Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Internaat Sint Gerardus Majella in Dongen

Internaten

In Dongen hebben in de twintigste eeuw vele honderden jongens op school gezeten bij de Broeders van O.L. Vrouw van Lourdes. In Huize Gerardus Majella hadden zij een juvenaat (een vooropleiding voor jongens die broeder wilden worden) en een kweekschool.

Dat waren kostscholen. De leerlingen kregen kost en inwoning van de broeders. Het geld dat de ouders daarvoor betaalden, was voor de broeders een belangrijke inkomstenbron.

De internen betraden een gesloten wereld en groeiden op in een mannencultuur. Contact met het andere geslacht was uit den boze. Omgang met andere jongens was er daarentegen voortdurend. Alles ging in groepsverband. Dat kon beklemmend of ronduit verschrikkelijk zijn, als je niet goed in de groep lag, of vaak ruzie had met de groepsleider. Maar het had ook positieve kanten. Van internaten is bekend dat er vaak innige vriendschappen werden gesloten.

Contact met je ouders had je nauwelijks. Maar werd het schaarse contact met hen ook door de religieuzen gecontroleerd? Van andere internaten weten we dat dit gebeurde bij in- en uitgaande post naar familie en vrienden. Maar ook dat de internen heel vindingrijk konden zijn, door hele verhalen achter een postzegel te verstoppen of geheimtaal te gebruiken. Hoe ging dat in Dongen?

Alle benodigdheden om de jongelingen te onderwijzen en op te voeden waren op het terrein aanwezig, tot aan een kapel en Lourdesgrot toe. Veel redenen om Dongen te verkennen zullen er niet zijn geweest, in de ogen van de opvoeders uiteraard. Schoolexcursies en retraites doorbraken het afgeschermde internaatsleven.

Op de kweekschool werkten broeders en lekenleraren. Broeder-docenten die nog door oud-leerlingen worden herinnerd zijn bijvoorbeeld directeur Bonifacio (opvoedkunde), Montanus (wiskunde en biologie), Clarentius (geschiedenis), Alcuïnus (aardrijkskunde) en Aquino (muziek). Welke namen schieten jou nog te binnen?

Reageer hieronder, deel je herinneringen aan de kostschool en vul dit verhaal aan!

Foto's

Broeder Patrick Esveld geeft les aan de ulo. (Foto: collectie Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, id.nr. 224299)

De gymzaal (foto: collectie Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, id.nr. 224018)

Juvenisten en broeders bij de Lourdesgrot (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 1A22583)

8

Reacties (8)

Anton van der Lee zei op 21 maart 2019 om 13:28 uur

De leraar die ik mij het beste herinner was broeder Berthuwinus (Berthuïnus?). Ik kreeg 8 jaar Nederlands van hem. Hij gaf ook geschiedenis. Een perfecte leraar, die een halve Neerlandicus van me maakte. Broeder Willehad gaf handvaardigheid. Broeder Innocentius gaf tekenen en schrijven.

Marilou NillesenBHIC zei op 21 maart 2019 om 15:35 uur

Bedankt voor je berichtje, Anton. Wat maakte deze broeder tot zo'n goede leraar? En in welke periode verbleef je daar? We zijn benieuwd!

H. Melis zei op 3 april 2019 om 15:32 uur

Ik heb van 1960 tot 1965 op deze kweekschool/kostschool gezeten en kan me nog veel herinneren.
Broeder Bonifacio was directeur en leraar Frans. Hij behandelde jaar in jaar uit hetzelfde boekje en had per pagina de "grap" genoteerd.
Broeder Innocentius gaf tekenles uit zijn zelf ontworpen boekjes: VAN ZESSEN KLAAR.
Broeder Aquino gaf muziekles en was wat "handtastelijk".
Broeder Montanus was hoogbegaafd! Leerde in de vakantieperiode het woordenboek Deens uit zijn hoofd. Was wiskunde docent - ook voor de opleiding tot wiskundedocent - en gaf sterrenkunde en uitleg op elke vraag die je maar wilde stellen. Maar ook: een nul voor die prul!, als je ere weer niets van bakte!

Anton van der Lee zei op 3 april 2019 om 20:05 uur

De godsdienstlessen werden verzorgd door de rector en de conrector van de Dongense kloostergemeenschap; daar hoorde ook de psychiatrische instelling "Overdonk" bij. Rector Van Osta was niet goed in lesgeven en hij rechtuit slecht in zingen en preken, maar als er in de vorige eeuw nog heiligen bestonden dan hoorde hij erbij. Conrector Reinties sprak alle leerlingen aan met "kind Gods".
Er waren ook leken als leraar aan de kweekschool. Legendarisch was de oude leraar natuurkunde en scheikunde Van den Bosch. Hij zag heel slecht, maar hij straalde gezag uit. Hij had alleen de vervelende gewoonte om van twee vakken tegelijk de cijfers van de proefwerken voor te lezen en dan was hij net Frits van Turenhout met de voetbaluitslagen: 2-1, 3-3, 4-1. Hooguit drie leerlingen haalden voldoendes, maar bij het eindexamen sleepte hij iedereen er doorheen. Dat werd door de geslaagden doorverteld aan de lagere klassen, maar niemand kon dat geloven totdat ze het zelf ondervonden.
Mijnheer Van de Poel uit Tilburg gaf gymnastiek. Hij leerde mij o.a., dat je bij de 100 meter sprint in gedachten de finish vijf meter verder moest leggen om niet onbewust tegen de finish te gaan inhouden. Ik heb er jarenlang profijt van gehad.
Hein 's-Gravesande gaf blokfluitles. Oorspronkelijk heette hij Goof Pannekoek, maar toen zijn familie met hem brak omdat hij van godsdienst veranderde, liet hij zijn naam veranderen in een die klonk als muziek...

H. Melis zei op 3 april 2019 om 22:10 uur

De eerste berichten van Anton klinken me vertrouwd in de oren. Overdonk en De rector en conrector zijn bekend, maar de blokfluit leraar, die ook pianolessen gaf was in mijn tijd de heer van Nieuwenhuizen. Ook de heer van der Poel zegt me niets.
Verder was er een verschil tussen de externe en interne groepen. Daar waren ook verschillende docenten. Misschien zegt de heer Kusters voor Pedagogie nog iets?

Marilou NillesenBHIC zei op 4 april 2019 om 10:36 uur

Dank voor de mooie aanvullingen, H. Melis en Anton! Een zeer gevarieerd palet aan docenten; zoveel is wel duidelijk. Mooi om te lezen hoe de leraar Van den Bosch de cijfers voorlas (je hoort dan de stem van Frits van Turenhout als het ware in je hoofd, gelukkig zit 0-0 er niet bij ;)

Ik ben benieuwd of jullie nog meer dezelfde leraren hebben gehad. We lezen graag mee :)

nolly trommelen zei op 22 april 2019 om 14:55 uur

Waarom is het meisjesinternaat in Dongen niet vernoemd. Heb daar zelf opgezeten. Gelukkig maar een jaar.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 23 april 2019 om 09:04 uur

@Nolly: ik zie dat je het meisjesinternaat in Dongen inmiddels hebt gevonden, én hebt gereageerd. Bedankt daarvoor! : )

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.