Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Jongensinternaat Sint Franciscus in Breda

Internaten

Heb jij nog les gehad op de Sint Franciscus kweekschool (later pabo) van de Broeders van Huijbergen? Op deze kostschool, die gevestigd was in een pand aan het Dr. Jan Ingen Houszplein, werden jongens van twaalf jaar en ouder opgeleid tot broeder-onderwijzer. Veel van de leerlingen waren afkomstig uit welgestelde families.

De Broeders van Huijbergen hebben veel betekend voor het katholiek onderwijs in Breda en bijvoorbeeld ook voor de opvang van armen en weeskinderen. Op hun kweekschool leidden de broeders beloftevolle nieuwe leden op voor hun congregatie. De leeringen daarvan gingen intern. Zonder zelf gebonden te zijn aan een kloosterregel, werd van die internen wel verwacht dat zij zich gedroegen overeenkomstig de drie geloften van kuisheid, soberheid en gehoorzaamheid. Daaraan herinnerden de drie knopen aan het witte koord, dat de broeders om hun zwarte toga's droegen.

De internen groeiden op in een heel afgeschermde omgeving. Zij zagen hun ouders alleen tijdens vakanties van enkele dagen. Van ’s-ochtends vroeg tot ‘s-avonds laat stond hun leven in het teken van routine en tucht. En van een gedegen godsdienstige vorming. Ze brachten heel wat vroege uurtjes, op de nuchtere maag door in de broederkapel. Daarna was het op naar de refter voor het gezamenlijke, sobere ontbijt en vervolgens naar het leslokaal. Tijd voor ontspanning was er ook. Daarvoor hoefde je het terrein niet te verlaten, want achter het scholencomplex lag de speelplaats.

De opleiding tot broeder-onderwijzer telde twee fasen. De leerlingen begonnen met drie jaar juvenaat. Als 'juvenisten' werden zij voorbereid op de eigenlijke broederopleiding. De lessen waren van een ulo-niveau. Na het juvenaat stroomden ze door naar de kweekschool. Daar stonden vakken op het program zoals geschiedenis, aardrijkskunde, muziek en tekenen. De docenten in spe konden praktijkervaring opdoen op de lagere school van de broeders.

Het juvenaat en de kweekschool waren voor de broeders de plekken bij uitstek, om veelbelovende studenten te werven. Met het kweekschooldiploma op zak, konden de jongens ervoor kiezen om als lekendocent werk te gaan zoeken, of om hun opleiding tot broeder-onderwijzer voort te zetten aan het noviciaat. De bekroning van die noviciaatsopleiding (die ook intern werd gevolgd) was het toetreden tot de broedercongregatie.

Rond 1965 ging het Sint Franciscusinternaat dicht. Hoe kijk jij terug op je verblijf? Zat jij er intern? Of hoorde je bij de externen, die gewoon thuis bleven wonen? Was er veel contact met de jongens die wél intern zaten? Welke broeders of lekenonderwijzers herinner jij je nog en waarom? Reageer hieronder en vul het verhaal aan!

Foto's

Groepsfoto kwekelingen, 1934 (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 1a25435)

Kwekelingen uit Breda op bezoek in Huijbergen (foto: collectie Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 1a25434)

6

Reacties (6)

Addie van der Pluijm zei op 26 maart 2019 om 12:07 uur

Ik heb tot 1972 op het internaat in de verbeetenstraat gezeten.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 27 maart 2019 om 09:32 uur

@Addie: dank voor je bericht! Was het internaat aan de Verbeetenstraat onderdeel van het kloostercomplex van de Broeders van Huijbergen? Zou je ons misschien nog wat meer kunnen vertellen over je kostschoolverblijf? Hoe kijk je daar na al die jaren op terug?
Wie weet roept dat ook weer reacties op bij andere oud-leerlingen die deze pagina bezoeken, en kunnen ze daar weer op reageren.

Piet van Kaam zei op 4 april 2019 om 13:28 uur

Ik heb van 1967 tot 1970 als interne op het groot Juvenaat van St. Franciscus ( de Pabo) aan het Dr. Jan van Ingenhouzplein gezeten. Ik kwam van klein Juvenaat Huijbergen. Broeder Hubertus was de directeur van de Pabo. Broeder Marcus was onze leider. We sliepen op de slaapzaal met van boven open kamertjes op de links bovenste etage bij de dakkapellen. Later kregen we rechts op de bovenste etage echte kamers, tussen de broeders in.
Op de eerste etage was de eet refter en op de begane grond rechts achter was de recreatiezaal, met daarnaast het naaiatelier van broeder kleermaker. De meeste internen gingen naar de Pabo maar anderen waaronder ik gingen in de stad naar school. MTS etc.
Oranjeboomstraat 2a werd later een nieuw Juvenaat. Tussen dit gebouw en St. Franciscus op nr 2 staat nog een groot huis en daar woonde destijds de Deken van Breda. Op het achterterrein was ook de sportzaal. Op de eerste etage rechts had je een grote keuken met links en rechts ervan de refters. Voor bij de hoofdingang zat altijd broeder portier die de gehele dag naar klassieke muziek luisterde en de muziekstukken dan cijfers gaf. Tegenover hem was de telefooncel. Aan de andere kant van het gebouw was de Pabo en achter het trappenhuis de kapel. Beneden stalden we de fietsen en eventuele brommers. Vaak gingen we een frietje eten bij de Fer, een frietkotje op het plein of een ijsje bij Schraven. We waren vrij om de stad in te gaan, naar café, winkels of bioscoop. Een mooie tijd met veel vrijheid. Ik heb er ook mijn rijbewijs gehaald en leende van mijn ouders wel eens de auto want die woonde in Bavel om de hoek.

Marilou NillesenBHIC zei op 4 april 2019 om 16:28 uur

Dank voor je mooie bijdrage, Piet; het klinkt ook als een heel mooie tijd. Beeldend verwoord ook, je wandelt als het ware met je mee door de gebouwen.

Nog een vraagje over de telefooncel: mocht je (relatief) onbeperkt naar huis bellen? Kostte dat geld? Deed je dat wel eens?

Pietvan Kaam zei op 4 april 2019 om 16:33 uur

Ik belde wel eens, als het nodig was, naar huis of je werd gebeld en dan werd je naar de telefooncel groepen. Er kon beperkt doorverbonden worden door de broeder portier. .Gsm bestond nog niet.

Marilou NillesenBHIC zei op 8 april 2019 om 15:56 uur

Duidelijk, Piet. En ja, op de gsm moesten we toen nog wel een paar decennia wachten ;) Maar goed te weten dat je in geval van nood bereikbaar was.

Bedankt voor je aanvulling!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.