Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Pensionaat Sint Anna in Eindhoven

Internaten

Het Sint-Annagesticht aan de Geldropseweg maakte deel uit van het klooster van de Zusters van Maria-Jozef, "Franse Zusters" in de volksmond. Hun doel was om meisjes uit de eenvoudige burgerstand een godsdienstige en beschaafde opvoeding te geven.

Foto: collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven 148995
Leerlingen van pensionaat Sint Anna, 1934 (foto: collectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven 148995)

Op de foto hierboven zien we hoe keurig de leerlingen op zo’n internaat vroeger gekleed gingen. Je kreeg een schooluniform en al je vriendinnetjes liepen er ongeveer hetzelfde bij met hun witte kraagjes en halflange kapsels met strik erin. Opvallen deed je maar door hard studeren en elke dag braaf bidden, niet met uiterlijkheden.

De kinderen, die al op 4-jarige leeftijd naar het internaat konden, kregen de gebruikelijke vakken van het lager onderwijs en na de lesuren stond handwerken op het programma. In de kern draaide alles om de vorming van goede katholieke echtgenotes en moeders, het voorbereiden op wat vroeger wel de ‘natuurlijke’ bestemming van de vrouw werd gevonden. De zusters leerden hun ‘pupillen’ de kneepjes van het huishouden, waaronder naaien, verstellen, de was doen, stijven en strijken. Ook konden de meisjes zich bekwamen in vreemde talen, pianospelen, typen en stenografie.

Oud-leerlingen herinneren zich onder andere de devotieprentjes die zij van de zusters kregen, waarschijnlijk als een beloning van goede cijfers en een vrome houding. Weer een ander denkt terug aan de koffie met een dikke plak peperkoek. En ook de verboden terreinen van het gebouwencomplex schieten bij het terugblikken weer te binnen: denk aan het ontvangstkamertje van de hoofdzuster en het leefgedeelte van de zusters. Daar kwam je in de regel natuurlijk niet.

Sint Anna was een van vele katholieke scholen in Brabant met een internaat. Je ging er dus een paar jaar wonen en ging tijdens de vakantie, als het even kon, naar je ouderlijk huis. Terug op het internaat stond alles weer in het teken van kuisheid, gehoorzaamheid en een sober leven in dienst van God.

Foto: collectie Eindhoven in Beeld 15185, ingezonden door dhr. Anne Troost
Leerlingen van pensionaat Sint Anna in de schoolbanken, jaartal onbekend (foto: collectie Eindhoven in Beeld 15185, met dank aan dhr. Anne Troost)

Maar misschien herinner jij je deze "ambachtsschool voor meisjes" wel heel anders. Ook is het geen geheim dat het leven op een internaat heel verschillend wordt gewaardeerd. Terwijl het ene meisje hartsvriendinnen maakte, was jij er verschrikkelijk eenzaam. De discipline, de routine, het continue studeren en werkelijk alles in groepsverband doen – je moest er maar tegen kunnen op zo’n jonge leeftijd.

Tot in de vroege jaren vijftig was het alleen mogelijk om intern te gaan op de Sint Annaschool. Na de verhuizing van de school naar de Vestdijk, vlakbij de Schellens textielfabriek, werd deze ook opengesteld voor externen. Sommige pupillen mochten in het weekeinde naar huis. Het was een van de eerste gemengde scholen van Eindhoven.

Reageer hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan! Foto's zijn ook welkom en kunnen worden verzonden naar internaten@bhic.nl. Wij voegen ze dan hier toe.

5

Reacties (5)

Wil Dankers zei op 9 juli 2020 om 09:18 uur

Vanaf begin jaren '60 was het een gemengd internaat waar ik terecht kwam. Al op jonge leeftijd, waardoor het voor kwam dat ik in bed plaste. Ik werd dan uitgekleed en buiten met een tuinslang 'schoon' gespoten. Ook moest ik vaak de 'nachtdienst'non 'hand- en spandiensten' verlenen (lees: vinger- en tong) waardoor ik heel jong de onderkant van een vrouw leerde kennen, Bij bezoek van moeder of vader. zar er altijd een non in dezelfde kamer en als ik iets vertelde wat ze niet goed uitkwam kreeg ik naderhand een aframmeling met een stok. Het voert te ver om alle vernederingen/misbruik hier te beschrijven maar ik kan niet zeggen dat ik een prettige tijd heb gehad!

