Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaten Sacré-Coeur en De la Salle in Baarle-Nassau

Internaten

De Broeders van de Christelijke Scholen kwamen in 1905 vanuit België naar Baarle-Nassau. Zij openden daar twee jongenskostscholen. De ene was het juvenaat Institut du Sacré-Coeur, een mulo-opleiding. De andere was het scholasticaat Saint Jean-Baptist de la Salle, een kweekschool, voor degenen die (broeder)onderwijzer wilden worden.

Eerstejaars cursisten

Deze broeders-in-wording vertrokken naar het klooster, waar zij een leven tegemoet gingen van strikte dagelijkse routine en discipline. Ze sliepen met z'n allen in een ruime, open slaapzaal en stonden nog voor het ochtendgloren op. Dan was het nog even snel wassen en op naar de kapel. Want de dag begon met een gebed, op de nuchtere maag. Ook eten deed je samen en daarna liep iedereen, door de lange gangen, naar zijn klaslokaal.

Open slaapzaal met klerenkasten en wasbakken

Tijd voor ontspanning en sport was er ook. Dat kon in de boomrijke tuin achter het complex, op het gras. Of door die andere klas uit te dagen voor een potje voetbal op een van de sportvelden. Aan de achterkant van het klooster lag ook de gymzaal, uitgerust met onder andere bokspringplanken, touwen, korfbalmanden, klimrekken en ringen.

Houtbewerking bij broeder De Greef

De foto hierboven maakt duidelijk, dat de broeders naast een gezonde geest ook handvaardigheid bevorderden. De mouwen zijn opgestroopt. Maar ook tijdens het zagen, schuren en timmeren staan de internen er keurig bij met hun gladgestreken overhemden en stropdassen.

In 1966 ging de kweekschool De la Salle dicht, waarna deze werd overgeplaatst naar Heemstede. In 1971 sloot het juvenaat de deuren en in 1975 verhuisden de broeders naar de Oranjelaan. In 1985 vertrokken de laatste drie van hen naar Cuijk.

Heb jij nog op kostschool gezeten bij de broeders in Baarle-Nassau? Was het een deftig internaat? Of had het, zoals wel meer broederinternaten, eerder een 'volks' karakter? Waar kwamen al die leerlingen vandaan?

Reageer hieronder, deel jouw herinneringen en vul dit verhaal aan!

Foto's

Collectie Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, beeldmateriaal Broeders van de Christelijke Scholen, id.nrs. 194014, 194247, 194325.

12

Reacties (12)

fons boom zei op 11 maart 2019 om 15:14 uur

Beste mensen,
ik kreeg de aankondiging via mijn werkmail, maar reageer privé. Van mijn 11de tot mijn 15de was ik op internaat de la salle in baarle-nassau. dus van 1965 tot 1969. Wanneer ik diep graaf kan ik nog wel foto's opzoeken en scannen. als dat nodig is. volgens mij moeten er heel veel foto's zijn uit die tijd.

Tom Meulenbroeks zei op 11 maart 2019 om 15:38 uur

was van sept.1947 tot dec.1950 op juvenaat te Baarle-Nassau.
7 jongens zakte voor het toelatingsexamen voor de ULO in Eindhoven.
De ronselaar(broeder) dit wetende, kwam zo zijn opleiding aanbevelen. we kwamen met 6 of 7 Veldhovense jongens (kerkdorp Veldhoven) in Baarle-Nassau terecht. Ik denk dat na het 1e trimester ik nog alleen overbleef van de Veldhovenaren.
Angst strengheid hel en verdoemenis werd er ingepompt. Ik ben toch tot voor korte tijd praktiserend R.K. gebleven, maar na alle onthullingen en mijn ervaring op de kostschool ben ik ook afgehaakt.
We moesten als kinderen ook allerlei huishoudelijke arbeid verrichten. Met machinaal brood snijden (zonder beschermkap) Ben ik het eerste lid van twee vingers kwijt geraakt. Normaal ging er 1 broeder en 1 jongen brood snijden, maar door omstandigheden waren nu met 2 jongens. Met toestemming van de directeur mocht mijn vader mij komen halen om wat bij te komen denk ik (en hun waren een weekje van mij af) Met de taxi en ook weer terug. Bij terugkomst zei de directeur: meneer Meulenbroeks ik heb de rekening van het ziekenhuis gehad zijnde f 70,00 wezullen de kosten delen ik krijg f 35,00 van U. Als we te voet naar Meerseldreef gingen (bedevaart Lourdesgrot) mochten we onze eigen sigaret roken op commando. De volgende dag kregen we een donderpreek te horen dat hij ontdekt had dat er meer gerookt was dan dat hij toestemming had gegeven. kleinerend was ook als je een keer per week met 2 jongens naar voren moest komen en iedereen jouw tekortkomingen kon vertellen. Scrupuleus werd je gemaakt, b.v.als ik op vakantie was en we naar de kerk liepen (en het regende) lippen stijf op elkaar want je moest nuchter te communie. (lang last van gehad). Ook is mij bekend dat de broeder-directeur sexueel misbruik maakte. Zo heb ik mijn verhaal in grote lijnen gedaan, misschien kunt U er iets mee . Wel is mede hierdoor toch mijn karakter gevormd zoals het is en dat lijkt me niet verkeerd denk ik zelf. Nog één ding valt me nu te binnen, na ruim 3 jaar kostschool kreeg ik geen diploma en mijn eindrapport de (M)ULO was niet te vinden.

