Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

De Grote Kerk in Oss

RK kerken

Het interieur van deze kerk, in Oss steevast “de Grote Kerk” genoemd, heeft wel iets van de Sint-Jan in Den Bosch. Dat is niet verwonderlijk, wanneer we bedenken dat de kerk werd ingewijd in 1859. In dezelfde tijd werd de Bossche kathedraal grondig gerestaureerd, volgens de opvattingen van die tijd.



De kerk in 1932 (foto: BHIC, Collectie Fotopersbureau Het Zuiden)
De kerk in 1932 (foto: Fotopersbureau Het Zuiden, bron: coll. BHIC)

Die opvattingen waren neogotisch, en dat gold ook voor de Grote Kerk in Oss. Bovendien zijn de gebrandschilderde ramen van de kerk in Oss vervaardigd door dezelfde glazenier als die van de Sint-Jan. Jazeker: ook die ramen stammen pas uit de negentiende eeuw.

De middeleeuwse voorganger van de Osse Grote Kerk, die op nagenoeg dezelfde plaats stond, was toegewijd aan de Heilige Willibrord. Niet toevallig, want de Abdij van Echternach, waar Willibrord in 739 overleed, had in deze regio vanouds veel bezittingen. De wisseling van patroonheilige was geïnspireerd door het dogma van de onbevlekte ontvangenis van Maria. Dat werd in 1854 afgekondigd door paus Pius IX.

Welke herinneringen heb jij nog aan het roomse leven zoals zich dat in deze kerk en in de omliggende parochie afspeelde?

Zo zullen de oudere generaties zich vast nog wel pastoor Jos van Herpt kunnen herinneren uit de jaren vijftig en zestig. Of denk aan zijn kapelaans. Dat waren er midden jaren vijftig maar liefst drie: de heren J.H.A.M. van de Ven, W.G. Coerwinkel en J.H. Toebes.



Detail van een van de ramen (foto: BHIC / Henk Buijks, 2007) Pastoor Van Herpt

Detail van een van de ramen (foto: BHIC / Henk Buijks, 2007)

Pastoor J.A.J. van Herpt (foto: coll. Katholiek Documentatie Centrum, id.nr. 2a12963)
9

Reacties (9)

a.g.m. angenent zei op 2 oktober 2018 om 19:14 uur

Volgens informatie zijn de banken in de kerk niet meer de oorspronkelijke. In de jaren 1950 - 1960 zouden ze verwijderd zijn en later weer vervangen door de huidige. Wie weet meer?

Marilou NillesenBHIC zei op 3 oktober 2018 om 12:05 uur

Goede vraag, A. Angenent! Ik durf het zo niet te zeggen maar mogelijk dat mijn collega's van Stadsarchief Oss hier wel het antwoord op hebben? Ik ga het in ieder geval vragen.

Jurgen Pigmans (Stadsarchief Oss) zei op 3 oktober 2018 om 14:14 uur

Ik heb even wat speurwerk gedaan met de bronnen die hier in het Stadsarchief Oss beschikbaar zijn (oude kranten, jubileumboeken e.d.) maar niets kunnen vinden over het vervangen van de kerkbanken in de jaren 50. Het interieur van de Grote Kerk is destijds wel onder handen genomen, maar dat betrof vooral schilderwerk. Stadsgids Jan Ulijn weet zich nog wel te herinneren dat in de zijbeuken vroeger losse stoelen stonden en dat die ergens, een aantal jaren na de Tweede Wereldoorlog zijn vervangen door vaste kerkbanken. Maar de zitplaatsen in het centrale deel van de kerk zijn toen volgens hem niet onder handen genomen. Pas bij een grote restauratie in de jaren 1980-1982, toen het grijze schilderwerk uit de jaren 50 weer ongedaan werd gemaakt, zijn ook de kerkbanken in het centrale deel definitief vervangen. Althans, dat is de informatie die ik tot nu toe heb kunnen halen uit de in het Stadsarchief aanwezige bronnen en de herinneringen van enkele betrokkenen.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 8 januari 2019 om 12:37 uur

N.a.v. de vraag over de kerkbanken in de Grote Kerk in Oss: volgens mij zijn de kerkbanken twee keer vervangen na de oorlog.
Ik heb kort wat onderzoek gedaan en daaruit blijkt inderdaad dat in de jaren 1980-1982 tijdens een flinke restauratie de kerkbanken zijn vervangen. Dat de kerkbanken van nu niet meer de oorspronkelijke zijn en dat er een ander interieur in de kerk is geweest, zoals door A. Angenent gesteld, klopt helemaal. Dit alles valt ook op te maken uit, bijvoorbeeld:

Agnes Biljouw, ‘De Grote Kerk in Oss’, in: "Tussentijds, uitgave van De Werkende Mens, historische kring voor Oss en omgeving" jrg. 3 nr. 2 (1997) 18-21.

