Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

De H. Antonius Abtkerk in Schaijk

RK kerken

Aan het begin van de vijftiende eeuw moet er in Schaijk een kapelletje gebouwd zijn. Rond 1500 kreeg het gebouwtje een toren, die er nog steeds staat, hoewel je hem niet kunt zien.

Het mannenkoor in de kerk, 1977 (foto: Collectie BHIC)
Het mannenkoor in de kerk, 1977 (foto: Collectie BHIC)

In de middeleeuwen hoorde Schaijk, ook wel Herperschaijk genoemd, zowel bestuurlijk als kerkelijk bij het naburige dorp Herpen. Pas in het begin van de zeventiende eeuw was er sprake van een zelfstandige parochie Schaijk. De kapel werd toen parochiekerk. Toen deze in de negentiende eeuw te klein werd, kwam er een waterstaatskerk voor in de plaats, maar de oude toren bleef staan.

Ook de waterstaatskerk bleek geen duurzame oplossing te zijn. In 1894 werd begonnen aan de bouw van de huidige neogotische kerk, volgens het ontwerp van Petrus Stornebrink. Jammer genoeg was na twee jaar het geld op, terwijl alleen het nieuwe priesterkoor was voltooid. In 1901 kon het weer en onder leiding van de Bossche architect W. van Aalst vond toen de afbouw plaats. Onderdeel daarvan was de toren. Van Aalst handhaafde de oude toren, maar bouwde de nieuwe eromheen. Wanneer je de Schaijkse toren beklimt, kun je dus even terug naar 1500!

Pastoor P.A.F. Meulemans (Katholiek Documentatie Centrum, AFBK-2a19890)
Pastoor P.A.F. Meulemans (Katholiek
Documentatie Centrum, AFBK-2a19890)

Maar wat weet je eigenlijk nog van degenen die de kerkgemeenschap in Schaijk onder hun hoede hadden? Eigenlijk is het nog niet zo lang geleden. In de jaren vijftig en zestig waren ze haast overal. Vooral in een behoorlijk katholieke provincie als Brabant. Pastoors moesten als ‘herders’ hun ‘kudde’ (de parochianen) een beetje in het gareel houden. Van de wieg tot het graf in de schoot van de moederkerk. Soms kregen ze daarbij hulp van een kapelaan. Over deze zielzorgers weet jij vast nog wel een verhaal te vertellen.

Denk aan pastoor Van Berkel en zijn kapelaan Van de Ven, die de parochie in de jaren vijftig onder hun hoede hadden. Of denk aan pastoor Meulemans, die in 1964 op het toneel verscheen.

Je kunt hieronder al je herinneringen met ons delen!

Wijwater voor bluswater. Pastoor Van Berkel uit Schaijk zegent de nieuwe jeep van Brandweer Reek in, onder toeziend oog van burgemeester Van de Ven, 1955. (BHIC, 1903-000405, Beeldcollectie Ton Cruijsen)
Wijwater voor bluswater. Pastoor Van Berkel uit Schaijk zegent de nieuwe jeep van Brandweer Reek in, onder toeziend oog van burgemeester Van de Ven, 1955. (BHIC, 1903-000405, Beeldcollectie Ton Cruijsen)

 

 

8

Reacties (8)

M. van Dijk zei op 24 juli 2019 om 11:31 uur

Pastoor Meulemans kon ik tijdens mijn 1e heilige communie goed volgen.
Zijn preek ging over de Fabeltjeskrant. De laatste wordt weer uitgezonden.
Het graf van Meulemans ligt aan de andere kant van het kerkhof bij de kerk.
Hij ligt bij de gewone mensen. Alle anderen liggen rechts naast de ingang van de kerk. Ik kan me nog een keer herinneren dat pastoor Meulemans met mijn moeder stond te praten over ziekte en de naderende dood. We liepen samen naar zijn laatste rustplaats. Hij is in 1975 overleden als ik het me goed herinner.
Onder zijn "bewind" als pastoor (zeg je dat zo?) is de renovatie in 1967 uitgevoerd. De glas in lood ramen werden vervangen door lange grijze gordijnen. De harde houten banken waarop je moest knielen. Die banken werden vervangen door comfortabele kuipstoelen. Vanaf dat moment kon ik dus via ieder bezoek aan de kerk meten hoeveel ik groeide.

Ik was op zoek naar iets anders en dit stond er tussen. Ik had het nog niet eerder gezien. Nee, de kerk heeft geen account op facebook. Ze werden wel genoemd door gebruikers daar.

Mariët BruggemanBHIC zei op 26 juli 2019 om 15:27 uur

Bedankt M. van Dijk, voor je reactie. Wat leuk dat jullie pastoor jullie op die manier aansprak. Dat geeft al aan hoe dicht hij bij de mensen wilde staan. Als je dan ook nog de plaats van zijn graf ziet, dan is dat wel helemaal duidelijk. Mooie herinneringen.

