Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Het Sint-Jorisgasthuis te Oirschot

Kloosters

Nadat rector C. Snellaars het armenbestuur ervan had overtuigd dat het bestaande Sint-Jorisgasthuis opnieuw ingericht moest worden, vond hij de Franciscanessen van Oirschot in 1848 bereid om daar de gebrekkigen te gaan verzorgen.

In 1864 werd het oude gasthuis aan de Gasthuistraat afgebroken en vervangen door een nieuw gasthuis met klooster en kapel.Oirschot, het voormalige St.-Jorisgasthuis aan de Gasthuisstraat, 1986. Foto: BHIC, fotonr. PNB001045414 Allerlei uitbreidingen volgden vanaf 1900 en In 1966 startte de bouw van Verzorgingshuis Sint Joris, nu gelegen aan de Sint Jorisstraat 1. Daar bleven de zusters tot 1981 actief. In dat jaar werd hun communiteit opgeheven. Alleen de kapel aan de Gasthuisstraat resteert nog.

Bron: Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant. Alphen a/d Maas, 2010.

11

Reacties (11)

Corine zei op 14 maart 2026 om 17:26 uur

Goedendag, de moeder van mijn oma is overleden in een klooster in Oirschot in 1903. Ik ben op zoek naar het juiste klooster. Hoe vind ik die 3 juiste locaties waar zij woonde tussen 1900 en 1903? Zij was een ongehuwde moeder en heeft ook gewoond in 'Voorburg' in Vught en in St Joseph in Meyel tussen 1900 en 1902. Haar naam is Henrica Veenman geboren 1876 te Ankeveen, later verhuisd naar Eemnes, waar familie Koenen woonde (familie moeders kant) en zij beviel van Cornelia, mijn oma. Haar vader was Klaas Veenman en haar moeder stond vermeld onder schuilnaam 'Wilhelmina' Koenen echtpaar uit Ankeveen. Mijn oma haar dochter, Cornelia, werd geboren 6 maart 1896 in Eemnes. Ik hoop dat u mij kunt helpen met mijn zoektocht. Ook de oorzaak van overlijden hoop ik te kunnen achterhalen. Henrica werd slechts 26 jaar oud. Het is een tragische geschiedenis. Gelukkig is haar dochter opgevangen bij een dominee in Nw-Loosdrecht op vermoedelijk haar 4e jaar, maar was wel jong een weesje.

Norah zei op 15 maart 2026 om 12:17 uur

Hallo Corine,

Wat de oorzaak van overlijden van je overgrootmoeder betreft, bestaat er de kans dat ze in een van de -doodsbriefjes- van Oirschot staat vermeld ...
Geboorte van Hendrika 23-02-1876 Ankeveen, ouders Klaas Veenman x Dorothea Koenen.
Dan de plaatsen/kloosters waar ze o.a. gewoond heeft, zoals Oirschot, Meijel en Vught, dat kan allemaal tot de Congregatie van de Franciscanessen van Oirschot behoord hebben.
Dan dat Vught, is het zeker dat ze in -Voorburg- gezeten heeft? Kan ook het Elisabethgesticht zijn geweest. Heb je er bewijzen van? Of zijn het familieverhalen?
Ik ben het wel met je eens! (zie je vorige vraag) dat na zoveel jaren, openheid van zaken verplicht is. Het lastige hiervan is dat heel veel dossiers al lang vernietigd zijn. En het is zeer zeker een tragedie geweest.
Mvg.

Norah zei op 15 maart 2026 om 18:40 uur

Wanneer je helemaal zekerheid wilt hebben, kun je de vraag ook stellen aan:
infostudiezaal@rhc-eindhoven.nl
Oirschot valt namelijk onder het RHCE.
En ook voor de vraag naar de doodsbriefjes.

En wat Vught betreft, weet men bij het Archief Den Bosch of Hendrika Veenman wel of niet op -Voorburg- verbleven heeft.
www.erfgoedshertogenbosch.nl

Norah zei op 15 maart 2026 om 18:48 uur

En tot slot ook informatie te verkrijgen via www.erfgoedkloosterleven.nl
Dit geldt in dit geval voor de orde der Franciscanessen.

