Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Internaat Sint Willibrord in Deurne

Internaten

Vroeger was het nog volkomen normaal dat ouders hun kinderen enkele jaren naar paters, broeders of zusters stuurden voor degelijk christelijk onderwijs. In Deurne konden zij terecht bij de Missionarissen van Steyl (ook wel het Gezelschap van het Goddelijk Woord). Aan de weg naar Vlierden hadden zij sinds 1954 hun Missiehuis Sint Willibrordus met jongensinternaat.

De missionarissen hadden in Deurne zowel een kleinseminarie, een interne gymnasiumopleiding bedoeld voor jongens die priester wilden worden, als een juvenaat, waar (missie)broeders werden opgeleid. En jongens die missionaris wilden worden, dat waren er tijdens het rijke roomse leven heel veel. Kenmerkend voor het Nederlands katholicisme toen was de grote deelname aan de wereldwijde katholieke missie. Enthousiasme voor zo'n leven werd bij de roomse jeugd aangewakkerd door stichtelijke kinderboeken en tijdschriften. Ook verhalen van een oom of neef die missionaris was, inspireerde veel jongens. Voor anderen had het kostschoolleven aantrekkingskracht als welkome plek van rust vergeleken met hun ouderlijk huis. Of het was de enige mogelijkheid om verder te leren, bij gebrek aan alternatieven in de nabije omgeving.

Klassenfoto 1962-1963 met pater Ade de Boer als leraar (foto: Deurnewiki.nl)
Klassenfoto met pater-onderwijzer Ade de Boer in 1959 (foto: Deurnewiki.nl)

Zowel de opleiding aan het kleinseminarie als aan het juvenaat was een interne opleiding. De jongens die werden toegelaten trokken in bij de paters en de ouders betaalden daar - vaak een aanzienlijk bedrag aan - kostgeld voor. Zulke kostgelden waren voor de religieuzen een belangrijke inkomstenbron en in de praktijk hadden ze ook als effect dat op de internaten vaak jongens verbleven uit meer welgestelde gezinnen. Op

Op het juvenaat zouden de paters van jou een nette jongen maken. Zo beloofden zij in wervingsfolders. Je werd in een groep geplaatst, die onder leiding stond van een broeder (misschien ook weleens een ouderejaars) en dan begon je ontgroening. De internen kwamen terecht in een afgeschermde, strikt hiërarchische wereld, waar er alles aan werd gedaan om een kuise, sobere en gehoorzame houding bij te brengen. De dagen begonnen vroeg en alles deden de internen samen, in een groep onder leiding van een broeder of ouderejaars: slapen, wassen, bidden, balkenbrij eten in de kantine, gymnastiek of voetballen op het nabijgelegen veldje...

Paters voor de ingang van het Missiehuis Sint Willibrord in Uden (foto: collectie BHIC UDE1878)

Het docentencorps van het internaat in Deurne bestond vooral kloosterlingen maar ook enkele leraren van buitenaf. Zij gaven de gebruikelijke vakken zoals Nederlands, Frans, Duits, klassieke talen, aardrijkskunde, geschiedenis en tekenen. Je kreeg muziekles in de kloosterkapel (zingen, blokfluit) en natuurlijk was er veel aandacht voor godsdienste vorming. Tijd om te ontspanning was er ook, bijvoorbeeld bij de postzegel- of fotoclub van de paters.

Aan deze clubjes blijken heel uiteenlopende herinneringen te bestaan, net als aan het leven op de kostschool in het algemeen - ook onder degenen die in dezelfde klas zaten. Het hing er maar vanaf welke groepsleider een leerling had. De ene oud-leerling zal positiever terugkijken en zich het goedlachse van de man herinneren en het luisterend oor. Terwijl een ander misschien wel in de groep zat van een notoire scherpslijper, bij wie de leerlingen niet zomaar wegkwamen met wat kattenkwaad.

Het internaat is in 1981 gesloten. Hoe kijk jij terug op jouw verblijf bij de missionarissen? Zat je er intern? Of was je een externe leerling op de latere mavo, de havo of het atheneum? Reageer hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan! Foto's zijn ook van welkom en kunnen worden verzonden naar info@bhic.nl

Bronnen

Bert Bijnen en Gerard Jansink, 1954-2004: 50 Jaar Missiehuis St. Willibrord Deurne. Huis met een Missie (Deurne 2005).

