Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Meisjesinternaat Sainte Marie in Roosendaal

Internaten

Roosendaal telde twee internaten met de naam Sainte Marie, een voor jongens en een voor meisjes. Die laatsten waren om precies te zijn jongedames uit de deftige stand. Ze woonden in het pensionaat en volgden onderwijs aan het Gertrudislyceum van de Franciscanessen van Roosendaal.

In Roosendaal hadden deze zusters (ook wel Franciscanessen van Mariadal genoemd) een gymnasium, een hogere burgerschool (hbs) en een middelbare meisjesschool (mms). Uit de Piusalmanak blijkt verder dat zij een lagere school en mulo hadden, waarvan de leerlingen ook intern zaten. De scholen maakten deel uit van het moederhuis van de zusters, dat in 1976 is gesloopt.

De internen van het chique 'Pensionnat de Demoiselles' werden opgevoed tot goede echtgenotes en moeders, waarvoor zij heel wat jaren weg waren van hun ouderlijk huis. Voor het ene meisje kan dat een opluchting zijn geweest, omdat het een uitweg was uit een chaotische gezinssituatie. Voor het andere betekende het wellicht een loodzware tijd, omdat zij buiten de groep viel, terwijl werkelijk alles in groepsverband gedaan werd. Of omdat het maar moeilijk wennen was aan de strikte dagelijkse routine en de geslotenheid van het instituut.

Hoe dan ook, voor ouders was de aantrekkingskracht van het internaat groot. Vanuit het hele land stuurden zij hun dochters daarheen.

Zoals bij meer internaten het geval is, staan ook de herinneringen aan Sainte Marie in het teken van bepaalde personen, regels en gebruiken, de vaste prik iedere dag en ook bepaalde geuren en geluiden. Van de bel, die duidelijk maakte dat het half zes was en tijd om op je op te frissen en die nog eens rinkelde, wanneer iedereen in uniform naar het klaslokaal moest. Of de geur van de levertraan, de naam van de ziekenzuster die je een lepel daarvan toediende, het gezamenlijke en sobere ontbijt in de 'refectoire'...

De hbs (a en b) en mms verdwenen eind jaren zestig met de invoering van de Mammoetwet. Als leerling zat je voortaan op het havo, het atheneum of het gymnasium. In 1975, onder rector J. van Wijck, verhuisden de havo- en de vwo-school van de Kloosterstraat naar Bovendonk 115. Maar veruit de grootste breuk met het verleden had toen al plaatsgevonden. Sinds 1970 was de scheiding van de seksen verleden tijd. De meisjes kregen toen plotseling ook jongens in de klas.

Het moge duidelijk zijn dat de zusters Franciscanessen, als onderwijzeressen en als opvoeders, een nauwelijks te overschatten invloed hebben gehad op de vorming van vele generaties vrouwen uit Roosendaal en omgeving. En waarschijnlijk zijn er dus ook nog nog genoeg Brabantse vrouwen die over hun verblijf op de chique kloosterschool kunnen vertellen. Zij kunnen hieronder hun herinneringen delen.

Foto's

Roosendaal, Molenstraat 13, 1919-1924, pensionnaires van het meisjesinternaat Sainte Marie in een klaslokaal. (Foto: collectie West-Brabants Archief, id.nr. 2014-00623)

Roosendaal, Molenstraat, 1919-1924, pensionnaires van het meisjesinternaat Sainte Marie knielend in een aardbeienveld. Rechts Francisca (Cis) Linthorst (Wilp 1907-Tilburg 2000). (Foto: collectie West-Brabants Archief, id.nr. 2014-00625)

Roosendaal, 1915, schommel in tuin van internaat, op de achtergrond de toren van de Antoniuskerk. (Foto: collectie West-Brabants Archief, id.nr. K12530)

18

Reacties (18)

wim buiteman zei op 11 maart 2019 om 09:43 uur

Ik mis de verhalen over het jongens kostschool St.Marie in de Vughtstraat waar ik met twee broers gezeten heb terwijl onze zusjes op het meisjes internaat St.Marie zaten

