Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Eindhoven in de dertiger jaren, volgens Eyk in de Sint-Theresiakerk te Strijp

In het interieur van de Sint-Theresiakerk is Eindhoven-centrum uitgeschilderd op de rechtse hoek van het scheidingsvlak tussen priesterkoor en schip, het gedeelte voor het gelovig godsvolk zoals zich dan aan de kunstenaar Charles Eyk vertoonde tijdens zijn Strijpse onderduikperiode.

Bert van Herk heeft de onderstaande foto van heel dichtbij genomen zodat u de gebouwen goed gedetailleerd kunt herkennen. U ziet de westfaҫade van de dan vijftigjarige Trudokerk met het kleine vieringstorentje, waarin het middeleeuwse Sint Anna-klokje dagelijks nog het Angelus luidt voor de Strijpenaren die geacht worden dan naar hun rozenkrans te grijpen in hun broekzak onder de zakdoek.

Want ze moeten de tien geheimen van Maria bidden om twaalf uur voordat ze gaan schaften. De meesten hunner doen dat ook. De kerk heeft dan nog geen toren voor het driegelui waarop de parochie ontzettend trots is, met de loeizware, luid galmende Trudoklok uit de middeleeuwen. Haar bronzen stem reikt tot in de fabriekshallen van de Lampenfirma die Strijp dan heeft opgestuwd in de welvaart. Daarachter de Jezus Waaghalskerk met haar toren waarop het Heilig Hartbeeld op een enorme wereldbol zegenend over de stad patronage uitoefent. Daarbij de schoorstenen van de sigarenfabriek van Van Abbe en daarvoor de campanile van de Steentjeskerk aan de Frederiklaan met de merkwaardige westgevel onderverdeeld in arcades zoals de Santo Lorenzo buiten de muren in Rome.

Sint-Theresiakerk Strijp
Detail interieur Sint-Theresiakerk, 2018 (foto: Bert van Herk).

En dan in de uiterste hoek van het opgaand metselwerk de vochtvorming waaraan de Theresiakerk dreigt tenonder te gaan, die wit uitslaat in het muurwerk en ook al tot rot en schimmelafzetting zorgde. Dit is de civitas terrena, de zienlijke imperfecte aardse samenleving die via de wolkenpartijen wordt verbonden met de De Sancta Parens, de zondeloos zwangere Godsmoeder Maria, Sint Theresia van Lisieux die in deze periode als Zalige rozen strooit over de leken der lijdende kerk die node hun pelgrimage zullen voltrekken in dit ondermaanse.

Deze massa damnata, de gedoemde massa, is door Eyk vreemd ijlhoofdig afgebeeld in talloze bolletjes verbeeld alsof ze er niet toe doen. En dat doen ze dan ook niet als zijn alle geroepen, want weinigen blijken uitverkoren. Dat zal blijken in de komende barre bezettingsjaren die Eyk hier zal doormaken tussen de Strijpenaren, want ook zij zullen niet uitblinken in daden van moed, beleid en trouw. Daarom zal Eyk moeten wegvluchten in de tongewelven van de Theresiakerk als de Grüne Polizei naar hem op zoek is. Maar gelukkig weet de kunstzinnige stakker dat nog niet.

 

De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.

4

Reacties (4)

Bert Van Herk zei op 21 april 2026 om 14:02 uur

Heer Strijards, het zijn weer heerlijk te lezen en verhelderende stukken geschiedenis. Maar dat is bekend van U . Het zijn stukken uit mijn strijp waar ik getogen ben 22 jaar lang, tot dat ik op vrijersvoeten ging, en het veilige nest verliet, om het zelf te proberen (wat grootte deels gelukt is (mag niet klagen)). het is mij allemaal veel duidelijker geworden, wat er in mijn toen directe omgeving allemaal gebeurd is
Maar als ik zo de photo's bekijk en die natte plekken zie vol met kalkuitbloei, daar rechtsboven in die hoek op de photo, dan vraag ik mij af of daar nog ooit iets aan gedaan is (of wordt) want het zou eeuwig zonde zijn als die kunststukken beschadigd raken. we weten allemaal dat vocht veel schade aan kan richten.
Gerard sorry voor mijn late reactie, de electronica heeft het bij mij enige tijd af laten weten. En kon daarom geen gebruik maken van de computer.