Website Deurnewiki.nl, lemma: St. Willibrord Internaat

13

Reacties (13)

Hans van Stiphout zei op 10 maart 2019 om 20:26 uur

Beste Thijs,
Ik ben benieuwd wat u wilt weten over mijn tijd op kostschool in Deurne.

Vg
Hans

Toine Manders zei op 11 maart 2019 om 08:45 uur

Doordat een aantal neven op het internaat zaten wisten van het bestaan mijn ouders van het St Willibrord en wilde ik daar ook graag naar toe. Van 1968 tot 1971 mocht ik daar intern verblijven en het gymnasium volgen. Geweldige tijd gehad. Raar dat ik eigenlijk want er waren diverse leerlingen die elke dag vanuit Stiphout, waar mijn ouders woonden, naar Deurne fietsten. Door de groepsstructuur en het sporten samen, denk ik veel sociale vaardigheden te hebben opgedaan. Door de overzichtelijke schaal ontstonden er contacten voor het leven. Ook heb ik nog regelmatig contact met oud-docenten. Achteraf vind ik het jammer dat ik zelf besloot na 4 jaar van het internaat te gaan en mijn middelbare school in Helmond te hebben voortgezet om een VWO diploma te halen.
Mijn zoon heeft recent Nijenrode afgerond waar een soortgelijk onderling contact wordt bevorderd.
Als ik nu nog ergens ben en iemand tref die ook op het Willibrord heeft gezeten, is er meteen een band en ik vind dat erg waardevol. Mooi dat het internaat er was.

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 09:56 uur

Ah, veel dank voor deze mooie beschrijving, Toine! Een bijzondere aanvulling, omdat je het zelf zo van nabij hebt ervaren. Toch moet je vrij jong zijn geweest, aangezien je daar het gymnasium hebt gevolgd. Heb je geen heimwee gehad? Of hebben de positieve ervaringen dat allang weer vervaagd?

Thijs de LeeuwBHIC zei op 11 maart 2019 om 10:22 uur

@Hans: bedankt voor uw reactie! Uit uw vraag maak ik op, dat uw wel een en ander over dit internaat kunt vertellen. Dus tja, waar zal ik beginnen... misschien kunt u om te beginnen vertellen wanneer u op dit internaat zat? Van wie kreeg u zoal les? Bent u zelf (bijna) een Missionaris van Steyl geworden, of uiteindelijk toch lid van een andere congregatie? Waarom ging u op kostschool? En natuurlijk hoe waardeert u de kostschoolopvoeding achteraf? Of u het nu een mooie of verschrikkelijke tijd vond, of een beetje van beide: het mag hier allemaal gezegd.
Misschien dat mede door uw reactie hier nog andere oud-leerlingen opduiken, die bijvoorbeeld in hetzelfde schooljaar op Sint Willibrord hebben gezeten...

Trouwens, u kunt uw verhaal met ons delen door hier te reageren. Maar u kunt uw herinneringen ook met ons delen door te mailen naar info@bhic.nl, t.a.v. mij. Dan zou ik uw reactie hier kunnen plaatsen. Maar we zouden uw verhaal ook een aparte pagina binnen deze site kunnen geven, uiteraard afhankelijk van de lengte ervan.

Ik hoop hoe dan ook nog van u te horen! Hartelijke groeten,

Hans van Stiphout zei op 11 maart 2019 om 12:27 uur

Dag Thijs,

Ik kom erop terug. Leuk verhaal van mij. Klasgenoot Toine trouwens.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 13 maart 2019 om 13:52 uur

@ Hans: je verhaal is van harte welkom! Leuk dat we nog wat te goed houden : ) En leuk dat je al je eerste oud-klasgenoot hier hebt getroffen! Misschien duiken er nog wel meer op. Die zullen zich ook wel in je verhaal gaan herkennen. We wachten geduldig af!

arnold huijsmans zei op 17 maart 2019 om 00:59 uur

Als net afgestudeerde bestuurskundige nog meegewerkt aan een kwaliteitsonderzoek van dit internaat in 1974-1975. (onder verantwoording van een Stichting Jeugdzorg, Den Haag)
O.a. Interviews met management (o.a. Wim Kok), groepsleiding, en tal van leerlingen en ouders. Conclusie; uitstekend internaat. Alle geledingen over algemeen behoorlijk tevreden.
Dit rapport moet toch nog wel ergens beschikbaar zijn binnen archieven van internaat ?