Daan Willems zei op 29 december 2025 om 21:08 uur

In de eerste zin van dit artikel wordt het volgende geconcludeerd;

"In de middeleeuwen hoorde Schaijk, ook wel Herperschaijk genoemd, zowel bestuurlijk als kerkelijk bij het naburige dorp Herpen. Pas in het begin van de zeventiende eeuw was er sprake van een zelfstandige parochie Schaijk. "

Op basis waarvan wordt deze conclusie gemaakt?

Ik heb namelijk in het 2092 Norbertijnenabdij van Berne, oud archief, 1134-1857 een akte gevonden: IVE6 uit 1531 omtrent verpachting bij de schepenen in ’s-Hertogenbosch door de Abt aan Joest Lambrechssen van de hoeve op Mun.

In deze akte wordt Mun als onderdeel van de parochie van Nistelrode genoemd. Mun ligt wat westelijker van het dorp Schaijk zoals we dat nu kennen. Dus wellicht ligt er rondom dat gebied een grenslijn waarbij een gedeelte van het Schaijk van nu bij de parochie Nistelrode hoorde en een ander deel bij Herpen?

Marilou Nillesen zei op 8 januari 2026 om 09:26 uur

Dag Daan, ik ga kijken of ik dat kan achterhalen. Wordt hopelijk snel vervolgd.

René Manders zei op 17 januari 2026 om 12:47 uur

De conclusie kan op twee manieren uitgelegd worden. Gezien vanuit het heden of vanuit het verleden.

De mensen die die rond 1531 rondom de uithof van de abdij van Berne op Mun woonden vielen zeer waarschijnlijk onder de parochie Nistelrode. Mun ligt dichter bij Nistelrode dan bij Herpen. Er loopt een rechter weg (Nistelrooisebaan) van Palmen (zeer nabij Mun) naar Nistelrode,
Schaijk was rond 1531 een gehucht, net als Mun en Gaal. Op Gaal stond ook een uithof van de abdij van Berne. Gaal ligt veel dichter bij Herpen dan bij Nistelrode. Schaijk ligt bijna tegen Herpen aan. Dus is het aannemelijk dat Schaijk en Gaal onder de parochie Herpen vielen. Twee van de drie genoemde gehuchten bij Herpen en een gehucht bij Nistelrode. Dan klopt de uitspraak dat Schaijk onder de parochie Herpen viel.

Kijk je naar vandaag de dag naar Schaijk, dan zijn Gaal, Mun, de Schaijksen hoek, Palmen, de Haag, het Goor en Vogelenzang opgeslokt tot één groot dorp genaamd Schaijk. Dan klopt het dat in het verleden het huidige dorp Schaijk uit twee parochies bestond.

Marilou Nillesen zei op 19 januari 2026 om 16:05 uur

Klinkt heel plausibel, René, dank voor deze inhoudelijke aanvulling.

Daan Willems zei op 26 januari 2026 om 20:55 uur

Hi René, dank voor de informatie!

Ik heb in het verleden ooit een vraag gesteld in deze post; https://www.bhic.nl/onderzoeken/forum/aanname-parochie-van-herpen-oss-s…

Tijdens de kerstvakantie ben ik het archief van berne gedoken vanwege het feit dat mijn voorouders van Mun komen.

Binnen het digitale archief heb ik alles proberen te bekijken waar de plaatsnaam 'Mun' in genoemd wordt via de zoek index omdat ik vanuit deze plek ten weste van Schaijk het eerste bewijs heb gevonden van Wellen Rutten en zijn zoon Sijmon Wellen Rutten (worden gelinkt aan de Hooghe Heide & de Gagelsteeg, beide te vinden in het huidige 'Mun').

Opvallendste vondsten tot zo ver;

In 1531 wordt Mun genoemd als onderdeel van de parochie Nistelrode in een pacht akte voor Joest Lambrechssen (IVE6).
In 1555 wordt Mun genoemd 'te Herpen liggende heide' met inwoners uit Herperschaijk (IVG4).
In 1573 wordt Mun nog steeds genoemd als onderdeel van de parochie Nistelrode (IVG80).
In 1608 akte met achterstallige betalingen helaas geen vernoeming van iets wat te relateren valt aan 'Wellen Rutten' (VA12.5).
In 1621-1639 staan verschillende pachtcontracten uit Mun maar qua ondertekening wederom geen link naar 'Wellen Rutten' (VD112)
Genoemde personen op blad 1, 2 & 3:
Jan Delissen = de pachter
G. Coelynckx staat genoemd onder Jan als ‘Me presente’ (ik was aanwezig)
G.S. onder Thomaszoon
met als getuige
Jan van Dordenburch
Ondertekend als gemachtigde;
Jacob Ariens = zwager van Jan Delissen (dus Jacob getrouwt met een zus van Jan)
Korst Ariens = Broer/zoon van Jacob?
Blad 7:
Reijnier Reijnierssen
Willem Jacob Gemerck van Ghijsbert een swager
Jan Jacopsen in den naem van Mariken Syne Moedere
Nog paar pagina's te analyseren

