Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

De Sint-Lambertuskerk in Escharen

RK kerken

De Lambertuskerk van Escharen heeft een lange geschiedenis achter de rug. De eerste voorganger van het huidige gebouw moet er al vóór het jaar 1000 hebben gestaan. Als dochter van de kerk van Cuijk, fungeerde de kerk van Escharen op zijn beurt weer als moederkerk van Grave en de kapellen van Gassel.

De kerk van Escharen in 1602
De kerk van Escharen in 1602

Van de eerste kerk zijn in 2001 onder de oude kerkfundamenten sporen gevonden in de vorm van resten van houten paalfunderingen. Dit soort sporen wijst op een houten kerkgebouw uit de tiende eeuw. Bij diezelfde archeologische onderzoekingen van 2001 werd de fundering gevonden van een toren die bij een tufstenen kerkje hoorde. Dat eerste stenen kerkje moet van rond het jaar 1150 geweest zijn. Ongeveer een eeuw later is de kerk vergroot in baksteen. Tussen 1300 en 1400 schijnt de kerk wel viermaal afgebrand te zijn.

De huidige neogotische kerk in Escharen
De huidige neogotische kerk in Escharen

De eerste schriftelijke vermelding van de kerk van Escharen dateert uit 1486. De middeleeuwse kerk is herbouwd na 1602 na een fatale brand in dat jaar. Na de Vrede van Munster in 1648 werd de Lambertuskerk in beslag genomen door de autoriteiten en gesloten. De Estersen moesten dan ter kerke in het katholieke Land van Ravenstein, naar de schuurkerk: daar is al sprake van voor 1672. 

In 1799 kregen de katholieken de middeleeuwse parochiekerk terug. Maar doordat het gebouw na 1648 nauwelijks onderhouden was (de kerk had als veestal gediend), was het niet meer dan een ruïne. In Escharen bleef men liever de schuurkerk gebruiken, die na een brand in 1794 juist helemaal opnieuw was opgebouwd. In 1809 kreeg de schuurkerk zelfs een toren: men mocht inmiddels immers best zien dat het om een kerk ging!

Oude fundering van de 18e eeuwse kerk
Oude fundering van de 18e eeuwse kerk

Pas in 1863 werd de huidige, neogotische kerk gebouwd, naar ontwerp van de architect H.C. Dobbe. De nieuwe kerk van bouwpastoor Lambertus (what’s in a name?) Verstraaten werd in 1864 ingewijd. Als een echte religieuze ondernemer wist deze pastoor de hand te leggen op een botje van de H. Machutus en zo een lucratieve Machutusverering nieuw leven in te blazen: de Lambertuskerk is nog steeds op Tweede Pinksterdag het doel van een drukbezochte bedevaart.

Pastoor Stevens
Afscheid van P.H. Stevens als pastoor van Escharen, 26 februari 1968. Aan zijn huishoudster wordt een tas aangeboden. (Fotostudio Jan Waarma, collectie BHIC)
3

Reacties (3)

J.M.A. Bakermans zei op 28 augustus 2016 om 14:04 uur

In het rapport van de Rijksmonumentendienst staat J. Werten als architect genoemd en komt de naam van P.Cuypers niet voor; elders heb ik ook H.C. Dobbe
als architect zien staan. Ik ben geneigd het rapport van de Rijksmonumentendienst te volgen; de naam van de architect inzake de uitbreiding in 1931 heb ik niet kunen vinden

Leny van Lieshout zei op 5 november 2025 om 21:52 uur

Inmiddels staat vast dat de architect H.C. Dobbe was. Hij wordt als zodanig genoemd in een advertentie in de Graafsche Courant. Er was nooit hard bewijs voor de kandidaturen van Werten en Cuijpers. En de schuurkerk is van voor 1672. De middeleeuwse kerk is herbouwd na 1602 na een fatale brand in dat jaar. Zie mijn artikel over pastoor Melchior Schrijnemakers o.f.m. In Merlet.

Marilou Nillesen zei op 6 november 2025 om 14:20 uur

Veel dank voor je inhoudelijke aanvulling, Leny. Het artikel is inmiddels aangepast.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.