Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Internaat Catharinenberg in Oisterwijk

Internaten

Vrouwen die op Catharinenberg hebben gezeten zullen zich vast de Franciscanessen van Oirschot herinneren, de zusters van wie zij jarenlang onderwijs, kost en inwoning kregen. Als meisje kon je een groot deel van je jeugd bij ze doorbrengen, op de lagere school en de ulo (later mavo). En als je bijvoorbeeld secretaresse wilde worden, bestond de mogelijkheid om typen en steno te leren.

Foto: collectie Regionaal Archief Tilburg, fotonr. 057429

Eigenlijk was het pensionaat, geopend in 1904 als verblijfplaats voor leerlingen van de lagere school, berekend op zo'n dertig pensionnaires. Maar dat aantal groeide al in korte tijd uit tot vijftig. Het werd een steeds drukkere bedoening en ook de gemiddelde leeftijd van de leerlingen schoot omhoog.

Want er kwamen ook middelbare schoolleerlingen bij. Eerst door de opening van de Theresiaschool in 1914, een (m)ulo die ook openstond voor externen. En na de oorlog volgden de meisjes die nijverheidsonderwijs genoten aan de Sint Marthaschool van de zusters. Denk bij 'nijverheid' aan kooklessen, voedingsleer, wassen, strijken en natuurlijk het bijhouden van het huishoudboekje.

Deze middelbare scholen waren de aangewezen plek voor de zusters om jonge vrouwen te bewegen tot intrede in hun kloostergemeenschap. Vrouwencongregaties kenden immers geen juvenaat, de speciale school die mannelijke kloosterlingen daarvoor hadden.

Het onderwijs van de zusters in Oirschot heeft tot ver in de twintigste eeuw stand gehouden. Ook in de jaren zestig nog was het heel gewoon dat ouders hun kinderen naar hun kostschool stuurden. Het aantal 'internen' nam toen wel af ten faveure van de 'externen'.

Foto: collectie Regionaal Archief Tilburg, fotonr. 057424

Na 80 jaar (1904-1984) kwam er een einde aan het meisjesonderwijs verzorgd door vrouwelijke religieuzen op de Catharinenberg. De zusters maakten plaats voor lekenonderwijzers, vrouwen en mannen. Net als bij de leerlingen kwam de scheiding van de seksen onder het personeel tot een einde.

Hoe kijk jij terug op jouw verblijf bij de zusters van Catharinenberg? Zat jij er als interne of externe leerling? Het internaat zal voor externen wel verboden terrein zijn geweest, maar was er wel contact met de pensionnaires?

Foto's

Meisjes van de lagere school in de tuin, bij de Lourdesgrot (foto: collectie Regionaal Archief Tilburg, id.nr. 057429)

De 'jonge juffrouwen' van Huize Catharinenberg (foto: collectie Regionaal Archief Tilburg, id.nr. 057424)

Bronnen

M.E. Monteiro, Vroomheid in veelvoud. Geschiedenis van de Franciscanessen van Oirschot (Hilversum 2000).

Reliwiki: lemma Kapel Catharinenberg

12

Reacties (12)

Ina Baak zei op 14 april 2019 om 19:50 uur

Ik heb intern 4 jaar gewoond op catharinaberg.
Van 1975 tot 1979. Ik zat op de huishoudschool s' Martha. Wij hadden contact met klasgenootjes maar niet op het internaat maar wel bij klasgenootjes thuis. Wij mochten in onze vrije tijd ook gewoon buiten het internaat vertoeven.

Marilou NillesenBHIC zei op 15 april 2019 om 15:53 uur

Hallo Ina, bedankt voor je berichtje. Hoe oud was je toen je naar Catharineberg toe ging? Of mocht je geregeld naar huis, herinner je je dat? Vond je het een fijne tijd?

Annette Landsberger zei op 18 mei 2019 om 05:17 uur

Ik ben van 1950 en ik heb twee jaar op de mavo intern gezeten toen ik 15 was. Wij mochten om de week in het weekend naar huis. Op de woensdag gingen we altijd met begeleiding de bossen in en mochten we op eigen houtje terug lopen. De zusters bakten zelf het brood en elke morgen vieze warme melk.We hadden ieder onze eigen chambrette ? Wat voordie tijd best luxe was. Er zaten ook meiden van verder weg .Ik weet nog uit Rotterdam en daar boven .want als ik thuis was zeiden ze altijd praat normaal.Ik woonde in Brabant.Ik heb er een leuke tijd gehad en vond het jammer dat ik thuis moest gaan werken omdat ze er een zaak bij hadden waar een broer en zus gingen werken.Zo kan ik nog wel even doorgaan maar het is genoeg zo.