Corine zei op 15 maart 2026 om 22:30 uur

Beste Norah, ik heb geen namen van de kloosters waar mijn overgrootmoeder verbleef, maar dank je voor je tips, weer aanknopingspunten voor de verdere zoektocht. Heb via My Heritage een dna test opgestuurd, wellicht vind ik ook de naam van de familie of plaats waar de man vandaag kwam die verantwoordelijk was voor de zwangerschap van Hendrika. Ik vermoed een seizoensarbeider, heb mij verdiept in het leven van Hendrika in Ankeveen in 1895. De kloosters waar zij verbleef wil ik bezoeken om een idee te krijgen van haar zware leven destijds. Klopt, de echte naam van haar moeder was Doretea. De schande was zo groot! Heb ontdekt waar mijn oma Cornelia in Loosdrecht woonde ttv de dominee, in de voormalige pastorievilla woont nu Kim Kotters met Jaap Reesema. Daar ga ik langs, leuk. Ook het woonhuis waar mijn oma met haar man woonde vond ik terug. Althans, het huis is vervangen maar de plek vond ik. Bijzonder!
Het pastoriehuis kende ik van het voorbijgaan, nooit geweten dat mijn oma daar woonde als jong meisje. Ook de huizen waar zij als dienstbode in Bussum werkte toen ze begin 20 was, vond ik. Daar woon ik vlakbij. Had ook nooit gehoord dat ze daar had gewerkt. De zoektocht levert zoveel op. Blij met alle informatie. Ik ga zsm achter het doodsbriefje van Hendrica aan maar vrees dat het er niet meer is. Heb sterk het vermoeden dat ze in 2003 zelf een einde heeft gemaakt aan haar leven. Het was immers uitzichtloos. Wat een tragische geschiedenis in die kloosters. En wat mij opviel is dat zij al 23 jaar was en kennelijk geen zeggenschap had over haar eigen leven, dat de kerk en de familie, mn haar vader moet hebben beslist over opname in een klooster. Door schande en armoede en het idee dat Hendrica nooit werk zal hebben vanwege uitsluiting/stigmatsering.

Helena zei op 16 maart 2026 om 02:15 uur

Het klooster in Vught >>> dit zal St. Elisabeth Gesticht bedoeld zijn. Van de Franciscanessen van Oirschot.
In BR van Vught, periode 1900-1910 , begint de registratie van bewoners op dit adres op folio 166 en gaat verder op folio 409 alwaar dan ook gezochte Henrica Veenman genoteerd staat. Bovenaan staat met potlood 'Klooster'. Begint in feite dus op folio 166 en hier staat als eerste genoteerd Johanna Petronella Francisca van Hal als 'hoofd" zij was religieuze >>> zij was Moeder Maria Benedicta (Johanna Petronella Francisca van Hal, Oosterhout 18 april 1830, Vught 28 februari 1915). Tijdens haar leven was ze overste van het klooster van de zusters Franciscanessen te Vught. De andere bewoners op dit adres alleen maar vrouwen (onderwijzeressen, religieuzes, zonder beroep ) en met slechts een oudere man gepens. militair uit 1821.
https://www.bhic.nl/memorix/genealogy/search/deeds/011c1c6d-5a49-64de-7…
https://wierookwijwaterenworstenbrood.nl/ontdekken/verhalen/het-sint-el….

Henrica Veenman is in aug 1899 van Hilversum naar Oirschot gekomen. https://proxy.archieven.nl/48/D95F2F45C37442BDA1E51DADB3E05ACB
Daarna zie je haar in BR van Oirschot naar Vught in jan 1902. Ze is slechts kort op dit adres in Vught geweest: van jan 1902 tot april 1903 . Toen naar Meijel aldus de registratie in BR van Vught. Daar dus ook niet lang ....gezien ze in okt 1903 in Oirschot overleden is... [ met haar overlijden zul je wel het jaar 1903 bedoeld hebben (niet 2003).] Helaas geen overlijdensverklaring van Oirschot uit 1903 bewaard gebleven.

Helena zei op 16 maart 2026 om 06:12 uur

https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/de-franciscanessen-van-oirschot
In artikel kun je lezen dat er buiten Noord-Brabant nog kloosters waren, o.a. ook in Hilversum.

Henrica Veenman is in aug 1899 van Hilversum naar Oirschot gekomen. Zou ze in Hilversum soms al in klooster van deze congregatie gewoond hebben? De Franciscanessen van Oirschot hadden mid 19e eeuw al een klooster gesticht in Hilversum.

