Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaten Sainte Marie en St. Frans in Huijbergen

Internaten
Sainte Marie en St. Frans waren jongensinternaten van de Broeders van Huijbergen. In Sainte Marie huisvestten ze de leerlingen van hun lagere school, ulo (later mavo) en handelsschool. St. Frans was hun juvenaat, oftewel de school waar zij aspirant broeders opleidden.

De internen van Sainte Marie werden ondergebracht in het oude Wilhelmietenklooster aan de Staartsestraat, dat door de Broeders van Huijbergen werd bewoond. Het zal wel spannend zijn geweest om op zo'n jonge leeftijd bij dit kloostercomplex  te arriveren. Een lange laan voerde je door de bossen naar het poortgebouw.

In deze aan het zicht onttrokken, gesloten wereld wachtte hen een opvoeding tot godvrezend, geestelijk ontwikkeld en welgemanierd mens. Je nam afscheid van je ouders en trok in bij de mannen in zwarte toga’s, die het de komende jaren over jou en je groepsgenootjes te zeggen kregen. Je werd een van de ‘internen’ en kwam in een groep terecht van jongens uit alle windstreken. Onder hen waren bijvoorbeeld circus- en schipperskinderen, van wie de ouders vaak voor langere tijd van huis waren.

Naar de kostschool gaan betekende een aantal jaren van afscherming. Op het omvangrijke terrein lag alles binnen handbereik. Redenen om het terrein te verlaten waren er niet. En zeker niet zonder begeleiding. Zoals ook op andere roomse kostscholen bestond er een voortdurend toezicht op omgangsvormen tussen de jongelingen. Surveillanten en groepsleiders hielden je in de gaten. En vrijwel alles ging in groepsverband. Oud-leerlingen herinneren zich bijvoorbeeld nog de mogelijkheid om allerlei sporten te beoefenen, van judo tot tafeltennis, een potje te voetballen of in het bos te spelen.

Wat de leerlingen van toen ook wel zal zijn bijgebleven is het moment van afscheid. Je bracht je jeugd door in afscherming, had weinig contact met je ouders, vrijwel geen contact met het andere geslacht. En ineens stond je als jongvolwassene weer buiten de poorten. Ging je verder leren of een baan zoeken? Veel jongens die op Sainte Marie hebben gezeten werden priester van het bisdom Breda. Op de bovenste foto zien we een van hen, Hubertus Ernst, die het zelfs schopte tot bisschop van dit diocees.

In 1974 was het met de kostschool van de broeders gedaan. Op een reünie in 2014 in Multifunctioneel Centrum 'De Kloek' kwamen maar liefst 80 oud-leerlingen af.

Er zijn vast nog veel mannen en niet alleen uit Brabant, die iets kunnen vertellen over hun jongere jaren bij de broeders. Dus hoe kijk jij terug op jouw verblijf bij de Broeders van Huijbergen? Vond jij het een “jongensdroom”, zoals een van de leerlingen van toen het noemt, terugkijkend op al het stoeien, vechten, de bosspelen, het sporten, films kijken en samen opgroeien? Of heb jij juist (ook) veel nare herinneringen aan deze kostschool? Deel het met ons hieronder.

Foto's

Internen van Sainte Marie, met in het midden Hubertus Ernst de latere bisschop van Breda (foto: coll. Stadsarchief Breda, id.nr. 20120141)

Internen van de mulo voetballen tegen het 2de van SAB, 1941 (foto: coll. Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 1a25425)

Internaat St. Frans, 1963 (foto met dank aan Piet van Kaam)

11

Reacties (11)

