Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Huize Sint Agnes in 's-Hertogenbosch

Kloosters

Na hun vestiging in de Hinthamerstraat gingen de Zusters van Liefde van Tilburg vanaf 1855 oude vrouwen en meisjes verplegen in dit gesticht aan de Zuid-Willemsvaart, dat niet ver van het Antoniushuis lag. Het huis was van De Godshuizen, het Armbestuur van de stad, dat de huishouding betaalde.

Foto: BHIC / Paul Huismans, 2012
Foto: BHIC / Paul Huismans, 2012

Ze begonnen met 63 oude vrouwen en 19 kinderen. Vooral het aantal weesmeisjes groeide, in 1900 waren er wel 68. Zo’n zeven jaar later werd de zorg voor oude vrouwen verplaatst naar het Sint-Annagesticht en daar aan de Zusters van Barmhartigheid van Ronse toevertrouwd.

De weesmeisjes, voogdijkinderen en regeringskinderen bleven en het gesticht kreeg de naam van Sint Agnes. Ze kregen er een opleiding tot dienstmeisje en konden er tot hun 21e terecht. De zusters zorgden van toen af ook voor moeilijk opvoedbare kinderen en hadden er een internaat voor kinderbescherming. In verband met de groei van het aantal pupillen werd in 1938 het naastliggende pand aan de Schilderstraat bij het weeshuis getrokken.

Foto: BHIC / Paul Huismans, 2012
Foto: BHIC / Paul Huismans, 2012

Tijdens de bevrijding van Den Bosch in oktober 1944 maakten de bewoners, waaronder zo’n 80 meisjes, benauwde uren door in een kelder, waar ze veiligheid zochten voor de felle beschietingen. In de nacht van 23 op 24 oktober was het complex aan de Zuid-Willemsvaart al bevrijd, maar het Antoniushuis, dat erachter aan de Hinthamerstraat lag, nog in Duitse handen!

In 1948 werd het Sint-Agnesgesticht Huize Sint Agnes, een voogdijhuis voor meisjes. Vanaf 1953 werd daarbij een gezinssysteem gehanteerd, dat een meer huiselijke omgeving opleverde. In die jaren groeide ook het comfort in het gesticht.

De zusters verlieten het gebouw in 1968, ze verhuisden naar het zusterhuis aan de Hinthamerstraat 204. Zuster Augusta Vriens bleef wel directrice van het tehuis, waar nu ook jongens tot 10 jaar werden opgevangen.


V.l.n.r.: Mgr. Bekkers, Zuster Bertholde (overste) en Zuster Walburgis (groepsleidster) rond 1963 (foto met dank aan de Zusters van Liefde)

Maar langzamerhand verhuisden de pupillen naar Jeugdcentrum De Vliert en vanaf ongeveer 1977 stond Huize Sint Agnes leeg. Na te zijn gekraakt in 1979 en acht jaar geharrewar werd het pand tenslotte verkocht aan een woningbouwvereniging en verbouwd tot appartementen.


Zolderkamer van een zuster (1976) 
(foto met dank aan de Zusters van Liefde)

De slijperij van een voormalige glasfabriek is in 1854 verbouwd voor de huisvesting van meisjes en oude vrouwen. In het portaaltje aan de Schilderstraat is het jaartal te vinden. De zijgevel dateert uit de jaren dertig. Er is een terracotta tegel van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand met de tekst: Bescherm ons gezin.

Bronnen

J. Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant, Alphen a/d Maas, 2010

Ton Vogel, Geschiedenis van Huize St. Agnes vanaf 1855, in: Bossche Encyclopedie

Dit verhaal is op 7 november 2018 uitgebreid met gegevens uit het artikel van Ton Vogel. Redactie.

Reageren

Heb jij nog bij de zusters op (kost)school gezeten? Reageer dan hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan. Ook zoekt het BHIC foto's. Stuur deze naar info@bhic.nl, dan voegen wij ze hier toe en aan onze collectie. Hieronder een greep uit de inzendingen.

Ans van Hees-Scheij stuurde ons diverse foto's van Huize Agnes uit de periode 1967-1968. Zelf staat zij op foto nr. 1 (linksboven) en nr. 6. Hieronder wordt een selectie getoond. Alle foto's zijn t.z.t. te vinden in de BHIC fotocollectie.


1

2

3

4

5

6
21

Reacties (21)

Ans van Hees zei op 2 november 2018 om 21:26 uur

Ha hier heb ik nog gewerkt in het voogdijhuis onder leiding van de zusters van liefde. Dat was in 1967- 1968 op de Babykamer boven er waren daar 14 baby’s en peutertjes tot 2 jaar op onze groep.
Was een mooie maar zware tijd!
Hier is in jullie verhaal niets van terug te vinden wel jammer!
Groet Ans

Lisette KuijperBHIC zei op 6 november 2018 om 14:07 uur

Je hebt helemaal gelijk, Ans! In de Bossche Encyclopedie kom ik wel veel informatie tegen over het voogdijhuis Sint Agnes. Kijk hier maar: http://www.bossche-encyclopedie.nl/panden/willemsvaart,%20zuid%20177.htm
Ik zal even contact opnemen met mijn collega, zodat we misschien dit verhaal over Huize Sint Agnes wat uit kunnen breiden.

