Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaat Sint Norbertus in Heeswijk

Internaten
Het Norbertuscollege (later Bernrode) was een kleinseminarie, ofwel een zesjarige opleiding op gymnasiaal niveau voor jongens die pater wilden worden. Voor de klas stonden de paters Norbertijnen. Hun opleiding stond hoog aangeschreven. Ouders stuurden hun kinderen daarvoor van heinde en verre naar de Abdij van Berne.

De 'internen' en de ‘witheren’

Je ouders betaalden voor kost en inwoning en tijdens een van de schaarse vakanties kon je ze dan vertellen over je voortgang. Want al was je nog zo klein, de verwachtingen lagen torenhoog.En wat je in Heeswijk deed waren nog maar de eerste stappen van een lange weg naar het priesterambt en een verdere ‘carrière’ binnen de kloosterorde.

Waszaal met wasbakken en krukjes

Op het internaat deed je werkelijk bijna alles in groepsverband: samen op de slaapzaal, vroeg op om te bidden, door de lange gangen naar het leslokaal, huiswerk, nog eens bidden, souper (avondeten), wassen en weer slapen… Aan routine was geen gebrek en dat hoefde helemaal niets negatiefs te zijn. Zo is ook van andere internaten bekend, dat sommige leerlingen de regelmaat en tucht juist een verademing vonden, vergeleken bij hun hectische ouderlijk huis.

Je bracht heel wat uurtjes door in de studiezaal

Voor gedegen onderwijs en een opvoeding tot welgemanierde en Godvrezende ‘gentleman’ zat je er goed, maar naast het continue blokken en de tucht was er ook tijd voor vertier. En soms gingen die uitstekend samen. Want ook culturele vorming stond bij de paters hoog in het vaandel, zo blijkt wel uit de foto’s hieronder. En net als van het leven op Bernrode in het algemeen is ook van die verantwoorde ontspanning bijzonder veel op camera vastgelegd.

Cabaretvoorstelling klassen 4 en 5

Van toneel en muziek bijvoorbeeld: rijk uitgedoste en geschminkte jongemannen die een Bijbelverhaal opvoerden. Ook jij zal er vast aan hebben meegedaan, misschien wel als herder of koning. En omdat een gezonde geest natuurlijk een gezond lichaam verdiende, stond ook sport op het program, zoals volley- of voetballen op het nabijgelegen speelveldje. Als het daarvoor te koud was kon je terecht in de recreatiezaal om te lezen of voor een potje biljart, ganzenbord of schaakpartij met je beste vriendje. Wel onder toezicht van de pater-surveillant natuurlijk.

Tot het docententeam in de jaren zestig behoorden onder anderen de gymleraar Frans van Osch, de classici Van de Westelaken, Herman Lesger en Toon Kocken, de aardrijkskundeleraar Jan van Adrichem, rector Ad Oomen van wie je Franse les kreeg en Frans Dekkers die Duits gaf.

Welke weet jij er nog te noemen? Reageer hieronder en deel jouw herinneringen aan het internaat Sint Norbertus!

Foto's

BHIC, collectie Abdij van Berne, id.nrs. 1921-001463, 1921-000461, 1921-001632, 1921-000681

12

Reacties (12)

fg zei op 18 maart 2019 om 21:51 uur

Correctie: op het Norbertuscollege of vanaf ca 1960 Bernrode is nooit mavo of havo aangeboden.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 maart 2019 om 08:59 uur
Bedankt voor deze correctie, fg. Ik ga uitzoeken hoe de mavo en havo erin zijn geslopen. De tekst wordt erop aangepast. Heb jij nog op deze kostschool gezeten trouwens?
Martin van den Akker zei op 19 maart 2019 om 10:32 uur

Eind jaren 60 werd de gymnasium-opleiding ook opengesteld voor meisjes.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 maart 2019 om 10:36 uur
@Martin: bedankt voor de toevoeging! Zat jij in deze periode in Heeswijk op kostschool?
fg zei op 19 maart 2019 om 11:09 uur
Toen ik in 1970 als externe op Bernrode kwam was er nog sprake van een internaat. Mijn eerste schooljaar zaten er dus interne en externe leerlingen in de klas. Het internaat is in 1971 of 1972 opgeheven.
Elena Beets zei op 19 maart 2019 om 12:46 uur
Ik was het eerste meisje dat naar het gymnasium van Bernrode ging. Een half jaar later kwam een ander meisje van mijn oude school ook naar Bernrode. Prima sfeer daar. Goede Beta opleiding. Ik herinner me de rector Oomen en Frans Dekkers, Krijns van scheikunde en van Adrichem nog wel. Zat van Adrichem ook in de dorpspolitiek? Ik meen dat hij toen een doorslaggevende stem had in de gemeenteraad. Verder herinner ik me Pius van Loon. Die gaf geen les maar was wel zeer aanwezig buiten de les. Ik heb er een goede tijd gehad,deze school had ik niet willen missen en was een verademing na mijn tijd op het Stedelijk Gymnasium in Den Bosch.
Rob van de Laar zei op 19 maart 2019 om 14:36 uur

