Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaat College van het Heilige Kruis in Uden

Internaten
Jongetjes met een priesterroeping konden in Uden naar het College van het Heilige Kruis, het landelijk gerenommeerd kleinseminarie van de Orde der Kruisheren. Hun deftige gymnasium met internaat was van oorsprong vooral weggelegd voor kinderen uit de meer welgestelde gezinnen.

Op het kleinseminarie zette je de eerste stappen van een lange weg. Eerst moest nog maar blijken of die roeping en leergierigheid aanhielden, zodra je binnen de muren van het grote Kruisherenklooster was toegelaten. Was celibatair leven wel iets voor jou? Kon je tegen de geslotenheid van het kloosterleven en het voortdurend waken voor kuisheid, soberheid en gehoorzaamheid, bij jezelf en bij anderen? Er werden nogal wat offers gevraagd.

Leerlingen op weg van de kapel naar het College (foto: collectie BHIC, fotonr. UDE2159)

Leerlingen op weg van de kapel naar het College. Een kruisheer op de fiets houdt een oogje in het zeil.

Kruisheer M. v.d. Elsen met studenten, rechts Jan Coenen (foto: collectie BHIC, fotonr. UDE2145)
Kruisheer M. v.d. Elsen met studenten

Naar school gaan bij de paters was niet voor iedereen. Je moest om te beginnen wel een beetje kunnen leren want het onderwijs was op hoog, gymnasiaal niveau. Om nog niet te spreken van de nadruk op orde en regelmaat, wanneer je besloot om zelf pater te worden en naar het internaat moest. Iedere dag gingen de studenten ‘s morgens naar de kapel, vervolgens naar het college.

Ook goede manieren en culturele vorming kregen veel aandacht. Je zong, speelde toneel en maakte muziek. Om in de tussentijd een beetje te ontspannen, speelde je bijvoorbeeld een potje biljart met je vriendje of een van de paters.

Hoe was jouw verblijf bij de kruisheren? Had je veel last van heimwee of raakte je snel gewend? Zat je op het kleinseminarie of was je een van de ‘externen’, die niet de priesteropleiding deden maar wel les kregen van de paters (gymnasium, atheneum of havo)? Ook voor zulke ‘leken’ was het vroeger heel normaal om een geestelijke voor de klas te hebben.

Je kunt hieronder jouw herinneringen aan het College van het Heilige Kruis met ons delen.

Groep studenten met kruisheer

Recreatiezaal voor studenten in het Kruisherencollege (foto: BHIC, fotonr. UDE2152)

Recreatiezaal voor studenten in het kruisherencollege

Foto's

Collectie BHIC, id.nrs. UDE2159, UDE2145, UDE2202, UDE2152.

4

Reacties (4)

Rini de Groot zei op 14 maart 2019 om 17:28 uur
En neem het voortouw, het is bij reacties zo ‘wanneer een schaap over de dam is volgen er meer’. Nee, gelukkig geen Student !! Als Udenaar brachten we als kind vroeg in de morgen met Vader een bezoek voor een H. Mis voor een voor ons onbekende Oom of overleden Tante misschien een Jaargetijde. Hoe vroeger in de morgen des te goedkoper waren vermoed ik de H. Missen, die op zondagmorgen vanaf de Preekstoel voor de predicatie voor de gehele week afgelezen werden. En dat waren er veel voor alle altaren, met rond 8 uur de gezongen H. Mis. We zagen de studenten in de winter de kapel binnen komen met een omgeslagen sjaal. Zag in oorlogstijd s,morgens Br. Jan verduisteringsgordijnen optrekken. We liepen de koude Parochiekerk voorbij. Het was er lekker warm de H. Mis door de week korter dan een half uur, maar nadeliger in de vakantie, met ieder morgen verplicht kerkbezoek. We plakte de missen dan aan elkaar.
Christian van der VenBHIC zei op 15 maart 2019 om 09:25 uur
Dag Rini, voorlopig wordt er volop gereageerd op alle verhalen over de Brabantse RK internaten. Maar bij deze, over het jongensinternaat in Uden, blijft het inderdaad nog even stil met herinneringen... maar wat niet is, kan nog komen.
Jan Lange zei op 19 maart 2019 om 22:10 uur

Ik zat van 1965-1970 (sluiting) op het internaat; ook mijn broer Wim heeft er een koude maandag gezeten. Het eerste jaar was afzien: van aug. tot 1 nov. mocht je niet naar huis, dus dat heimwee was er wel. Er waren ook jongens, die eraan kapot gingen van dat heimwee en dus na nov. niet terugkwamen. Ja, wat Rini noemt, de vroegmis, waar je misdienaar was aan het hoofdaltaar of een van de vele zij-altaren. Het eten in de grote refters, de was/de broodbakkerij die intern was, de school met de externen (de Rooijse/Schijndelse jongens, die de sk bij bijv. school moesten afleren) en wij met het Spaanse graan aan de slag. Het was ook een soort gevangenis: ommuurd met glasscherven er bovenop. Voetballen op het veld achter het St. Joep gebouw. Het dorp was taboe, een frietje halen in het dorp was een verzetsdaad, waar je veel vindingrijkheid voor moest betonen. Leraren, die hun vak verstonden, met harde hand soms, maar van pater van den Elsen heb ik de genealogiehobby ge-orven. Studiezaal, slaapzaal met de chambrettes, sporttoernooien, toneel, film; de wereld was wel groter dan St. Hubert in die dagen. Veel gewandeld met medestudenten op woensdagmiddag op Bedaf/Slabroek met pater De Wildt. Na 1968 (het Lieverdje) een leukere tijd; er kon veel meer binnen de muren, de externen kwamen zelfs voor de gezelligheid ’s avonds bij ons hangen. Het schoolblad Polyfoon was kritisch. De helft van mijn 5e klas blowde, het zesde jaar zakte voor de helft in 1970 en het laatste jaar 1971 was ik extern op de fiets. In vijf jaar tijd een revolutie met aan het slot heetgebakerder ouderavonden tussen verontruste ouders en een directie/rector, die machteloos waren tegen de nieuwe tijd. De nieuwe school heette niet alleen voor de kleurstelling de Rode School. Ik heb er het niet slecht gehad, maar dat kan niet iedereen zeggen, want er waren ook zaken, die minder vrolijk waren en waar het laatste woord nog niet over gezegd is, begrijp ik uit een recent contact met oudstudenten uit die tijd. Alle typische oude docent-paters zijn gehemeld. Ik ben zelf bijna 66; het is geschiedenis. Maar een goede klassieke opleiding heb ik aan het degelijke Gym A er wel aan te danken ! En het eerste jaar intern kostte, herinner ik me, 1500 gld. all-in. Dat waren nog eens tijden.

Marilou NillesenBHIC zei op 20 maart 2019 om 20:18 uur
Dank Jan, voor jouw indrukwekkende bijdrage. Nu weten wij ook waar jouw voorliefde voor genealogie vandaan komt ;) Maar het is indringend om te lezen hoe de sfeer in die beginjaren was. Zo'n zin als 'een frietje halen in het dorp was een verzetsdaad' spreekt boekdelen. Goed dat je ook de omslag van na 1968 hebt mogen meemaken. Ik kan me voorstellen dat dat bepalend is voor je latere herinneringen. Je relaas geeft een prachtige inkijk in hoe het er destijds binnen de muren aan toeging en welke veranderingen zich hebben voorgedaan. Bedankt daarvoor!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.