Strijards zei op 1 mei 2026 om 10:09 uur

De laatste keer dat ik dit bedehuis bezocht was ter gelegenheid van de uitvaart van mijn vader in november 2009. Ik heb toen geruime tijd zitten kijken in de eerste bankenrij links van het schip naar die hoek vol vochtplekken die Eyks creaties toen al duchtig aantastten met ingrijpende schimmels. De ruimte is erg moeilijk te verbouwen tot een reeks lofts -- zo heet dat tegenwoordig -- omdat bijna overal in zulk een geval de schilderstukken van Eyk geweld wordt aangedaan. En bovendien is de lichtval door de raampartijen waar Eyk echt zijn creaties op afstemde dan gebroken. Ik overwoog destijds wel dat die schimmmelvorming op de aardse Eindhovense samenleving rechts in de gewelven ook past bij de imperfectie van de menselijke maatschappij, de voorafspiegeling van het Hemels Jerusalem, waar schimmelvorming geen plaats heeft. Het Laatste Oordeel is dan voltrokken: het Goede is dan blijvend onderscheiden van het Slechte. Mijn vaders ouwe klanten uit het assurantiewezen dat hij uit winstbejag betrachtte kwamen mij al in de beukgangen condoleren. Het verbaasde mij destijds al dat er zoveel van waren komen opdagen. En zonder wrok of leedvermaak, al had mijn vader schrieltjes doen uitkeren. Ik vrees Strijp verder niet meer te zullen frequenteren en zal de heer Van Herk dus niet beter kunnen informeren over die vochtafzetting. Het blijft mensenwerk, ons bestaan en het blijft een torso.

Bert van Herk zei op 27 mei 2026 om 13:38 uur

Beste Gerard: citaat : >Ik vrees Strijp verder niet meer te zullen frequenteren Dat zou erg jammer zijn dat u, die zo van eindhoven houd zich niet meer zal/kan laten zien in eindhoven, Dan zal u verder van al de veranderingen verstoken blijven, want deze stad ondergaat een grootte
metamorfose die de stad ten goede moet komen, de eerste graaf werken zijn al begonnen. op het stationsplein. het ligt nu even stil daar er op 5/6 juni een bommetje opgeruimd moet worden, een 500 ponder, een cadeautje dat niet goed is aangekomen met waarschijnlijk het sinterklaas bombardement. op de tekeningen zien de veranderingen er geweldig en veel belovend uit, alles gaat de hoogte in. dus af en toe een bezoekje, om dit alles te aanschouwen, is het zeker wel waard.

Strijards zei op 11 juni 2026 om 09:24 uur

Mijn familie in Strijp is stomweg uitgestorven met de dood van onze vader. Ik bezocht hem nog regelmatig. Hij werd heel oud. U refereert aan het prijzenswaardig project om het beekje De Gender gedeeltelijk vanaf de Willemstraat weer bovengronds te laten stromen tot aan een cascade naar de rivier De Dommel toe. Een groot deel ervan komt in een betonnen bak te stromen. Zoals ook met de Vecht is gebeurd in Hoog Catharijne in de oude bisschopsstad Utrecht, de veelgeroemde plaats van Sint Willibrord, de Apostel van de Lage Landen. Heel schilderachtig is het niet. Maar goed dat zal nu niet anders kunnen. Met alle bodemveranderingen van de twintigste en de negentiende eeuw met hun typische waterstaatskunde. Ik ben u erg erkentelijk voor uw messcherpe foto's zoals die van het interieur van de Sint Teresiakerk. De dagen van olim. Die u en ik delen.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.