Hoogachtend
Tom Meulenbroeks
Leuskenhei 15
5508CR VELDHOVEN
16-06-1934

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 20:49 uur

Ah dat zou mooi zijn, Fons! Als je dat zou willen doen, heel graag. Je kunt ze mailen naar info@bhic.nl tav Jongensinternaat Sacré-Coeur en De la Salle in Baarle-Nassau

Alvast veel dank!

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 20:58 uur

Beste Tom, veel dank voor je oprechte en onthutsende verhaal. Wat een aaneenschakeling van aangrijpende gebeurtenissen; erg indrukwekkend om te lezen. Dat zoiets je karakter vormt, dat kan haast niet anders. Verbijsterend om te lezen dat je dan ook nog zonder diploma of rapport moet vertrekken.

Wat krachtig dat je dat hier deelt, zodat er ook aandacht is voor deze donkere kant aan het internaat in Baarle-Nassau. Veel dank daarvoor.

Bert Wijnen zei op 20 maart 2019 om 18:26 uur

Ook ik heb op het juvenaat in Baarle Nassau gezeten. (1957-1961) Heb er alleen positieve gevoelens aan over gehouden. Elke dag wel een strak en gedisciplineerd programma. Dit was in die tijd nodig als je iets wilde bereiken. In mijn tijd werd alles al weer wat vrijer. 's Morgens om zes uur uit bed. Dan op nuchtere maag bidden bij een Lourdesgrot. daarna de mis om 7 uur, waarna we ons bed gingen opmaken. Na het ontbijt had iedereen een klein huishoudelijk taakje. daarna kon je in de studiezaal tot negen uur je huiswerk nog even nakijken of even woordjes repeteren. De lessen stopten om vier uur. dan kwamen we eerst in de eetzaal om twee sneetjes brood te eten, waarna we met zijn allen de aardappelen moesten schillen en groenten moesten schoonmaken voor het hele klooster. daarna gingen we allemaal op de speelplaats voetballen. Van vijf tot zes was er dan verplichte studie, in stilte onder toezicht van een broeder. Alles werd altijd gedaan onder toezicht van één of meerder broeders. Om zes uur war er warm eten. De afwasgroep moest daarna alles afwassen. De rest ging weer voetballen op de speelplaats. Van half acht tot half negen was er dan weer verplicht huiswerk maken. Om half negen gingen we voor het gezamenlijk avondgebed naar de kapel, waarna we naar de slaapzaal trokken. De eerste drie jaren heb ik op de slaapzaal geslapen die hier boven is afgebeeld. Daarna was je in de puberteit en was het beter dat ieder wat meer privacy kreeg in een eigen chambrette. Gedurende de eerste drie jaren werden we klaar gestoomd voor het MULO-diploma. Daarna bezocht ik de eerste klas van de kweekschool met het doel dat ik daarna naar het noviciaat in Groot Bijgaarden (België) zou gaan. Daar was de tweejarige voorbereiding op het kloosterleven. Zo ver ben ik niet gekomen. Naast mij zaten er ook externe leerlingen op de kweekschool. Na het eerst jaar begonnen de hormonen bij me in opstand te komen en ben ik naar huis vertrokken. Ik heb mijn onderwijzersdiploma daarna in 's 's-Hertogenbosch gehaald als extern bij de fraters van Tilburg. daarna heb ik 41 jaar gewerkt in het onderwijs. Eerst op de lagere school en daarna in het voortgezet onderwijs. Ik ben nu al weer 12 jaar met pensioen.