Marilou NillesenBHIC zei op 20 mei 2019 om 10:00 uur

Hoi Annette, wat leuk dat je hier je herinneringen optekent! En fijn te lezen dat je daar een leuke tijd hebt gehad. Wel grappig trouwens; vrijwel iedereen denkt als één van de eerste dingen terug aan de vieze melk. Was het bij jou ook het vel dat je deed gruwelen?

Ina Baak zei op 20 mei 2019 om 11:59 uur

Hoi Marilou,
Ik was 13 jaar en had mijn moeder een jaar geleden verloren vandaar dat mijn vader hier tijdelijk voor koos. Ik ging elke week naar huis. Ik heb leuke en minder leuke herinneringen. Maar over het algemeen kijk ik er positief op terug. De meest kinderen hadden een zakelijke reden.( ouders met eigen zaak) tenslotte toch nog 4 jaar daar gezeten om de school af te maken. De schooltijd was erg leuk,dat maakte een hoop goed

Marilou NillesenBHIC zei op 20 mei 2019 om 14:02 uur

Jeetje Ina, dan heb je een heftige start gehad als kind... Wat krachtig van je dat je - ondanks ook de minder leuke herinneringen - dan toch kunt terugkijken op een leuke schooltijd; dat zegt veel over je veerkracht! Heb je nog contact met mensen uit die tijd?

Veel dank voor je bericht.

Ina Baak zei op 21 mei 2019 om 21:36 uur

Hoi Marilou, nee helaas. Nog wel een aantal jaren contact gehouden met een aantal meisjes en nog 1 reünie gehad maar dat is alweer zeker 29 jaar geleden. Dank je wel voor je fijne reactie!

Marilou NillesenBHIC zei op 22 mei 2019 om 09:58 uur

Ah, dat is jammer, Ina. Maar na bijna dertig jaar is het misschien wel weer tijd voor een reünie? ;)

Annette LandsbergerJa zei op 30 mei 2019 om 00:32 uur

Ja er is altijd een reden waarom je naar het internaat moet. Bij mij was de reden dat een overspannen non mij van de mavo gestuurd had en ik nog leerplichtig was Ik was de zesde van de acht en een echte rebelvoor die tijd.Als ik hoor wat sommige nu op die leeftijd doen,dan viel het nogal mee.Maar voor die tijd was ik best brutaal.Ook toen ik 18 was werd ik weer een probleem.Zwanger hoe kan dat? Nooit voorlichting gehad! En dat met 2 oudere zussen.Zo kan ik een heel pocket boekje vol schrijven over mijn leven maar ten slotte is alles nog goed gekomen.2 juni zijn we 48jaar getrouwd.Wordt misschien wel vervolgd en ja het was dat vieze vel.Maar als je je neus dicht kneep bij het drinken en pas los liet als je iets in je mond had dan was het niet vies.ha ha !!

Marilou NillesenBHIC zei op 3 juni 2019 om 09:23 uur

Bedankt voor je aanvulling, Annette. Het geeft een duidelijk inkijkje hoe het kan gaan in het leven, en dat dan toch alles goed komt ;) Mooi dat je dit zo helder hebt verwoord, dank je!

Annette Landsberger zei op 8 juli 2019 om 02:06 uur

Toen ik alles weer eens over las om op andere gedachten te komen zag ik dat ik een foutje geschreven had.Zwanger was ik toen ik 20was.geen18.weer moest ik thuis weg.Naar de Bocht in Goirle. Ook daar heb ik veel ervaring opgedaan hoe het anderen vergaat. Ik was de oudste van ongeveer 40 meisjes.ik ben positief ingesteld en dat helpt je goed bij alle tegenslagen die je in het leven tegen komt. Dat is een boodschap die ik aan iedereen graag wil meegeven.☺☺ Al begrijpen sommige mensen niet hoe ik dat zelfs nu nog kan Nadat door een foutje bedankt mijn rechter onderbeen eraf is.. Maar niet getreurd het kan altijd erger!Er zijn altijd mensen die het slechter hebben als jij. Kijk maar om je heen.Dus NOOIT de moed verliezen.

Marilou NillesenBHIC zei op 8 juli 2019 om 09:15 uur

Jee, Annette, wat een indrukwekkend bericht! Nooit de moed verliezen, lijkt me een heel prijzenswaardig levensmotto. En ondanks alle tegenslag heeft dat je toch gemaakt tot de veerkrachtige persoon die je nu bent. Heel bewonderingswaardig!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.