Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Het Broothuys in Moergestel

Kloosters

Dit van oorsprong 17e-eeuwse huis bood enige tijd onderdak aan een aantal franciscanessen die uit hun klooster Sint Catharinadal in Achel verdreven waren. Dit klooster, opgericht in 1432, werd tijdens de Franse Revolutie ontmanteld en telde in maart 1798 nog 28 zusters, die ergens een nieuw onderkomen moesten zien te vinden.


Moergestel, het Broothuys anno 1996 (foto: Paul Smolders. Bron: Regionaal Archief Tilburg, nr. 056925)

Onder de zusters op drift bevonden zich de Tilburgse zusters Van Tulder en Piggen. Ze waren familie van elkaar. Met medewerking van pastoor Arnoldus Piggen uit Netersel (ook familie en eveneens Tilburger van geboorte) en Anthonius (‘Primus’) van Gils, president van het Bossche seminarie, wisten de Achelse zusters in het Moergestelse Broothuys onderdak te krijgen. De Achelse nonnen konden zo hun kloostergemeenschap gedeeltelijk herstellen. Er werd een kapel ingericht.

Noch van Anna Cornelia Piggen noch van Francisca Piggen, die na elkaar als overste van het kloostertje optraden, weten we wanneer ze precies in Moergestel zijn gearriveerd, vanwege een gebrek aan bronnen. We weten wel zeker dat Anthonius van Gils nog op 25 april 1807 in de kapel van het Broothuys een mis heeft gelezen.

Waaraan dit herenhuis de naam Broothuys te danken heeft, is onbekend. Het is omringd door een grachtje en in hoofdvorm zeventiende-eeuws. Er was een steen met jaartal 1673. Vroeger was het de woning van de schout, maar waarschijnlijk is het in 1779 verbouwd tot pastorie voor de dominee.

Nadat de franciscanessen het huis verlaten hadden, is er een leerlooierij ondergebracht. Het tweelaagse huis heeft een dwars zadeldak tussen topgevels. De schuiframen met kleine roedenverdeling stammen uit omstreeks 1800. Boven aan de achterkant bevindt zich een hijsluik uit de tijd dat het gebouw leerlooierij was. Uit deze periode zal ook het rechter bijgebouw dateren. Het linker bijgebouw, aanvankelijk koetshuis, is nog oorspronkelijk.

Een dakruitertje met klok is overgebracht naar de Rozephoeve bij Oisterwijk. Op de haardbalk van de schouw in de keuken is in reliëf een weegschaal aangebracht met het opschrift: HOC FAC ET VIVES (doe dit en gij zult leven).

17

Reacties (17)

Frans Goris zei op 17 november 2017 om 09:35 uur

Dit is geen echt adequate informatie. Zie bijvoorbeeld: http://www.cubra.nl/tilburgsdialect/pierrevanbeek/heemkunde18broothuysm…

Annemarie van Geloven zei op 18 november 2017 om 23:08 uur

De verhalen van BHIC zijn ook bedoeld als uitnodiging aan de lezers tot interactie in de vorm van persoonlijke herinneringen of aanvullende informatie.
In dat kader hartelijk dank voor de link naar het artikel van Pierre van Beek over het 'Broothuys'.

Frans Goris zei op 26 februari 2018 om 12:57 uur

Een aanvulling nog op Van Beek: Op de locatie waar nu het Broothuys staat, stond vanouds de Roomse pastorie. (Tongerlo). Ze werd echter rond 1648 in beslag genomen door de protestanten. De dominee betrok toen het pand en de pastoors verhuisden op dat moment naar de overkant, waar het nu Hooghuis staat, toen het huis van Jonker Cock.

Marilou Nillesen zei op 27 februari 2018 om 09:39 uur

Bedankt voor deze aanvulling, Frans. Dat vult het verhaal mooi inhoudelijk aan. Wie meer informatie of foto's van het Broothuys wil zien, kan ook hier nog kijken:

http://rijksmonumenten.nl/monument/29944/broothuys/moergestel/

Diet Kleintjes-van Stappershoef zei op 3 januari 2024 om 13:36 uur

Uit erfenis van mijn ouders, heb ik 'n schilderijtje van het Broothuys.
Geen replica maar origineel.
Schilder "Toine 3-'78"
Wie kan ik er blij mee maken?

Frans Goris. zei op 3 januari 2024 om 14:40 uur

Mij zeker, denk ik. Laat het even weten. Misschien ook de huidige bewoners.? Groetjes.

Diet Kleintjes zei op 3 januari 2024 om 15:37 uur

Heeft u voor mij misschien het telefoonnummer van de huidige bewoners?

Frans Goris zei op 3 januari 2024 om 15:55 uur

Dit was het. Familie Pi. 0135132953. Misschien klopt het nog. Succes.

Diet Kleintjes zei op 3 januari 2024 om 16:00 uur

Hartelijk dank!

Diet Kleintjes zei op 3 januari 2024 om 16:09 uur

Nummer is niet meer in gebruik.
Ik rij er binnenkort langs.
Mochten de huidige bewoners geen interesse hebben, dan neem ik opnieuw contact met u op.
Vriendelijke groet.

Frans Goris zei op 3 januari 2024 om 16:44 uur

Prima.

Diet Kleintjes zei op 16 januari 2024 om 10:41 uur

Beste meneer Goris,
Ik wacht nog steeds op reactie van bewoners.
Ik hoop dat ik u snel wat kan laten weten.
m.v.g.

Diet Kleintjes zei op 17 januari 2024 om 11:01 uur

Beste meneer Goris,
Het spijt me voor u maar de huidige bewoner wil het schilderijtje graag hebben.
Vriendelijke groet, Diet.

Esther van Adelberg zei op 29 januari 2026 om 16:30 uur

Ik ben geboren in het Broothuys in 1958. Toen woonden mijn ouders in bij mijn grootouders, dhr en mevr Mast.
Begin jaren zeventig heeft mijn oma het huis verkocht.

Marilou Nillesen zei op 31 januari 2026 om 17:53 uur

Wat leuk dat je hier reageert, Esther! Heb je nog herinneringen aan het pand? Wat is het eerste dat je te binnenschiet?

Esther van Adelberg zei op 31 januari 2026 om 19:31 uur

Ik herinner me nog superveel van het pand. Ik was 12 toen mijn oma het verkocht. Wij waren er alle vakanties. Ik weet nog dat er waterleiding werd aangebracht, voor die tijd haalde m’n grootouders water uit de pomp. Het pand was ook nog niet aangesloten op de riolering, dus achter het huis was een beerput, die om de zoveel tijd werd leeggehaald.
De indeling beneden was ook anders. Er was een kelder met daar boven een opkamer. In die kelder hebben in de oorlog nog joodse onderduikers gezeten.
De tekst ‘hoc vac et vives’ hebben mijn ouders later overgenomen boven de haard in ons toenmalige huis.
Een stuk grond achter het huis was nog in bezit van mijn familie, dat hebben we zo’n jaar of 10-12 geleden verkocht aan de heer Piest. Toen vertelde mijn oom nog dat er in de oorlog Engelse piloten verstopt zaten onder de grond.

Marilou Nillesen zei op 2 februari 2026 om 09:05 uur

Dag Esther, bedankt voor deze beeldende beschrijving. Alsof we weer even door het huis lopen (en mooi ook: een opkamer, waar vind je die nu nog?) Maar bovenal: wat een indrukwekkende historie, met die duidelijke lijnen naar de oorlog.

Veel dank voor je waardevolle aanvulling!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.