Norah zei op 16 maart 2026 om 11:33 uur

Hallo Corine,

Graag gedaan, en je hebt al heel wat gevonden las ik. Het blijft echter heel verdrietig.
Dan Hilversum, zoals je ook al ongetwijfeld weet, woonde er een broer van Hendrika in die plaats rond dezelfde tijd. Hoeft niet persé een klooster. te zijn.
Verder vraag ik me af waarom ze die jaren in kloosters verbleef, was zij ziekelijk?, en dan heb ik het meer over de lichamelijke kant.
Je hebt het over de enorme schande in de familie, maar dat was gewoon in die tijd. Men "moest" getrouwd zijn...;)
Heel apart trouwens dat je oma bij een dominee in huis is opgenomen, als zijnde een katholiek kind.
Mvg.

Corine zei op 18 maart 2026 om 19:40 uur

Dag Norah, weer nieuwe info van jou, dank je wel. Ik wist nog niet dat haar broer in Hilversum woonde, wat best bizar is omdat ik geboren en getogen Hilversumse ben. Ik wist ook niet dat Henrica in het klooster in Hilversum heeft gewoond, dus voor 1899. Daar ben ik ooit binnen geweest omdat ik een portemonnee had gevonden in de kloosterpeeltuin waar ik met mijn toen nog hele jonge dochters was. Best bizar. Het klooster is daar nu weg geloof ik dus ben ik blij dat ik er toch ben binnen geweest in het licht van de zoektocht.
Ik bedoelde 1903, uiteraard. (te snel getypt, sorry)
Henrica had een buitenechtelijk kind (1896) en werd verstoten uit Ankeveen, dat was een klein dorp en was het een grote schande voor de familie. De Historische Kring in Eemnes heeft een vermoeden dat Henrica is bevallen in Herberg Het Roode Kruis in Eemnes. De herberg is verwoest bij een brand in 1921 en de kerk ook grotendeels. Het Dikke Torentje is echter weer herbouwd. Een geneesheer, dhr van der Liet uit Laren deed de bevalling en de aangifte.
Er is nog een hiaat in de tijdlijn. In 1896 is ze bevallen en vermoedelijk was ze dan in 1898 Hilversum. Heb je nauwkeuriger data? Tussen 6 maart 1896 en 1899 heb ik het nog niet in kaart. Aanvankelijk dacht ik dat ze in Eemnes bij familie was opgevangen, dat bleek niet het geval. Sinds 1884 was de boerderij in de Kerkstraat 6 verkocht en was iedereen van fam. Koenen verhuisd. Oma Hendje Koenen woonde nog een jaar bij Doretea in Ankeveen, haar dochter en moeder van Henrica. Vader Klaas overleed in 1905, 2 jaar naar Henrica's overlijden. Doretea overleed ongeveer 7 jaar later in Ankeveen. Broer Nicolaas woonde kennelijk in Hilversum en ik mis nog zus Gerarda in het verhaal. Misschien heeft de broer van Henrica haar nog opgevangen voor ze naar het klooster in Hilversum ging. Ik ken het als 'Stad Gods'. Ik denk nu dat mijn oma vrij snel is geplaatst bij de dominee in Loosdrecht. Inderdaad bijzonder dat ze bij een hervormd gezin is geplaatst terwijl de familie in Ankeveen en Eemnes katholiek was. Volgens bronnen bij ds Bolwijn, er werd een nieuwe pastorievilla gebouwd rond 1900 aan de Nootweg, dat is nu een rijksmonument. De dominee had 12 kinderen en daar kwam mijn oma Cornelia kennelijk bij.
Wellicht als baby en anders als dreumesje van ongeveer 2 a 3 jaar, daar hoop ik achter te komen.
Vaak werden kindjes snel na de bevalling gelijk weggehaald. Of Henrica ziek was weet ik niet. Er bestaan verhalen dat ze veel dronk. Gezien haar tragische situatie niet heel gek. Ze was door iedereen verstoten, haar kindje was haar afgenomen, ze zal ontzettend eenzaam zijn geweest. Binnen 8 jaar na de zwangerschap was ze overleden. Ik denk dat ze haar familie niet meer heeft gezien na de bevalling maar dat blijft gissen. Heel misschien nog wel haar broer en zus. Haar broer was op 'veilige' afstand van Eemnes in Hilversum. Geen idee hoe ik erachter kan komen van en tot wanneer Henrica in het Hilversumse klooster woonde. Bestaat wellicht een akte van. (?) Interessant dat er steeds meer puzzelstukjes verschijnen die de puzzel compleet maken. Dus dank Norah en mocht je info hebben mbt de 'dader' van de zwangerschap hoor ik het ook graag. Ik heb een dna test gedaan, er kunnen nieuwe namen verschijnen. Spannend. In de akte staat alleen N.N. Ik heb van Rosita, een genealoge, de overlijdensakte gekregen. Er staat alleen een tijdstip op van overlijden (4 uur in den namiddag) maar geen doodsoorzaak of exacte lokatie. A;;een Oirschot. Ik sluit zelfdoding niet uit. Haar leven was uitzichtloos, in het klooster mocht ze haar verdriet niet uiten, ze was zwaar getraumatiseerd, dat is wel duidelijk. Haar ouders waren aanwezig bij het voorlezen van de overlijdensakte en 2 ambtenaren. Ik vermoed dat Henrica nog dezelfde dag in Oirschot is begraven. Doretea en Klaas mochten haar nog een laatste keer zien denk ik. Doretea staat onder een schuilnaam op de overlijdensakte, 'Wilhelmina'. (Wilhelmina was destijds koningin) Ik denk uit angst voor de grote schande. Vader Klaas stierf 2 jaar na het overlijden van zijn dochter, heeft er ongetwijfeld veel verdriet van gehad. Bijzonder hoe het verhaal van Henrica steeds meer vorm krijgt. Dank voor het meespeuren Norah, echt heel fijn.