Mun lijkt door de jaren heen dus onderdeel geweest te zijn van parochie Nistelrode, Mun wordt in 1618 als onderdeel van parochie Herpen genoemd
In 1659 wordt het onderdeel van parochie Schaijk

Heb alle DTBs van Herpen, Nistelrode, Heeswijk-Dinther (link met adbij Berne) en Schaijk al afgezocht met 'W*' en 'R*' maar geen Ruttens/Wellens die logisch kunnen linken.

Naar mijn weten beginnen de DTBs met deze datums dus is er iewat overlap maar dicht niet de gaten die ik zoek (denk ik)
DTB Heeswijk 1588
DTB Veghel 1606
DTB Nistelrode 1616
DTB Herpen 1636
DTB Schaijk 1659

Dus nu mijn zinnen gezet op analyse van resterende Norbertijnenabdij van Berne archief en daarna Schepenbank Land van Ravenstein & Legger van Cijnzen (al is deze naar mijn weten ook pas later begonnen).

Als iemand nog andere tips heeft dan hoor ik het graag, zal een apart bericht sturen met volledigere analyse van Berne archief.

Daan Willems zei op 26 januari 2026 om 20:56 uur

Indien geïntresseerd hierbij mijn uitgebreidere vondsten;

Reconstructie eigenaarschap en gebruik van Mun (Bron: 2092 Norbertijnenabdij van Berne, oud archief, 1134-1857, transcriptie en tekst analyse via Medieval_Scripts_M2.4, Dutch Dean en van Transkribus en aanvullend ChatGPT 5.2)

1. Mun is vóór 1253 vermoedelijk in handen van wereldlijke heren (Megen / Herpen). Daarna volgt de omslag.

2. 9–15 juni 1253 verkoopt Wilelmus (Willem), graaf van Megen, aan abt Hendrik van Berne al zijn goederen in Mun voor 20 schellingen Leuvense munt (IIF2).

3. 1348/49 Walraven van Valkenburg, de heer van Herpen verkoopt heidegronden op Gaal en Mun aan de uithofmeester van Bernheze ten behoeve van abt en convent van Berne (IIIB10).

4. 1350 Walraven van Valkenburg ontvangt de betaling van het klooster van Berne over zijn grondoverdracht hierboven(IIIB12).

5. 1350 Arnout van Heesbeen doet afstand van zijn rechtelijke aansprakelijkheid op gronden die Walraven van Valkenburg heeft verkocht aan Abt van Berne (IIIB13).

6. 1376 Akte van vrijwaring door Keris van Langel (uit Langel) Hermanszoon (zoon van Herman) omtrent land van Juffrouw Katrien te Mun en elders in het Land van Herpen (IIIE3).

7. 1388/89 Reinoud van Valkenburg schenkt houtgewassen in Gaal en Mun aan het klooster van Berne (IIIE20a).

8. 1437 de pastoor van Heeswijk (Arnt van den Wiedel (wyel)) heeft zicht laten richten (juridisch laten vaststellen als rechtmatige eigenaar) aan een erf ‘Dat Guyt’ te Monle (Mun).
Dit erf was half in bezit door Zijbert Boem en half in bezit van de erven van Ailbert Zuermont. Arnt heeft dit erf aan iemand verkocht voor 500 schild plus de achterstal, de koper (niet bij naam genoemd) heeft het erf weer aan Arnt overgedragen met de bepaling dat Zijbert Boem de akten die hij heeft ontvangen van abt en godshuis Berne mag behouden (IIIH6 & IIIH7a-b).

9. 1439 draagt Willem Zuurmond draagt vrijwel al zijn ‘goederen’ over aan Arnt van den Wiedel (wyl) de Pastoor van Heeswijk namens het klooster van Berne. Het betreft hier goederen op Moenle (Mun) zoals al eerder in de akte van 1437 is vastgesteld. Het betreft alle toebehoren en rechten met uitzondering van een klein perceel land waar ‘Jan van Diechde’ nog rechten over heeft (IIIH10).