De laat zei op 10 maart 2019 om 20:29 uur
Geweldige mooie tijd heb ik er beleefd . Er werd veel gedaan in groeps verband , van wandelen , fietsen , sporten tot handwerken aan toe . Goede kwaliteit van les geven voor een goede opleiding , waar je verder mee kon . Er was elke dag vrije keus om naar de Kerk te gaan of om vrij te lezen of je huiswerk te kunnen maken . Ik kijk er dus met een heel goed gevoel op terug .
Piet van Kaam zei op 11 maart 2019 om 09:26 uur
Iik heb een aantal jaren op Juvenaat St. Frans gezeten aan de Boomstraat in Huijbergen. Dit was een andere kostschool dan St. Marie. We gingen een paar keer in de week douchen in de doucheruimte van St. Marie. We deelden de sportvelden en de bossen. We hadden ook een aparte school, een mulo. Maar ik fietste elke dag met een grote groep van het Juvenaat naar de Volksabdij Onze Lieve Vrouw ter Duinen in Ossendrecht om het bakkersvak te leren. Ik mis deze kostschool op het overzicht.
Peter van O zei op 11 maart 2019 om 09:37 uur
Gemengde gevoelens heb ik over st Marie waar ik 3 jaar intern ben geweest. Postief vind ik de ervaring die je in sociaal opzicht opdoet om in grote groepen te leven en rekening met elkaar te houden. Negatief zijn de smeerlapperij die er plaats vond omdat diverse “broeders” niet van kinderen af konden blijven en waar ik zelf ook mee te maken heb gehad en wat het verloop van mijn verdere leven heeft beinvloed op een negatieve manier. Een deel van mij zit daar als het ware vast en ik weet zeker dat alleen die op st Marie ook te maken hebben gehad met misbruik het zelfde ervaren. Daders achterhalen gaat niet meer want er zulen er best al een aantal gestorven zijn. Als kind was je machteloos tegen de dominante en manupilatieve manieretjes van de pedopaters. De exterene groepsleiders waar je het wel goed mee kon vinden en die door kregen wat er allemaal gebeurde waren meestal na 1 jaar al weer weg. Nee, 100% positief ben ik niet maar de leuke momenten komen alleen van mezelf en de vriendengroep die ik toen had en de eigenwijze weg die we toen bewandelen.
Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 10:13 uur
@De Laat: Dank voor je reactie. Dat groepsverband moet wel sterk zijn geweest, dat zien we meer terug - ook in andere reacties. In welke periode verbleef je daar? @Piet van Kaam: Bedankt voor je berichtje. Goed dat je aangeeft dat juvenaat St. Frans er niet bij staat. Ik vraag mijn collega Thijs of hij hier achteraan wil gaan. In welke jaren (ongeveer) heb je het juvenaat eigenlijk bezocht? @Peter van O: Veel dank voor je oprechte reactie. Het is overduidelijk waarom je hier gemengde gevoelens aan overhoudt. We waarderen het zeer dat je zo duidelijk ook deze kant van de internaten bloot legt, omdat dit onbetwistbaar ook onderdeel is van de historie. Goed te lezen dat er ook positieve herinneringen zijn, en ongelooflijk dapper om ook die donkere kant te benoemen.
Henk de jong zei op 11 maart 2019 om 10:50 uur
Hallo, ik heb er gelukkig maar een jaar geweest de 6 de klas het was het jaar 1967 ....1968 thuis een groot gezin op de boerderij ik was nr 12 en er waren al meerdere zussen naar kostscholen gestuurd dus die Henk dan ook maar want die wil toch niet luisteren en zit nu al achter de meisjes aan. voor mij was het een straf een soort van opsluiting maar ja je moest wel. het eten was er goed, en dan kun je zien wat een watjes er zijn van dat lust ik niet. maar dat kwam voor mij goed uit want dan was het voor mij dus eten volop. na schooltijd als het mooi weer was gingen we altijd voetballen en daar heb ik dan geleerd om een goede keeper te zijn. en als we naar bed moesten was het net een militaire kazerne allemaal in de rij en lopen en mond dicht ja wij moesten altijd voor het slapen in die grote zalen van het ene gebouw buiten langs naar het andere gebouw meschien een 5 min lopen ook dat in die grote zalen was het net alsof je een gevangenen was er mocht geen letter gezegt worden. ze waren best streng. en ja ik denk dat er bestwel iets was wat die ander schrijft over dat pedofiele gedoe want waarom liep de pater s,nachts met een jongen aan de hand mee door de zaal naar achteren, ik heb er gelukig geen ervaring mee gehad . dan de weekeinde die je daar moest blijven want je mocht niet ieder weekeind naar huis dan gingen we fietsen in huijbergen en ook stiekem roken dat was leuk want ja dat mocht natuurkijk niet. en verder heb ik het te doen met die jongen,s die meschien wel meerdere jaren daar moesten zijn ze pakken wel je vrijheid af als je zo jong bent. nee een jongensdroom was het niet.maar toen kwam het, het school jaar was om en wat gaat die Henk nu verder doen. die pater daar zei tegen mijn ouders hier verderop is een LTS met internaat maar daar was ik niet zo blij mee maar met veel praten en zeuren mocht ik toch naar huis en naar de LTS in Oosterhout. en daar zag ik gelukig mijn vriendin weer. en we zijn gelukig al 47 jaar samen incl de vekerings tijd.
Piet van Kaam zei op 11 maart 2019 om 10:55 uur
Ik heb vanaf 1963 3 jaar op Juvenaat St. Frans in Huijbergen gezeten. Daarna naar St. Franciscus (kweekschool - internaat) aan het Ingenhouszplein in Breda.
Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 11:46 uur
@Henk, bedankt voor je openhartige reactie. Een strenge tijd, zoveel is wel duidelijk. En ik kan me voorstellen dat je je nu afvraagt wat er allemaal nog meer heeft gespeeld. @Piet: was er een groot verschil (in jouw optiek) tussen juvenaat in Huijbergen en het internaat in Breda? Maar wat een mooie afsluiting dat je nu al bijna een halve eeuw verder bent met je geliefde.
Marinus k. zei op 11 maart 2019 om 15:47 uur