Vriendelijke groet, Corine

Helena zei op 18 maart 2026 om 22:44 uur

Corine, - in een reactie schreef ik: ' Henrica Veenman is in aug 1899 van Hilversum naar Oirschot gekomen. Zou ze in Hilversum soms al in klooster van deze congregatie gewoond hebben? ..'

Dat was een suggestieve vraag mijnerzijds. Je weet wel dat ze in Hilversum gewoond heeft, maar waar..? Dat ze op 5 aug 1899 van Hilversum naar Oirschot kwam kun n.l. je lezen in het BR (Bevolkingsregister) van Oirschot. Scan te vinden bij het RHCE (Regionaal Historisch Centrum Eindhoven) waar dit online in te zien is...evenals haar overlijdensakte. Zoek op achternaam: Veenman. Op voornaam : Hen*a [...en zoals je ziet werd het de ene keer als Hendrika en de andere keer als Henrica genoteerd]

https://www.rhc-eindhoven.nl/collectie?mivast=48&mizig=100&miadt=48&miv…
Haar naam zie je in deze index bij RHCE dus 3x. Je kunt de aktes meteen online inzien.
Ze is overigens om vier uur voormiddags overleden zoals je in de overlijdensakte kunt lezen, niet namiddag.
Dat haar moeder onder een 'schuilnaam' op de overlijdensakte stond is niet aannemelijk. Meer aannemelijk dat de ambtenaar van de BS de naam zo noteerde zoals de aangevers van het overlijden van Henrica in 1903 het gezegd zullen hebben. De aangevers waren een dienstknecht (waarschijnlijk van het klooster) en de gemeentesecretaris zelf. Zij zullen het niet precies geweten hebben en het werd niet nog eens extra gecontroleerd.

Om te weten waar en wanneer ze in Hilversum woonde en vanwaar ze in aug 1899 dus vertrok naar Oirschot moet je zien na te gaan in het BR van Hilversum. Kan deze (nog) niet online vinden, maar je kunt navraag doen bij Archief Gooi en Vechtstreek [ https://archiefgooienvechtstreek.nl/ ] en informeren waar deze in te zien zijn.

Zus Gerarda huwde 7 juni 1905 te Ankeveen met Hendrikus Hagen uit Kortenhoef.
https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mizig=348&miadt=236&…

Helena zei op 18 maart 2026 om 22:58 uur

Gerarda Veenman op 25 feb 1951 te Bussum overleden.
https://www.openarchieven.nl/nha:0489CFB8-3EA6-45CC-B0CC-F9C94930F1B2/nl

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.