Gerard Ulijn, "150 jaar Grote Kerk (1859-2009)"

Maar we vinden nog wat meer info, op blz. 72-73 van het onderstaande boek, echter in het hoofdstuk voorafgaand aan dat over de architectuurgeschiedenis, dus wel een beetje verborgen:

John van Zuilen, Piet Hagenaars en Henk Buijks, De kerk in het centrum. Kerkelijk leven rondom de Grote Kerk van Oss in de 19e en 20e eeuw (Jan Cunencentrum Oss 1982).

Op de genoemde pagina lezen we dat het kerkinterieur in 1962 werd veranderd en aangepast aan de nieuwe eisen van de liturgie. (Context: het Tweede Vaticaans Concilie, 1962-1965, o.a. een volkskerk als ideaal, de pastoor met zijn gezicht naar het 'kerkvolk' in plaats van naar het altaar, de mis in de volkstaal... wat gevolgen had voor kerkinterieurs overal ter wereld.) De Grote Kerk te Oss werd in 1962 hoe dan ook geheel van nieuwe banken voorzien, lezen we in het genoemde boek. Dit gebeurde onder leiding van architect J.A. de Reus. De banken waren van de Firma Wageman uit Roggel (Limburg).

In hetzelfde boek, p. 23, lezen we dat ook in 1873 werd besloten om de kerkbanken te vervangen. Dat zullen de banken zijn geweest, die in 1962 werden vervangen.

Ook heb ik nog gezocht naar interieurfoto’s van de Grote Kerk in de bhic-beeldbank, ter vergelijking van de oude en de nieuwe kerkbanken. Op deze foto…

https://www.bhic.nl/memorix/images/search/detail/4fdbae52-45f9-11e3-8ad…

…zien we oudere kerkbanken dan die begin jaren tachtig werden geplaatst. Volgens een commentaar op deze foto dateren de banken van ná het grijs schilderen van het interieur in 1955-1956. Het zijn neogotische kerkbanken, wat de foto ouder maakt dan bijvoorbeeld deze...

https://www.bhic.nl/memorix/images/search/detail/f35f7490-45fa-11e3-a45…

Helaas ontbreekt bij beide foto’s een datum. Maar aan de hand van het bovengenoemde literatuuronderzoek kan worden geconcludeerd dat de eerste foto, die van de neogotische banken, ergens tussen 1956 en 1962 moet zijn genomen.

Het kan dus zo zijn, dat de kerkbanken tussen 1962 en 1982 nog vaker zijn vervangen. Als ik meer te weten kom, horen jullie het hier : )

Hartelijke groeten,

Thijs de LeeuwBHIC zei op 8 januari 2019 om 12:44 uur

Nog een kleine correctie van mijn bovenstaande reactie: van die tweede foto van het kerkinterieur weten we de datum wèl: 5-10-1988.

Paul zei op 2 mei 2020 om 21:33 uur

Voor wie er in geïnteresseerd is, ik heb nog 'n stukje knielbank van de Grote Kerk uit de periode 1980 tot 1982.

Marilou NillesenBHIC zei op 4 mei 2020 om 09:14 uur

Goh, bijzonder Paul, zijn de banken daarna vervangen of is er een andere reden dat je dit hebt?

Paul zei op 4 mei 2020 om 14:50 uur

De banken zijn in de periode 1980 tot 1982 opnieuw geplaatst door Bouwbedrijf Berghege. Er bleven reststukken over, die gingen mee naar de werf van Berghege. Daar heb ik ze meegenomen voor de open haard, als die dan aan was zei oma "je kreeg altijd pijn aan je knieën, maar nou heb je er tenminste plezier van".
Die reststukken waren echt al heel oud. Maar van welke tijd weet ik niet. Vandaar dat ik mijn stukje knielbank aanbied, dan kan degene die dat wil het bekijken en vergelijken.

Marilou NillesenBHIC zei op 4 mei 2020 om 20:43 uur

Haha, ik moet wel lachen om de opmerking van je oma - en ik begrijp haar ook wel ;)

Volgens mij heb je duidelijk gemaakt waarover het gaat. Mochten er belangstellenden zijn, dan kunnen ze hieronder een berichtje achterlaten en zullen we jullie achter de schermen met elkaar in contact brengen.

Bedankt voor je bericht, Paul!

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.