Eerste regel = oud , tweede regel = modern

Vertaling akte IIIH10 (Transkribus Dutch Dean & Medieval Scripts M2.4);
Vy / Wy sikert boem ende (a)zicop emonts soen scepenen in herpen tughen dat voer ons comen is wille(m) zuermant
Wij, Sikert Boem en (A/Z)icop Emontszoon, schepenen te Herpen, verklaren dat voor ons is verschenen Willem Zuermont.
ende droech op (iii / mr) thoefs hant here aert vanden wyl tot behoef des cloesters van berne al al zulken guet
En hij heeft door handoplegging overgedragen aan heer Aert van den Wyl, ten behoeve van het klooster van Berne, al het navolgende goed.
ende erve / eave als willem voirs ligghende heeft op moeule / moeale ende hem aen comen is van sinen vader
Namelijk alle goederen en erven die Willem voornoemd bezit te Moele (Mun) en die hem van zijn vader zijn toegekomen.
mit al zulken brieuen / briene als totten vors guede begrepen ende ghemaect sijn
Met alle brieven en oorkonden die tot dit voornoemde goed behoren en daarvoor zijn opgemaakt.
en mit al zulke tyns ende onraet / oraet als totte vors guede mit recht behoert
En met alle cijnzen, lasten en verplichtingen die daar rechtens bij horen.
uytghenomen een kempke lans dat aelbert zuermont ende sibert (sabert) boem (ii / iii) voerleden
Uitgezonderd een klein stuk land dat Albert Zuermont en Sibert (Sabert) Boem eerder hebben verkocht.
ende daer af vercoft / vereoft hebbe van jan van diechde
En dat zij hebben verkocht aan Jan van Diechde.
ende vytghenomen vier brieue / buevre heyden die willem vors vyten voirs zuede behalden sal
En uitgezonderd vier stukken heide die Willem voornoemd uit het voornoemde bezit zal behouden.
op die side tot nystelre waert
Gelegen aan de zijde richting Nistelrode.
en wille(m) voirs heeft dese voirs guede voer op ghesonghen / op ghebraghen
En Willem voornoemd heeft deze goederen eerder ingebracht of overgedragen.
ende heeft daer na op verteghen / vorteghen alsoe dat (thoms / tsamers) wijsde
En heeft deze daarna juridisch verdedigd, zodat geoordeeld werd
dat wille(m) vors daer met meer recht aen en behielt
Dat Willem voornoemd daarop geen sterker recht meer behield.
ende here aert vors tot behoef des cloesters / ghesters vors vast ende stede waer voert
En dat heer Aert voornoemd dit ten behoeve van het klooster als vast en rechtsgeldig aanvaardde.
soe gheloefden wille(m) voirs op hem ende op sijn goet
Daarop beloofde Willem voornoemd, voor zichzelf en zijn goederen,
here aert voirs tot behoef des cloesters / toesters vors dat voirs guet ende erve te were
Aan heer Aert voornoemd, ten behoeve van het klooster, dit goed en erf te waarborgen.
iaer ende dach voer hem en sijn erben
Voor altijd, dag en jaar, voor hemzelf en zijn erfgenamen.
ende alle voercomen / voertonier aff te doen die van sijnre weghen daer op comen mach
En alle aanspraken af te weren die uit zijn hoofde daarop zouden kunnen ontstaan.
in kennisse der waergen bezeghelt mit onsen seghelen
Ten overstaan van de getuigen, bezegeld met onze zegels.
ghegheven int jaer ons heren dusent vierhondert dertich ende neghen
Gegeven in het jaar onzes Heren 1439.
opten soenensten dach in september
Op de zeventiende dag van september.

10. 1520 Akte van verpachting bij de schepenen in ’s-Hertogenbosch door de Abt aan Joest Lambrechtssen (Joest Lambrechtss zoonen) van de hoeve op Mun (IVD16).

11. 1531 Akte van verpachting bij de schepenen in ’s-Hertogenbosch door de Abt aan Joest Lambrechssen van de hoeve op Mun in de parochie van Nistelrode (IVE6)

12. 1549 t/m 1550 –Verschillende documenten omtrent geschillen tussen de Abdij en de ingezeten van Herpen over de goederen van de Abdij in Mun onder Herpen (IVF2 – nog te transcriberen)

13. 1555 Getuigenverklaring voor schepenen van 's-Hertogenbosch door diverse inwoners van Herperschaijk en Nistelrode op verzoek van de abt over het gebruik van aan de hoeve op Mun te Herpen liggende heide. Eigendom van Abdij Berne, binnen de jurisdictie van Ravenstein, schepen van Den Bosch bekrachtigen dit. (IVG4).