Wat bijzonder dat jij daar nog gewerkt hebt! Was je alleen verantwoordelijk voor al die baby's en peutertjes of waren er meerdere leidsters tegelijk aanwezig? Werden er nog bepaalde activiteiten georganiseerd voor de kinderen en hadden ze speciale zorg nodig?

Ans van Hees zei op 6 november 2018 om 14:21 uur

Hallo Lisette, wat fijn dat je dat verder uit wilt zoeken! We hadden best wel veel verantwoordelijkheid toen dit zou in deze tijd niet kunnen. De nachtslaap diensten was je alleen en je had gruwelijk veel te doen en s’ ochtend om 6 uur pap kaken en boterhammetjes smeren en dan kwam er iemand bij om 7 uur en al die snoepjes in bad doen eten geven laten plassen en ga zo maar door tot 12 uur dan even vrij en om 5 uur weer aanwezig voor de avond en nachtdienst.
De hoofdzuster Wilhelma (non) die was er iedere dag en Maria die was voor de hand en spand diensten. En de dag diensten waren van 7 in de morgen tot 7 in de avond met 2 uur lunchpauze dan sliepen de kinderen. Heb nog wel foto’s van die tijd maar dat zijn afbeeldingen van de kindjes dus ik weet niet of het mogelijk is om daar iets mee te doen i.v.m. Privé wet! Heb je nog vragen laat het gerust weten
Met vriendelijke groet Ans

Lisette KuijperBHIC zei op 7 november 2018 om 14:25 uur

Heel fijn dat je ons een inkijkje geeft in het reilen en zeilen van het voogdijhuis, Ans! Inmiddels heb ik mijn collega op de hoogte gesteld van de aanvullende informatie en hij gaat ermee aan de slag.

We zouden het erg leuk vinden om de foto's te ontvangen en eventueel op te nemen in onze fotocollectie. Zou je er misschien scans van kunnen maken? Je kunt ze vervolgens sturen naar info@bhic.nl t.a.v. Joost Hoedemaeckers. Alvast bedankt!

Ans van Hees zei op 7 november 2018 om 14:47 uur

Hallo Lisette,
Dat zou ik graag doen maar zoals gezegd krijgen we dan geen problemen met de privésfeer van de cliënten ? Daaar wil ik eerst zeker van zijn want het zijn allemaal foto’s van kinderen nu 50 jaar geleden
Groetjes Ans

Paul HuismansBHIC zei op 7 november 2018 om 15:45 uur

Dag Ans,
Dank voor het delen van je mooie herinneringen, misschien kunnen we daar wel jouw eigen verhaal van maken! Zoals je ziet hebben we het verhaal over Huize Sint Agnes al flink uitgebreid, maar de verhalen over hoe het er daar aan toeging moeten we toch echt van 'insiders' krijgen.
Scans van de foto's zijn echt welkom. Misschien kunnen we ze nu nog niet gebruiken, maar later - als de mensen op de foto overleden zijn en hun privacy geen rol meer speelt - wel. We kunnen ze zo lang gewoon bewaren, zonder ze te tonen. En misschien is er ook al eerder wat mogelijk, dat kunnen we pas beoordelen als we ze zien. Gewoon insturen, dus. Doen hoor!
Met vriendelijke groet,
Paul Huismans

Jose Huiberts Matulessy zei op 28 maart 2020 om 12:34 uur

Wat mooi om dit te lezen , graag zou ik oude foto s willen zien... heb niks meer uit die tijd . Ik en mijn 5 andere broers en zussen zijn rond 1968 opgevangen in huize Agnes . Anita, Tiny, Peter, Jules, Marijke en jose matulessy . Zijn er nog fotos van ons. Die zou ik graag toegestuurd krijgen. Liefs van jose .

Marilou NillesenBHIC zei op 28 maart 2020 om 18:37 uur

Hallo José, zelf hebben wij die oude foto's niet in onze collectie, maar mogelijk wel mensen die je oproep hier zien? Mocht iemand foto's hebben en die ook willen delen, stuur ze dan naar info@bhic.nl ovv Huize Sint Agnes, en dan plaatsen we ze erbij.

Paul HuismansBHIC zei op 30 maart 2020 om 07:22 uur

Hoi José, om precies te zijn hebben we, behalve de foto's bij het artikel, vier foto's, maar alleen van de buitenkant van het gebouw. En ook bij onze collega's van Erfgoed 's-Hertogenbosch en Ergoed Nederlands Kloosterleven vind ik er geen.