Pfffff ongeveer 1969 tot 1974
3 jaar lagere school huybergen
4 jaar lts ossendrecht vanuit huybergen op de fiets
Mijn ouders zullen het goed bedoeld hebben, maar het waren verschrikkelijk jaren en ben er vaak eenzaam geweest. Voor mijn gevoel weggegooide jaren en heb er nog iedere dag last van .er gebeurde vreemde dingen als de lampen uit gingen, en ja ik heb ze ook zien lopen kind en broeder de smeerpijpen. Er zullen best goede bij gezeten hebben!
Dus kort samengevat ik ben blij dat ze het gebouw gesloopt hebben na 7 jaar ellende
Gr mk

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 21:28 uur
Het blijft indrukwekkend om te lezen, Marinus, wanneer mensen zulke aangrijpende herinneringen hebben aan die belangrijke jaren in hun jeugd. Ik kan me voorstellen dat je graag zag dat het gebouw werd neergehaald. Bedankt voor je berichtje!
Noud van Poppel zei op 20 maart 2019 om 13:15 uur

Als oudste v an een eenvoudig boerengezin uit midden brabant,heb ik veel te danken aan het verblijf op STE.Marie.Ik zat hier 1956-1957 en een gedeelte van1958,In verband met de dood van mijn vader werd ik terug naar huis geroepen.Ik heb in 1959 eindexamen gedaan in Tiburg.Daarna Middelbaar agrarisch onderwijs en tzt heb ik het bedrijf van mijn moeder overgenomen.Samen met mijn echtgenote hebben wij het bedrijf omgevormd tot een modern bedrijf.De grondslag hiervoor is ontegenzeglijk gelegd in Huybergen.Om te overleven had je doorzettings vermogen nodig.Gelukkig heb ik dat daar opgepakt.Ik heb er mijn hele leven profijt van gehad Ik denk met veel plezier terug aan de kostschooltijd.Misschien is een reunie van"de oude garde"een mogelijkheid?
Groetjes en tot horens

Thijs de LeeuwBHIC zei op 20 maart 2019 om 14:52 uur
Goed om te horen dat je nog steeds met plezier aan je kostschoolverblijf terugdenkt, Noud. En dat terwijl je in deze periode, op zo'n jonge leeftijd, je vader hebt verloren. Maar je hebt zijn bedrijf uiteindelijk dus niet alleen gered, maar ook helemaal bij de tijd gebracht! Een mooi eerbetoon, lijkt me. Bedankt voor je bijdrage! En ik hoop natuurlijk voor je, dat die reünie er snel gaat komen!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.