Eerste regel = oud , tweede regel = modern

Vertaling akte (IVG4):
Van huyden date van den / van hunden date van des
Van heden, gedagtekend op deze dag,
Allen den ghenen die dese onse pen(ne) brieven van certificaten sullen sien of hooren lesen, saluyt
Aan allen die deze onze open brieven of verklaringen zullen zien of horen voorlezen, groet,
wylmen ende raedt der stadt van ’s-Hertogenbosch doen condt
wij, het bestuur en de raad van de stad ’s-Hertogenbosch, maken bekend,
dat voir ons gecomparert syn gewesten verscheydene persoenen
dat voor ons zijn verschenen verschillende personen,
Henricssz, oud omtrent acht ende seventich jaren
Henricuszoon, ongeveer achtenzeventig jaar oud,
Jacop Honartsz van Tuyl, oud omtrent zes ende dertich jaren
Jacob Honartszoon van Tuyl, ongeveer zesendertig jaar oud,
Cornelis Janszoon, oud omtrent seven ende twintich jaren
Cornelis Janszoon, ongeveer zevenentwintig jaar oud,
Lambartsz, oud omtrent vyf ende vyftich jaren
Lambartszoon, ongeveer vijfenvijftig jaar oud,
ende andere, alle woonachtich op Herperscaden
en anderen, allen woonachtig op Herperschade (HerperSchaijk),
welcke alle geconnethich ende wettelijck verklaert hebben
die allen wettig en eensluidend hebben verklaard,
Dat zy, soo lange zy kennisse hebben ghehad, het graeffken
dat zij, zolang zij zich kunnen herinneren, het genoemde greppelgebied,
soo wel ter Zuermontsche zyde als ter andere zyde van lande
zowel aan de Zuermontse zijde als aan de andere zijde van het land,
hebben bevonden, geacht ende gehouden te sijn
hebben bevonden, beschouwd en gehouden te zijn
toebehoerende den prelaet van Berne
als toebehorend aan de prelaat van Berne,
ende dat dit graeffken van ouden tyden af ghelegen heeft
en dat deze greppel van oudsher gelegen is
als vuyterste palinge ende scheydinge der heyden
als uiterste grens en afscheiding van de heide,
met consent ende weten der naebueren van Herpen
met toestemming en medeweten van de buren van Herpen,
Dat noyt iemandt daer tegens heeft geprocedeert
dat nooit iemand daartegen bezwaar of rechtsactie heeft gevoerd,
noch dat het selve graeffken oyt is betwist geweest
noch dat die greppel ooit betwist is geweest,
tot noch toe in hun aller kennisse
tot op heden, voor zover zij weten,
Dat zy selven van joncx op daer gewoont ende verkeerd hebben
dat zij zelf daar van jongs af aan hebben gewoond en verkeerd,
ende met eygen ooghen hebben gesien ende waergenomen
en met eigen ogen hebben gezien en waargenomen
dat den grondt ende heye altyt gebruyckt is door den prelaet
dat het land en de heide altijd zijn gebruikt door de prelaat,
Uytghenomen een stuck lants binnen Zuermonts
uitgezonderd één stuk land binnen Zuermonts gebied,
dat van ouden tyden door anderen is gebruyckt geweest
dat van oudsher door anderen is gebruikt,
sonder nochtans de grense te verleggen
zonder daarbij de grens te verleggen,
Dat oock hey ende hoyt is gemeyt ende gevoert
dat ook hooi en heide zijn gemaaid en weggevoerd,
sonder tegenspreeck van yemanden
zonder tegenspraak van wie dan ook,
ende dat dit gebruyck openbaer ende kennelyck was
en dat dit gebruik openbaar en algemeen bekend was,
Ende verklaren voorts dat zy noyt hebben gesien
en zij verklaren verder dat zij nooit hebben gezien
dat de laeten van Mueule oft andere personen
dat de laten van Muel(e) (Mun) of andere personen
recht ofte eigendom op dese gronden hebben gepretendeert
recht of eigendom op deze gronden hebben opgeëist,
Ende dit alles verklaren zy op eede
en dit alles verklaren zij onder ede,
ten overstaan van ons, scepenen der stadt
ten overstaan van ons, schepenen van de stad,
om te dienen tot rechte ende bewijs
om te dienen tot recht en bewijs,
Soe hooren wy scepenen dit ende doen daer aff brieff maken
Daarom horen wij schepenen dit aan en laten hiervan een akte opmaken,
ende doen den segel der stadt hier aen hangen
en laten het zegel van de stad hieraan hangen,
Actum den vier ende twintichsten dach van October
Gedaan op de vierentwintigste dag van oktober,
Anno ons Heeren vijftienhondert ende somma
In het jaar onzes Heren vijftienhonderd en zoveel.