Marilou NillesenBHIC zei op 21 maart 2019 om 10:51 uur

Beste Bert, veel dank voor je bijdrage. Het geeft een duidelijke inkijk hoe het dagelijkse leven er toen uitzag. 'Strak geregeld' is daarbij nog voorzichtig uitgedrukt.

Goed te horen dat je er positieve herinneringen aan hebt. Dat zien we hier trouwens vaker, dat mensen heel tegengestelde ervaringen en herinneringen hebben, soms aan hetzelfde instituut, soms zelfs aan dezelfde groep. Maar het is prettig te merken dat jij zo fijn op die tijd terugkijkt.

Hartelijk dank voor jouw reactie!

Hans Hendriks zei op 25 maart 2019 om 12:05 uur

Foto eerstejaars cursisten:geheel rechts vooraan is Martien Hendriks geboren 1918 Sint-Oedenrode overleden 1996 Veghel. Gehuwd in 1946
Is de foto enkele jaren eerder gemaakt mogelijk 1933?

Bert Wijnen zei op 25 maart 2019 om 21:09 uur

De broeder op de derde foto is broeder Stanislas. Hij gaf handenarbeid en was ook een verdienstelijk keramist en schilder. Hij heeft ook als broeder onderwijzer in Heesch gewerkt.

Marilou NillesenBHIC zei op 25 maart 2019 om 21:37 uur

@Hans: Dat zou kunnen, Hans, maar ik weet het niet zeker. Ik ga het voorleggen aan mijn collega Joost; hij beheert onze fotocollectie. Dus ook dank voor het doorgeven van de naam, die wordt genoteerd!

@Bert: Dank je wel voor deze informatie, Bert! Weet je in welke periode (ongeveer) hij als broeder onderwijzer in Heesch heeft gewerkt?

Thijs de LeeuwBHIC zei op 26 maart 2019 om 09:47 uur

@Hans: de foto is afkomstig uit de beeldbank van het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven. De volledige beschrijving is te vinden via deze link: https://www.erfgoedkloosterleven.nl/zoeken/collecties-zoeken.php?mivast… Het jaartal dat daar wordt vermeld is 1935. Maar wie er op de foto staan helaas niet.. Dank voor je bericht!

Harry Beauvois zei op 15 mei 2019 om 23:49 uur

Vanmiddag was ik met iemand, die ook op het juvenaat heeft gezeten, in de voormalige kapel. Nu wordt die voor andere doeleinden gebruikt. We waren aan het praten over wat er zoals op het juvenaat was gebeurd. In 1963 werd het juvenaat een internaat en de driejarige Mulo werd een vierjarige Mulo. Er kwamen ook jongens, die geen broeder wilden worden. Zij werden er om allerlei redenen door hun "rijke" ouders heen gestuurd. Vóór 1963 zaten er uitsluitend jongens, die broeder wilden worden, althans...

De vraag of het internaat een deftig of een volks karakter had, kan ik als volgt beantwoorden. Nadat het een internaat was geworden, zaten er in 't algemeen alleen jongens van ouders, die het konden betalen. Toen het nog juvenaat was, waren er ook jongens met een "roeping" op het juvenaat.

Wat mij wel opvalt en verbaast is, dat in de aanhef wordt vermeld, dat het gaat om een jongensinternaat Sacré Coeur. Dat is het naar mijn mening nimmer geweest. Het is altijd een juvenaat van Jean Baptista de la Salle geweest.

Wat geschreven wordt over de gymzaal, een losstaand gebouw, kan ik vermelden, dat het een volwaardige gymzaal was. Een gymzaal, die in die tijd bij vele scholen op het verlanglijstje zou staan.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 22 mei 2019 om 10:47 uur

Bedankt voor je reactie, Harry, ik zal het verhaal aan de hand van jouw info gaan aanvullen. Je hebt al een tijdje terug gereageerd zie ik - op de een of andere manier is die er tussendoor geglipt dus excuses voor de late reactie van mijn kant. Goed dat je die opmerking maakt over de naam Sacré Coeur, ik ga uitzoeken hoe het nu precies zit.
Dit verhaal gaat over Huize Sacré Coeur: https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/huize-sacre-coeur-in-baarle-nass… Ik lees daar het volgende: "De Nederlandse studenten werden opgeleid in het juvenaat (Institut du Sacré-Coeur) en later in het scholasticaat (kweekschool)." Onderaan die pagina vind ik als bron: J. Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant, Alphen aan de Maas, 2010
Kortom, voor nu blijft het me nog even onduidelijk.. Maar zulke dingen uitzoeken blijft leuk : )

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.