Willem van der Pennen zei op 16 januari 2021 om 15:23 uur

Hallo. Is er niets bekend van het pand hier tussen in de Schilderstraat. Ik bedoel het pand met de trap naar boven. Ik herinner me dat ik daar op de kleuterschool zat. In de ruimte was een toneelpodium aanwezig en we hebben daar als kleuters (zowel jongens als meisjes) best veel lol gehad . Ik praat nu over ca.1955. Onze juffrouw was jufr.Hellenberg.
Vriendelijke groet,
Willem.

theo zei op 19 januari 2021 om 17:01 uur

Willem,

Bedoel je de bank van lening?

Jan Nouris zei op 2 april 2021 om 18:50 uur

Hallo, weet iemand of dit op de Zuid-Willemsvaart 62j was in Den Bosch? Was dit ook een kindertehuis? Ik heb een uittreksel van mijn persoonskaart aangevraagd en blijkbaar heb ik hier de eerste 2 jaren van mijn leven gewoond. Daarna ben ik naar Rustoord in Oisterwijk gegaan zie ik. Ik heb nooit geweten dat ik 2 jaar in Den Bosch gewoond heb.

Norah zei op 2 april 2021 om 20:14 uur

Nee Jan, Huize Sint Agnes was gevestigd op de Zuid-Willemsvaart 177/179.

Nummer 62 j, daar woonde voor de oorlog J. van Rossum, en later M. Kerkhof in.
Dit laatste via > "Bossche encyclopedie".
Wie er ten tijde van jouw eerste levensjaren daar ook woonde(n), is mij niet bekend. Mogelijk weet men dit bij www.erfgoedshertogenbosch.nl
Mvg.

Hanneke zei op 2 juni 2021 om 17:46 uur

Hoi allen.
Mijn man heeft daar vanaf zijn geboorte tot zijn 7e jaar gewoond. Vanaf zijn 7e kwam hij af en toe bij pleegouders die hem later hebben geadopteerd.
Mijn man woonde daar vanaf mei 1955 tot ca 1963.
Ik zal eens in de fotodoos spitten.
Jaren later zijn we een keer in een klooster in Tilburg op bezoek geweest en troffen daar zr. Yvonne, van haar hebben we wat foto’s gekregen.
Hartelijke groet, Hanneke.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 13 juni 2021 om 19:05 uur

Hallo Hanneke, dank voor je bericht en mocht je ons foto's van Huize St. Agnes willen sturen, dan kan dat naar info@bhic.nl en dan voegen we ze hier toe, als je wilt. Hartelijke groet,

Ans van Hees-Scheij zei op 17 januari 2022 om 19:06 uur

Hoe kan ik de foto’s mailen van de babykamer in huize Agnes ?
Heb niet zo veel ervaring hierin. De foto’s zijn 50 jaar oud dus nu kan het. Met vriendelijke groet Ans van Hees

Thijs de LeeuwBHIC zei op 19 januari 2022 om 11:28 uur

Hallo Ans, je kunt deze mailen naar info@bhic.nl onder vermelding van Huize Agnes, Den Bosch. Dank alvast, heel fijn dat je deze wilt delen. Ik neem aan dat wij er hier enkele mogen tonen? Ook zal ik ze voorleggen voor opname in de BHIC fotocollectie.

Gerry vd Wetering zei op 4 februari 2022 om 23:19 uur

Ik heb hier ook gezeten , ongeveer 3 jaar.
Hier heb ik geen slechte herinneringen aan.
Ik was 13 jaar toen ik hier kwam.
Zuster Walburgers en Margriet van Zon kan ik me nog herinneren, die waren bij onze groep
groepsleidsters.
Later ben ik naar een andere groep gegaan bij de wat oudere meisjes bij zuster Delian.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 7 februari 2022 om 09:28 uur

Bedankt voor het reageren Gerry. Vertel nog eens verder als je wilt. Zijn er nog specifieke redenen waarom juist deze zusters je nog zo goed voor de geest staan? Hoe waren die eerste dagen, weken op het internaat en hoe beviel dat leven in de groep?

Gerry vd Wetering zei op 8 februari 2022 om 14:38 uur

Ik kan me Zuster Walburgers en de andere groepsleiding goed herinneren , omdat ik daar in de groep zat.
Ze waren best aardig en het was er niet overdreven streng.
Wel moest ik in die groep vaak de rot klusjes doen zoals de afwas van de hele groep en ik moest op zaterdag altijd alle schoenen poetsen van alle kinderen op de slaapzaal.
Daar had ik echt zo'n hekel aan.
Toen ik wat ouder was ik denk dat ik toen 14 of 15 was ging ik dus naar die andere groep waar de oudere meisjes zaten , de oudste was 18 volgens mij, dit was bij zuster Delian, zij was ook heel aardig.
Maar van andere zusters en groepsleiding weet ik eigenlijk geen namen meer.

Natuurlijk was ik liever thuis, maar bij Kinderhuis Rustoord of het pleeggezin vergeleken was dit veel beter.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 12 februari 2022 om 07:45 uur

Dank voor deze aanvulling Gerry. Een rotklus is het goede woord, ik heb de grootte van de groepen in die periode niet paraat, maar dat moeten heel wat schoenen zijn geweest..

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.