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 12:08 uur

Hallo Wim, bedankt voor je berichtje. Bedoel je deze? Klik maar eens op de volgende link:

https://www.bhic.nl/page/41004#210782#fc143db6002adfcd0799401a3f8d18f54…

Marijke van Aerde zei op 11 maart 2019 om 19:02 uur

ik was daar vanaf begin jaren 60

Marilou NillesenBHIC zei op 11 maart 2019 om 21:55 uur

En hoe kijk je terug op die tijd, Marijke?

Marij Mulders zei op 17 maart 2019 om 18:47 uur

Ik heb op de mms gezeten van tot 1958.Ik bewaar er goede herinneringen aan
Soeur Ignatia was destijds directrice van het pensionaat.We noemden haar Naat.Soeur Mariette gaf nederlands en heeft mij de liefde voor literatuur bijgebracht.En soeur Ewald gaf geschiedenis en zij beiden hebben er voor gezorgd dat ik bibliothecaris ben geworden, en ook de heer Van der Maat, die aardrijkskunde gaf.Hij is helaas jong gestorven.

Marilou NillesenBHIC zei op 18 maart 2019 om 19:19 uur

Bedankt voor je berichtje, Marij. Wat mooi te horen dat deze mensen ertoe hebben bijgedragen dat je bibliothecaris bent geworden. De liefde voor boeken is duidelijk goed overgedragen.

Hopelijk roepen de namen die je noemt ook bij anderen herkenning op... Ik ben benieuwd!

Margo Fassaert zei op 21 maart 2019 om 08:19 uur

Ik heb in de jaren 70 op het internaat gezeten als "strafmaatregel" omdat ik thuis te veel in het café had vertoefd en net niet overging. Ik heb een fantastische tijd gehad. Ik ben benieuwd hoe anderen het hebben ervaren.

Marilou NillesenBHIC zei op 21 maart 2019 om 13:30 uur

En wij met jou, Margo. Bedankt voor je berichtje, hopelijk reageren er meer!

Marijke Rennen- van Tiggelen zei op 25 maart 2019 om 19:44 uur

Vanuit Zeeuws- Vlaanderen kwam ik in 1960 op het internaat. In 1967 haalde ik mijn MMS diploma.
Daarna ben ik nog gaan studeren. De kostschooljaren waren voor mijn verdere leven bepalend: kansen gekregen, vriendschappen voor het leven. Ik ben mijn ouders dankbaar voor deze mogelijkheid die zij mij hebben geboden.

Marilou NillesenBHIC zei op 26 maart 2019 om 15:58 uur

Heldere reactie, Marijke, en wat mooi te lezen dat je je ouders daar zo erkentelijk voor bent. Goed om dat hier te benoemen, dank daarvoor!

Elly Koenraadt zei op 26 maart 2019 om 18:01 uur

Wat leuk om enkele reacties te lezen. Ook ik heb goede herinneringen aan deze tijd van begin jaren zestig. Ik kwam uit een gezin met 7 meisjes. Zeker 6 hebben op kostschool gezeten.
Marijke Aerde, zaten wij niet aan dezelfde tafel in de refter? Met “Naat” die ondertussen je post aan het openen en lezen was???

Anny Koenraadt zei op 28 maart 2019 om 10:37 uur

Uit ons gezin was ik de 4de die naar het internaat mocht gaan.
Ik heb er leuke herinneringen aan en gingen soms stiekem langs zolders/pianokamertjes /door de school, echt langs plekken waar je helemaal niet mocht komen.
Wij mochten toen het experiment aan gaan om van de blauw/witte kleding over te gaan op gekleurde kleding. Ook de nonnen mochten voor het eerst een stukje haar laten zien, de sluier werd kleiner. Sommigen waren daar super trots op, bij Callas ( ll. Engels) was het haar nog pikzwart.
En zo komen er vanzelf allerlei herinneringen terug.
Mijn tijd op het internaat heeft 2 jaar geduurd van ongeveer 1966 tot 1968.