14. 1560 Beoorkonding door de schepenen van Velp van de uitspraak van Willem, hertog van Kleef en heer van Ravenstein, in het geschil tussen de abdij en de ingezetenen van Herpen en Herperschaijk over de heide, grenzend aan de abdijbezittingen in Gaal en Mun (IVG10).
Meerdere Heides/hoeves geïdentificeerd in dit document;
a. Ten eerste krijgt het klooster Berne bij zijn hoeven op Sale, genaamd de “Oude Hoeve” en de “Nede Hoeve”. Alles aan land en heide dat binnen het gebied ligt dat rond deze hoeven loopt, inclusief Hinlenbroeck en de heide die buiten de open akkers maar binnen hetzelfde rechtsgebied ligt, dit gebied wordt nu “de Nistelrese Heide” genoemd, en behoort voortaan toe aan de hoeven, ter grootte van ongeveer 20 dagwerken land.
b. Ook moet de pachtheer op Sale de wal (afscheiding) die ligt tussen de hoeven van Sale en het land van derden, opnieuw optrekken en onderhouden richting de nieuwe heide, langs de perceelsgrens. Ook moet de gemeenschappelijke weg die tussen de beide hoeven op Sale loopt, pen blijven voor de buren en inwoners van het Land van Ravenstein. Maar de pachters van Sale mogen in die wal wél hekken hangen om hun vee te keren.
c. Op dezelfde manier krijgt het klooster Berne bij zijn hoeve op Mun ook het volle recht en bezit op de heide genaamd “de Munsche Heide,” gelegen richting Nistelrode en de Wilde Berkt (Wilde Berg / Bergen).
d. Omdat er ook een geschil bestond over een deel van de heide die “de Zuijrmontsche Heide” genoemd wordt, heeft de vorst (de Hertog van Kleef / Heer van Ravenstein) hier een speciaal oordeel over uitgesproken: Het deel van de Zuijrmontsche Heide dat aansluit op Mun en grenst aan de Munsche Heide, zal voortaan toebehoren aan de Abdij van Berne en wel 1/3 van die Zuijrmontsche Heide. Het overige 2/3 deel blijft behoren aan de gemeenschap van Herpen, als hun dorps-/gemeenteheide.

15. 1573 pachtcontract van goederen op Mun waarbij Cornelis Armbouts van Geffen hoeve genoemd Munle (Mun) pacht in de parochie Nistelrode (IVG80)

16. 1608 Aantekeningen over rechten en achterstallige betalingen te Gaal en Mun in Schaijk (VA12.5). In de akte wordt eerdere terug gerefereerd naar afspraken die gemaakt zijn in 1595.

Eerste regel = oud , tweede regel = modern

Transcriptie akte:

Jan Heussens
Memorie op Schayck
Memorie (aantekening) betreffende Schayck
Gert ceelen rest van pachtinge der halver hoemen
Gert Ceelen, restant van de pacht van de halve hoeve
op groot gael, te wesen vande Jaeren Sy incklijs
op Groot Gael, betreffende de jaren zes inclusief
o i toe incluijs viij muden vj seselve rogghe
van één tot en met inclusief: acht mud en zes schepels rogge
in gelde iij g. afgeldinge des Kemblock
in geld drie gulden, afrekening van het Kempblok
stalhouter etc
stalhout enzovoort

Gerit Wouters de anno 4 iij muden roggen daer heeft ex
Gerrit Wouters, van het jaar vier, drie mud rogge, daarvan heeft hij
voer gelooft XXIIII g. dx hij seet bewys van
voor beloofd vierentwintig gulden, waarvan hij zegt bewijs te leveren
te doen. De a 5. i mud iij sesteren: de als. (inde
te zullen doen. Van het jaar vijf: één mud en drie sester; hetzelfde (in de
ij vierdelvat, heefteren xl
twee vierdelvatten, ter waarde van veertig

Lenaert reijers ende Arien ansems resteren van de hoeve en
Lenaert Reijers en Arien Ansems blijven schuldig van de hoeve
op Munle de anno 1595 XIIII g
op Munle, van het jaar 1595, veertien gulden
Lenaers noch van selve hoeme de anno 1596 ii gl. xv st
Lenaert nog van dezelfde hoeve, van het jaar 1596, twee gulden vijftien stuivers
Thijs Bitsen ende Sent Celen van achterstellige contributie
Thijs Bitsen en Sint Ceelen wegens achterstallige contributie
XIII stuvers
dertien stuivers

Henrick Thijsz rest ouent D xviiij g. ^ ex leuwen
Henrick Thijsz blijft schuldig achttien gulden, afkomstig van Leuven
Jacobs een poert voir heeft
die Jacobs tevoren heeft betaald
Belchem Henrick Herberts va
Belchem: Henrick Herberts van
heijlant xviij gr ende Aert libers ende Henrick Herbers
Heiland, achttien groten, en/aan? Aert Libers en Henrick Herbers