Thijs de LeeuwBHIC zei op 15 juli 2020 om 08:08 uur

Beste Wil, dank voor je reactie. Wat verschrikkelijk wat je op dit internaat hebt moeten doorstaan, dat is voor de meeste mensen ook voor mij niet te bevatten. Ook voor deze verhalen willen we op deze site alle ruimte bieden dus je bent welkom om meer te vertellen.
Vermoedden je ouders dat er zaken mis waren of had het mooie beeld dat door de zuster(s) werd geschetst succes? Heb je deze ervaringen wel met andere internen kunnen delen?

Wil Dankers zei op 17 juli 2020 om 09:55 uur

Uiteraard kan ik nog veel meer vertellen maar ik zou graag van
medebewoners horen wat die hebben meegemaakt! Mijn ouders lagen in scheiding en mijn vader was het 'altijd' met de nonnen eens, dus daar had ik niks aan, als ik iets aan mijn moeder vertelde kreeg ik naderhand slaag van de nonnen, dan leer je het wel af. Later meer.

Wil Dankers zei op 20 juli 2020 om 11:23 uur

Hieronder een stukje uit mijn melding bij de commissie de Winter
Hoe oud was u toen u voor het eerst met geweld te maken kreeg in de instelling?
St. Anna Eindhoven 24-06-1963 - 30-12-1965 leeftijd 4/7 jaar
Met wat voor geweld heeft u te maken gehad? (m.a.w.: wat is er gebeurd?) Wees alstublieft
zo specifiek mogelijk en beschrijf per instelling wat er gebeurd is.
St. Anna:
geslagen met Spaans rietje als je handen niet boven de dekens lagen
regelmatig / slaapzaal / ‘s nachts
na bedplassen bloot met vuile lakens etc op een bergje voor je voeten verplicht naast de deur
slaapzaal blijven staan tot iedereen het gezien had
regelmatig / slaapzaal / ‘s morgens
na bedplassen met tuinslang (koud water) ‘schoongespoten’ worden
regelmatig / buiten / ‘s nachts
hierna werden bij het afdrogen kleinerende opmerkingen gemaakt en in piemel en ballen
geknepen
regelmatig / buiten / ‘s nachts
enkele nonnen bij de nachtdienst wilden daarna dat je bloot tussen hun benen half onder hun
habijt ging zitten en hun vagina met tong en handen bewerkte
regelmatig / slaapzaal / ‘s nachts
bij bezoek van moeder was altijd een ‘controle-non’ aanwezig, naderhand werd ik dan
geslagen met een stok of mattenklopper als ik iets ‘te veel’ had gezegd of gedaan (bv even op
schoot bij mama) werd ook allemaal met mijn vader besproken (waar ik dan nogmaals slaag
van kreeg).
Ongeveer 1 x per maand / bezoekkamer / overdag
bij eten wat ik niet lustte werd ik gedwongen ‘gevoerd’ waarbij ik werd vastgebonden aan de
stoel
enkele keren per maand / eetzaal / overdag
als straf werd vaak oud brood gegeven als ontbijt of lunch, vaak ook zonder enig beleg, niet
opeten werd bestraft met blijven zitten tot je klaar was met eten (soms meerdere uren)
enkele keren per maand / eetzaal / overdag
bij ‘stout’ gedrag verplicht in de hoek gaan knielen (soms meerdere uren)
enkele keren per maand / diverse plaatsen / overdag

Mariët BruggemanBHIC zei op 20 juli 2020 om 12:09 uur

Beste Wil, hartelijk dank voor je toevoeging. Ik kan alleen maar herhalen wat mijn collega Thijs al eerder opmerkte; wat verschrikkelijk en niet te bevatten voor ons, die nooit met dit soort gebeurtenissen en internaten in aanraking zijn geweest. Ik hoop dat je ondanks deze verschrikkelijke start toch je draai gevonden hebt in het leven.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.