Alice Barbé zei op 28 maart 2019 om 11:13 uur

Mijn ervaring van het pensionaat was niet zo positief.
Ik vond het een beroving van mijn vrijheid.
Alles moest op bepaalde vastgestelde tijden en je mocht vrij weinig.
Gelukkig moest ik niet het weekend blijven.
Heb dat allemaal als zodanig streng en vervelend ervaren dat het gevolg was dat Roosendaal een nare klank had voor mij.
Ben er 40 jaar na mijn eindexamen voor het eerst weer eens geweest.
Hoe je leven er anders uit gezien had weet je natuurlijk niet.....maar kostschool/pensionaat en nonnen roept nog als vanzelf weerstand op

Marijke van Aerde zei op 28 maart 2019 om 11:56 uur

Ja Elly wij zaten vast bij elkaar aan tafel! Afschuwelijk dat Naat al onze post las ook de brieven die we naar huis stuurden! Onderling met de leerlingen hebben we veel plezier gehad maar die nonnen waren me echt veel te streng hoor en al die deuren die allemaal op slot waren! En tijdens de wandelingen naar Visdonk dat oud brood met suiker in die tas die we steeds door moesten geven. Uiteindelijk hebben ze mij daar verwijderd en heb ik in Hulst mijn opleiding af gemaakt.
Ik vond het wel een uitdaging om van alles uit te halen. Ik had dan ook veel straf altijd .

Truus Fleuren zei op 1 april 2019 om 09:57 uur

van september '65 t/m december 70 heb ik er gezeten en ik heb er slechte herinneringen aan. Ik voelde me erg opgesloten en de nonnen, die het voor het zeggen hadden, waren zeer onrechtvaardig, waar ik niet tegenkon en dus had ik altijd problemen met ze. Ook was het nooit goed genoeg wat ik presteerde, een 8 kon ook wel een 9 worden. Wel heb ik gelukkig goede vriendinnen gekregen en ik heb nog steeds contact met een ervan.

Thijs de LeeuwBHIC zei op 1 april 2019 om 11:00 uur

@Truus: dank voor je bijdrage. De slechte herinneringen verdienen net zo goed een plek op onze site. Ik maak uit je verhaal op, dat je ondanks die tegenslagen hard bleef werken aan betere cijfers. Maar ja, het blijft gewoon zuur dat zo'n doorzettingsvermogen niet wordt gezien of gewaardeerd. Het deed me denken aan een leraar van vroeger: een 8 is voor de leerling, een 9 voor de leraar en een 10 voor God... Was ik het totaal niet mee eens, maar wat doe je er tegen? Frustrerend! Goed om te horen dat je in ieder geval goede vriendschappen aan het internaat hebt overgehouden. Praat je met die ene vriendin nog wel eens over jullie kostschooltijd? Heeft zij het ook zo ervaren?

Thijs de LeeuwBHIC zei op 1 april 2019 om 11:09 uur

@ Anny: leuk om te horen dat er weer allemaal herinneringen aan je kostschooltijd bij je bovenkomen. Ben je nooit betrapt tijdens een van die uitstapjes naar de verboden gedeelten van de school? Je hebt trouwens ook wel op een bijzondere tijd op het internaat gezeten, zo middenin die periode dat er een andere cultuur begon te heersen, o.a. dus in die klederdracht.
Voel je vrij om daar nog meer over te vertellen!

Thijs de LeeuwBHIC zei op 1 april 2019 om 11:22 uur

@Alice: heel goed dat je hier hebt willen reageren, ook al was deze kostschool voor jou dus allesbehalve een fijne plek om op te groeien. Gelukkig mocht je dan wel ieder weekend naar huis. Gold dat voor alle klassen trouwens of alleen de hogere? In welke periode heb je er trouwens gezeten?

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.