Jan van Doeren de anno S IIII sester rogg in mud boeckweyts
Jan van Doeren, van het jaar vijf, vier sester rogge in mud boekweit
de twe hoeven op gael staen te gewinnen met ijx
de twee hoeven op Gael staan te winnen met
O Rijnschgulden ende Inoenle VI g ix st ij oirt
nul Rijnsgulden en op Munle zes gulden, negen stuivers en twee oorden
maken tsamen xv g ix st ij oirt
maakt samen vijftien gulden, negen stuivers en twee oorden
Ouraets penn aen van Ravesteyn
Overheids-penning van Ravesteyn
Moente drie g iiij st xi en
Munt: drie gulden, vier stuivers en elf penningen

Cleijn gael pasche aen Reylmr van hongelt 7½ brasyn
Klein Gael, Pasen, aan Reilmer van Hongelt zeven en een halve braspenning
ende Lamberti va grontchyns LII oude Vlaems
en Lambertus van grondcijns tweeënvijftig oude Vlaamse
facit II g VIII st III oirt scercke quondam scout de
bedraagt twee gulden, acht stuivers en drie oorden; Schercke, voormalig schout van
vno caporie solven avinde in III stuvers
een kapoen te voldoen ter waarde van drie stuivers
Grootgael Pasche aen de rentmr. Ph. braspenen maken
Groot Gael, Pasen, aan de rentmeester: Ph. braspenningen bedragen
IIII grooten XIII st III oirt ende Lamberti gront
vier groten, dertien stuivers en drie oorden, en Lambertus’ grond
chijns ½ oude vlaemschen folio II grooten VIII st III oirt
cijns een halve oude Vlaamse, bladzijde: twee groten, acht stuivers en drie oorden

Wij Reynoudt van Valckenborch here van Borne
Wij, Reynoudt van Valckenborch, heer van Borne
van Sitt. etc dedit de bosschen vrijheyt eens
van Sittard enz., hebben de bossen vrijgesteld eenmaal
schutters tot v scellingen toe. Dat @ 1388 des
voor schutters tot vijf schellingen toe. Dat in 1388 op
Dijstdaechs naden heijligen palindach
dinsdag na de heilige Palmzondag
X stuvers een roggen ende
tien stuivers, één rogge-betaling, en
De boecwerts, in de
de boekweit, in de
testeren noch niet
rekeningen nog niet
weghen met gelt ende
verrekend met geld en
sester boeckweijts
sester boekweit
Te recoleeren de betalinge
Te innen: de betaling
van geret ceelen
van Gerrit Ceelen

Copie ex libro de ao 160
Kopie uit het boek van het jaar 160x
Theuwen Jans richter op Schaeijck heeft de hoeve moeule
Theuwen Jans, rechter te Schayck, heeft de hoeve Moeule (Mun)
ledich liggende gepacht III jaeren lanck voer alle verlopen
die leeg lag, gepacht voor drie jaar, voor alle verlopen
schattingen, houtgelt, thijns, ende die de drie jaren op
belastingen, houtgeld, cijns, en alles wat in drie jaar
op lopen ende vervallen zullen te betalen sonder costen
zou verlopen en vervallen, te betalen zonder kosten
ende schaden van zyn E. ende het heyde water schutten
en schade voor zijn Edelheid, en het heide-water te keren
soe dat behoert ende onderhouden alle gebuerlicke Rechten
zoals behoort, en alle buur- en gebruiksrechten te onderhouden
etc zal aen zyn E. daer voer schuldich worden
enzovoort, waarvoor hij aan zijn Edelheid verplicht zal zijn
Aen gevangen in martio anno 15. 1 mhel
Aangevangen in maart van het jaar 15.., één mud haver

Herman Ariens brueder Jacob tot Herpen wonende
Herman Ariens, broer van Jacob, wonende te Herpen
jaerl op moeule torff stekende, heeft anno 7 noch eenen
die jaarlijks op Moeule turf steekt, heeft in het jaar zeven nog ene
tot hem mede genomen ende uuijtstekende elck voir zy
bij zich genomen en uitgegraven, ieder voor zich
zelven te vollen niet wagens gehaelt ende so oick
niet volledig met wagens afgevoerd, en ook
meer deur Theuwens consent als Jacob den snijder
meer met toestemming van Theuwen dan van Jacob de Snijder
Jan Joosten etc
Jan Joosten enzovoort
Om te vragen voir Ravesseijn wonende eenen genoemt
Om navraag te doen bij iemand wonende te Ravesteyn, genaamd
Ers in een boeyken met eenen slimmen schersterz mits
Ers, in een boekje met een scherpe schrijver, aangezien
hy lang gewoont heeft op nooenle jonck dienende
hij lange tijd op Munle heeft gewoond, dienend als jongeman
van alles te vragen als van dwater, rijt etc.
om alles te vragen, zoals over water, wegen enzovoort