Helena zei op 17 maart 2019 om 04:41 uur

Mijn oudste broer (zaliger) behoorde tot die eerste garde externe leerlingen nadat het 'streek' gymnasium werd. Hij stroomde in in het derde of vierde leerjaar. Elke dag - samen met een grote groep jongens- op de fiets naar Deurne. Uit zijn verhalen maakte ik wel op dat het voor hem een fijne en goede school was. Piet van Hoek was een van de leken-leraren...dat herinner ik me ook nog wel. [ https://deurnewiki.nl/wiki/index.php?title=Petrus_Antonius_van_Hoek_(19…) ]

Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 10:18 uur

Bedankt voor je berichtje, Arnold. Bijzonder om te lezen dat je daar in die tijd op die manier bij betrokken bent geweest. Nam je zelf die interviews af? Wat staat je daar het meeste van bij? En ja, we gaan eens kijken of dit rapport boven water te krijgen is.

En Helena, goed te horen dat je broer er een fijne tijd heeft gehad. En dank voor de verwijzing naar Piet van Hoek!

A.J.T.C. Peeters zei op 8 juli 2020 om 12:46 uur

Ik heb zelf van 1958 tot 1965 als interne leerling op het St. Willibrord gymnasium gezeten en sta dus ook op deze foto die mijn inziens niet van 1962/1963 maar van 1959 is. De leerlingen die de gymnasiumopleiding volgden waren geen juvenisten maar seminaristen. Naast de gymnasiumopleiding die voor de interne leerlingen als klein seminarie (bedoeld om later priester te worden) beschouwd werd was er ook een opleiding waarop leerlingen zaten die een beroepsopleiding volgden om later (missie)broeder te worden.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 8 juli 2020 om 13:20 uur

Dank voor je reactie A.J.T.C. Peeters. Ik zal de datum bij de foto aanpassen. De Missionarissen van Steyl hadden in Deurne dus zowel een juvenaat als (klein)seminarie. Wat ik me nog afvroeg, aangezien je op het kleinseminarie zat: ben je uiteindelijk nog toegetreden tot deze congregatie van priesterreligieuzen of had je die roeping niet?

Han van der Aart zei op 8 juli 2020 om 21:07 uur

Dag Marilou,
zojuist ontdekte ik de site met historische gegevens over internaten in Brabant. Ik ga spoedig de tijd nemen om te reageren. Van 1959 tot 1966 zat ik op het internaat H.Kruiscollege in Uden, waar ik, naast mijn studie Pedagogiek, van 1966 tot en met 1969 part-time werkte als aktiviteitenbegeleider. Van 1969 tot en met 1970 werkte ik er full-time als groepsleider. In 1970 sloot het internaat zijn deuren en ging ik full-time werken op Internaat Sint Willibrord in Deurne als groepsleider. Daar werkte ik tot en met 1974, onderbroken door militaire dienstplicht. Naast Pedagogiek studeerde ik nog Theologie en was ik werkzaam in het onderwijs als directeur van een vormingscentrum, leraar Maatschappijleer en Nederlands. Morgen is mijn definitieve afscheid als leraar Nederlands. Met 73+ jaar ga ik met pensioen. Verhalen heb ik genoeg, vooral over het H.Kruis College. Als dat leidt tot herkenning of verwerking van minder prettige ervaringen, zal ik ze graag vertellen.
Hartelijke groet, Han van der Aart

Marilou NillesenBHIC zei op 9 juli 2020 om 10:56 uur

Jee Han, dan is het vandaag een heel bijzondere dag voor je! Hopelijk kijk je straks terug op een mooie dag, en vooral op een mooie periode als docent.

Wat betreft je reacties: heel graag, daar kijken we naar uit. Zeker met jouw invalshoek levert dat mogelijk weer nieuwe visies op.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.