Toen ik eind jaren zestig op het gym in Heeswijk kwam was het al geen echt klein-seminarie meer. Ik herinner me dat er nog een enkeling in mijn klas zat met dat doel maar zij zijn nimmer ingetreden. Ik was intern tot en met het jaar waarin het internaat werd opgeheven. Naast externen en internen van Norbertus zaten er toen ook internen van het intussen opgeheven Damiaancollege in Sint Oedenrode. Dat was de reden waarom het schoolblad 'Drietand' heette. Ik ben later, toen zowel het internaat van het Damiaan- en Norbertuscollege waren opgeheven hoofdredacteur geweest van dat blad dat eerst nog een jaartje 'Melior' heette voordat het 'De Tand' (er was van de Drietand nog maar één Tand over....) werd genoemd. Als toneelmeester heb ik nog deelgenomen aan o.a. de door Stef Bugter georganiseerde musicals met vooral veel muzikale inbreng door Hein van Grinsven.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 maart 2019 om 15:19 uur
@fg: bedankt voor je bericht! Ik vraag me ook bij andere internaten wel af, hoe dan die verhouding was tussen de internen en de externen. Heb weleens gelezen hoe die toch een beetje afgeschermd van elkaar bleven, althans, dat het internaat verboden terrein was. Maar jullie zaten dus wel samen in de klas. En bedankt voor het doorgeven van het sluitingsjaar van het internaat. Het is helaas lang niet altijd duidelijk wanneer een internaat nu precies is opgeheven.. @Elena: dat moet moet toch wel bijzonder zijn geweest om als eerste meisje in zo'n jongenscultuur terecht te komen! Toen dat tweede meisje, een bekende nog wel, naar Bernrode kwam zul je al wel aan de situatie zijn gewend? Zo te lezen heb je er niet echt last van gehad in ieder geval. In tegendeel: goed om te horen dat het zo'n fijn verblijf voor je is geweest. Het antwoord op je vraag over Van Adrichem moet ik je helaas verschuldigd blijven, maar misschien dat andere oud-leerlingen die hier reageren het wel weten!
Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 maart 2019 om 15:32 uur
Dankjewel, Rob, met jouw bijdrage krijgen we alweer een beter beeld van die laatste jaren van het internaat, toen die vrije val in het aantal roepingen was begonnen. Blijft toch wel apart hoe snel dat allemaal ineens voorbij was. En dan kun je als leerling ineens weer gewoon naar huis na de schooldag..
Elena Beets zei op 20 maart 2019 om 13:14 uur
@Thijs, Moeilijk was het niet om met allemaal mannen in de klas te zitten. Als je als meisje na de de vierde klas nog op het gymnasium zat was je zowiezo een unicum. Voor de rest was ik de atmosfeer van het internaatschoolwezen wel gewend. Ik had in de eerste klas al op Regina Coeli gezeten. Trouwens, lang was ik niet alleen want het volgend schooljaar was er een ware invasie van meiden. Wat mij nu te binnen valt, nu ik aan Bernrode terug denk was typerend voor de sfeer daar. Oomen stak met nog een paar heren de cour over en raapte in het voorbijgaan een zwerfpapiertje op. Gewoon een gebaar, maar wel voor die tijd bijzonder. Hij was daar immers de baas. Andere tijden kondigden zich daar wel iets eerder aan dan elders.
Thijs de LeeuwBHIC zei op 20 maart 2019 om 14:03 uur
Bedankt dat je er nog wat meer over wilde vertellen, Elena. Blijft een bijzonder verhaal. De jongens hebben dus nog wel even kunnen wennen, voorafgaand aan de invasie : ) En een mooi voorbeeld dat je geeft, dat opgeraapte papiertje: een klein gebaar, dat verraadt dat er toch hele grote dingen aan het veranderen zijn!
Wim Janssen zei op 20 maart 2019 om 17:26 uur

Ik heb ook intern gezeten. Ik ben begonnen in de Voorbereidende Klas als vervanging van de 6de klas van de lagere school. Daarbij kregen we latijn in een noodgebouwtje naast het sportveld en verder lessen op het VGLO in het dorp. Hierna ben ik naar de eerste klas gegaan (Kleine Figuur) omdat ik niet zo’n ijverige student was, ben ik blijven zitten en na de 2de poging naar de St. Josef Mulo in Schijndel. Op zich was dat een prettige tijd. We fietsten met een groep daarnaar toe en aten warm bij een familie in Schijndel. We hadden een eigen recreatieruimte op een zolder. We mochten ook op volksdansen samen met meisjes van de meisjesschool.
Medeleerlingen waren o.a. Eddy van der Linden, Phillip van de Elshout en Toontje van den Vossenberg.
Samen met Harry van Erp heb ik twee maal meegedaan aan de vierdaagse van Nijmegen, waarbij Thijssen en zijn zus onze begeleiders waren.
Thijssen was onze coordinator.
Na de Mulo heb ik in Bergen op Zoom nog HBS-B gedaan.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.