Ick Wolter Corneliszoen diver des rentmeesters
Ik, Wolter Corneliszoon, dienaar van de rentmeester
van Ravenssen bekenne mits desen ontfangen
van Ravenstein, verklaar hierbij ontvangen te hebben
te hebben van broeder Aer van Loon de
van broeder Aer van Loon de
zomme van acht g. ii stver ende drie morkens
som van acht gulden, twee stuivers en drie marken
ende dat over t'gewin over de doot van heer
en dat als opbrengst na de dood van heer
conraet van Malschouwe Abt tot Berne oirconde
Conraet van Malschouwe, abt van Berne, volgens oorkonde
myns namen ende gewoontlycken hanteycken
onder mijn naam en gebruikelijk handteken
hier onder gestelt desen XVIIen 76 grooten XLIX
hieronder gesteld op de zeventiende, 76 groten en 49
Wolter Cornelisz duier
Wolter Corneliszoon, schrijver
des rins to Ravenst
van het rentmeestersambt te Ravesteyn

Wy Adolph van Cleve ende van der Marcke heer
Wij, Adolph van Cleve en van der Marcke, heer
van Ravesteyn van Herpeyt wden van wynendale
van Ravesteyn, van Herpen, heer van Wynendael
ende van keyssche 2 certificeeren en doen konde
en van Keische, certificeren en maken bekend
hoe dat wy hier voortyts by anden gecommen
dat wij hier vroeger bij zijn gekomen
ende geconse die gueden toebehoorende den Abt
en toestemming hebben gegeven dat de goederen toebehorende aan de abt
van Bern gelegen op moule dat sy
van Berne, gelegen op Munle (Mun), dat zij
hebben een cleyn waterloop loopende van desen erffe
een kleine waterloop hebben die loopt vanaf dit erf
nisse niet watergangen.
en geen openbare watergangen is
toe duien tot
dienend tot
onser sluijsen tot overlangel binnen onsen hemlijchen
onze sluizen tot Overlangel, binnen onze heerlijkheid
van Herpen ende gelyc wy dat geconsenteert
van Herpen; en zoals wij dat hebben toegestaan
hebben willen wy dat
hebben willen wij dat
onderhalden hebben
onderhouden zal worden
ende waer wy verstaen dat eenige onse ondersaten die
en wanneer wij vernemen dat enige van onze onderdanen die
loop voors hebben sonder onsen bevele soo bevel
voornoemde waterloop zonder ons bevel gebruiken, dan bevelen
wy huisen
wij hierbij
ons lant.
in ons land
van Herpe dat sy die waterloop voirs. Wederleggen
van Herpen, dat zij de voornoemde waterloop weer herstellen
ende maken en katen den voors Abt onse gifte ende consente
en aanleggen, en de voornoemde abt onze gift en toestemming laten gebruiken
gebruycken sonder hen daer in enige schade oft
zonder hem daarin enige schade of
hinder te doen alsoo
hinder te doen, aangezien
dat wy by onsen rade
wij met onze raad
dat anders getelt sullen hebben ende want
anders zouden handelen; en daarom
aldaer
aldaar
gelief soo hebben wy onse hanteyken hier ondergess
zo hebben wij ons handteken hieronder geplaatst

17. 1621 – 1639 Pachtcontracten Ravenstein: Mun, Groot en Klein Gaal, Berghem (VD112 – nog te transcriberen)
Eerste 10 pagina’s gaan over Mun
Genoemde personen op blad 1, 2 & 3:
Jan Delissen = de pachter
G. Coelynckx staat genoemd onder Jan als ‘Me presente’ (ik was aanwezig)

G.S. onder Thomaszoon
met als getuige
Jan van Dordenburch

Ondertekend als gemachtigde;
Jacob Ariens = zwager van Jan Delissen (dus Jacob getrouwt met een zus van Jan)
Korst Ariens = Broer/zoon van Jacob?

Oick gelooft Jan Jacob Ariens synen swager wonende actum in presentie van ende korst Ariens woonende tot delissen te geven te voor Roij als getuijgen hier toe geroopen, ten huysen van myn heer
Jan Jacob Ariens en Korst Ariens wonende tot Delissen (naast Jan Delissen), te Roij als Nistelrode?

18. 1642–1646 Stukken betreffende geschillen over Gaal en Mun (VE72- nog te transcriberen)

19. 1642–1646 Pachtcontracten van bezittingen in Mun, Heesch en Berghem, 1642-1646 (VE83). Op eerste bladzijde handtekening van Sijmen Wellen Rutten!

20. "Liber Copiarum" en andere afschriften van akten tussen 1134 en 1557 betreffende Berne, Mun en Gaal, (16e-17e eeuw) en losse stukken betreffende Mun en Gaal en de hoeve te Heesch, (16e en 17e eeuw)., 1134-1557, (16e-17e eeuw) (X3)
Bevat heel veel documenten, klusje voor later.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.