjes van vier eigen kamers hadden. Werden ook de 'cabines' van de slaapzaal Sint Rafaël gedeeld door enkele meisjes? Het is uit de foto niet goed op te maken, net als hoe de cabines waren ingericht. Maar waarschijnlijk hadden de internen naast hun bed ook een nacht- en kledingkastje. Bij veel internaten hield het daar wel op.

Helaas is over het leven op dit internaat, zoals bij wel meer van zulke instellingen, niet veel informatie te vinden. Graag nodigen wij jou dan ook uit, om hieronder je herinneringen aan het pensionaat Sint Anna te delen.

Foto's

Slaapzaal Rafaël (collectie West-Brabants Archief, id.nr. K25433)
Kaslokaal (collectie Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. AFBK-1A8326)

13

Reacties (13)

Marjolein Weber-van Hees zei op 10 maart 2019 om 20:17 uur
We sliepen alleen in de zogenaamde chamberettes er was een wasbak stoel en kast en bed in de chamberette. Aan de ene kant was er de geborgenheid omdat er thuis door manisch depressieve moeder die ook alcoholiste was. Het eten was met tijden vreselijk maar de samenhorigheid met de anders meisjes fijn. Alleen geestelijke mishandeling, ik was een bedplasser en werd dan en public tot schande gemaakt. Mijn lakens werden over de chamberette gehangen en ikzelf ervoor een half uur lang in mijn natte goed. Ik heb er vier jaar gezeten van 1967 tot eind 1970.
Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 09:45 uur
Veel dank voor je oprechte reactie, Marjolein. Ik kan me voorstellen dat je dubbele gevoelens overhoudt aan de herinneringen aan dit pensionaat. Je beschrijving geeft een duidelijke inkijk in de bondgenootschap met de meisjes onderling enerzijds, en tegelijkertijd de dreiging van die harde kant die er ook was. Wat sterk van je dat je dat hier met ons wil delen. Nogmaals dank daarvoor.
Jose van Meer zei op 11 maart 2019 om 22:35 uur

Ik heb in St. Anna in Zundert in het internaat geweest. Geen moeilijkheden meegemaakt. Alles was positief. Het lag aan jezelf als je moeilijkheden had. Ik heb er veel geleerd en ben daar als intern geweest van 1959 tot en met 1962 en heb daar mijn ULO diploma gehaald.

Marilou NillesenBHIC zei op 12 maart 2019 om 09:11 uur
Ook jij dank voor je reactie, José. We komen het vaker tegen hoor, dat mensen heel uiteenlopende herinneringen hebben aan hetzelfde instituut. Het is vaak afhankelijk van de tijd waarin je er bent geweest, of van de groep, of net van degene die op dat moment de scepter zwaaide. Het is goed te lezen dat je zelf zulke prettige herinneringen hebt.
Adrie Coppens zei op 18 maart 2019 om 13:30 uur

Ik heb op het internaat gezeten van 1958 tot 1960 samen met mijn zus Marijke en vond het verschrikkelijk. Een voorval: ik had een raam op mijn chambrette en lag op een avond in de zomer te kijken naar de nonnen die in de tuin aan het brevieren waren. Moeder overste zag dat en ik werd letterlijk en figuurlijk van mijn bed gelicht en naar de bovenste zolder gebracht waar ik op een kaal bed werd gelegd. De volgende twee dagen werd ik geïsoleerd en overal buiten gesloten. Op derde dag moest ik op mijn knieën vergiffenis vragen en mocht ik weer naar mijn eigen chambrette. Vanaf die tijd heb ik nonnen gehaat!! Vreselijke tijd waar ik niet met plezier aan terug denk.

Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 20:16 uur
Dat kan ik me voorstellen, Adrie, wat een onthutsend verhaal! Ik kan me voorstellen dat dit diepe sporen nalaat. Werd je ook duidelijk gemaakt waarom dit eigenlijk zo zwaar werd gestraft?
angeline devillers zei op 19 maart 2019 om 18:31 uur
Het verhaal van Adrie en Marijke Coppens ,is ook mijn verhaal.Gelukkig had ik 2 zusje met ook dat probleem die mij beschermde voor nare opmerkingen. Ook de zolder waar Adrie naar toe moest ,ken ik...We mochten 1 x per maand naar huis, zaterdagmiddag en zondagavond weer terug, een treurige bedoening , zoveel hoorbaar snikkende meisjes dan s avonds, Een keer meegemaakt dat ik s avonds op uitkijk moest staan in de studieklas boven om 3 oudere pensionairen te waarschuwen als er een non aankwam, zij hingen beneden over de poort met jongens te praten. Ik werd betrapt en kon hen niet meer waarschuwen , de andere morgen moesten ze van kostschool naar huis. ik mocht blijven ,maar wel een flinke uitbrander gekregen. Ieder zondagochtend een wandeling door het dorp naar de bossen, 2 aan twee, een non voorop en een non achter, en met een grote boog om de bioscoop. Zaterdag in bad, gordijntjes bleven open ,de non kwam onze ruggen wassen en we moesten de gehele tijd ,geloofd zij Jezus christus zeggen, geen idee waarom. Vorig jaar ben ik nog eens gaan kijken naar het pensionaat, in de refter van de zusters is nu een restaurant, ik had nog 18 kaart foto s van het internaat en heb ze aan de baas gegeven, die was er erg blij mee,er hingen al wat grote foto s op canvas aan de muur.Echt de moeite waard om daar nog eens te gaan kijken .Bij de nonnen ,is de naam. Heel apart ook dat ik over 3 maanden weer in de gemeente Zundert ga wonen.
Adrie Coppens zei op 19 maart 2019 om 19:09 uur
Het verhaal van Angeline is heel herkenbaar en inderdaad als je in de refter zat moest het stil zijn tot dat de soeur zei Geloofd zij Jesus Christus en dan mocht je praten. Zondags wandelen in uniform en 3x naar de kapel zondags, 1x in de week biechten. We zaten op pianoles bij Soeur Blasia die je vingers uit elkaar trok omheen octaaf te halen en met een potlood met spitse punt in de onderkant van je pols prikte om met gebogen hand te spelen. Enkele anekdotes van een onplezierige tijd. De vriendschappen met vriendinnen waren wel heel hecht.
Marjolein Weber- van Hees zei op 19 maart 2019 om 19:20 uur
Nog een anekdote; we kregen vaak een toetje en meestal met vel ik gruwelde daarvan, ik heb drie dagen aan een stuk op deze pudding gezeten voor ik hem op had. Het eten was vaak een drama mijn zusje toen vier hoefde vaak haar eten niet op te eten en dan kreeg ik dat omdat ik zo snel at maar dat deed ik omdat ik er dan snel vanaf was. Na een paar maanden dit beu en gezegd dat ik geen vuilnisbak was. Ook de avonden op de coeur herinner ik me heel goed. Zingend op de reuze wip: kostschool leven is geen leven faria de nonnen waren dan woest. Ze hebben voor ons wel nog een apart speelgedeelte gemaakt rolschaatsbaan met familie schommel. Zuster Columba hebben we nog vaak opgezocht nadat we van kostschool waren, herinner me de Lourdesgrot ook nog en de film middag af en toe. Het wandelen op woensdagmiddag twee aan twee naar de berekuil en heel veel andere plekjes in Zundert
Adrie Coppens zei op 19 maart 2019 om 19:54 uur

Ik ben ook in dat restaurant geweest “Bij de nonnen” heet het en heb de foto’s ook aan de muur zien hangen,die zijn van ansichtkaarten en gemaakt in de jaren dat ik op kostschool zat dus heel herkenbaar ook de 2 meisjes die aan de piano zitten zijn de zusjes Broeders. Ook ben ik in de kapel geweest waar nu feesten en partijen worden gegeven, ook de originele trap zit er nog in. Inderdaad leuk om te zien.

Marilou NillesenBHIC zei op 20 maart 2019 om 10:35 uur
Met ontsteltenis lees ik jullie bijdragen, Adrie, Marjolein en Angeline. Het blijven iedere keer aangrijpende verhalen. Hopelijk werkt het louterend dat jullie deze herinneringen hier met elkaar uitwisselen. Veel dank daarvoor!
angeline devillers zei op 20 maart 2019 om 15:20 uur

Ook wat positiefs van mijn verblijf daar.Het eten was voor mij niet slecht, vooral de jachtschotel op zondag was erg lekker.Er was altijd iemand van de ouderen die het eten opschepte.Was het niet lekker dan probeerde je maar een schep in plaats van de verplichte 2 scheppen. Betrapte de non die rondliep dat ,dan had je pech en kwam er nog een extra schep erbij. Er mocht niet gepraat worden tijdens de maaltijd. Op zondag was er altijd een traktatie in de vorm van een rol drop, pepermunt, zuurtjes of toffee. De allerkleinsten werd aangeleerd om met mes en vork te eten, kranten onder de armen en die mochten niet vallen .Dat leerde heel snel. Iedereen ging 2 dagen per jaar op bezinning, 2 dagen lang niet praten ,schoolvrij, vaak naar de kapel,en alleen in de tuin lopen, na afloop was er dan wel een feestmaaltijd .
Balletles was leuk, 1 x per jaar een opvoering op het toneel en dan mochten je ouders komen kijken. Voor de balletlessen moest wel extra betaald worden meen ik. Ook toneelspel ,met optreden voor de ouders, daar deden alle meisjes aan mee.Zondag was het vrij spelen op een van de zolders van een bijgebouw. Feest was het ook bij je plechtige herinnering van je doopbelofte, je kreeg mooie prentjes en er werd volop geruild,Ik heb nog een doosje vol staan , o a nog een van Marijke Coppens. De wekelijkse biecht was een ramp, De priester was oud en wat doof, gordijntje van de biechtstoel was niet helemaal dicht dus kon hij heel goed zien wie er in de biechtstoel zat. Afhankelijk van het kwaad dat je gedaan had moest je de kruisweg gaan bidden ,geheel of gedeeltelijk. Ik heb het een keer moeten doen omdat ik post had gehad van een jongen , zuster lambertien riep me daarna bij haar op gesprek , hoezo biechtgeheim... Mijn ouders moesten komen, alle brieven werden opengemaakt . Eerste menstruatie vergeet ik ook nooit, je schrikt zo erg, en het enige wat de non zei , dit ga je nu elke maand meemaken.

Marilou NillesenBHIC zei op 20 maart 2019 om 19:53 uur
Goed dat je ook de positieve kanten benoemt, Angeline; dat jij dat zo in ieder geval hebt mogen ervaren. Hoewel je in je beschrijving uiteindelijk toch niet ontkomt aan de naargeestige gebeurtenissen. Maar juist doordat je beide kanten benoemt, is je bijdrage zo bijzonder. Dank daarvoor!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.