Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

De H. Clemenskerk in Baardwijk

RK kerken

Al in 1272 had Baardwijk een eigen kerk. Die is in 1911 gesloopt op de toren na. Hij staat niet ver van de "nieuwe" Clemenskerk, die in 1897 in gebruik werd genomen.

De middeleeuwse kerk van Baardwijk ging in 1610 over naar de protestanten, die het gebouw in de Franse tijd mochten houden. De katholieken bleven hun schuurkerk gebruiken en bouwden in 1836 een waterstaatskerk. De huidige, neogotische Clemenskerk is de opvolger daarvan.

In de jaren negentig van de vorige eeuw zou de kerk gesloten worden, maar dankzij protesten van de parochianen ging dat niet door. In 2001 werd de kerk zelfs opnieuw ingewijd. Maar in 2012 werd bekend dat de kerk op termijn toch aan de eredienst zal worden onttrokken.

De kerk stond centraal in het godsdienstige leven van vroeger. Maar de bezieling van een parochie moest natuurlijk komen van de pastoor en zijn kapelaans.Wat weet jij nog van ze?

Denk bijvoorbeeld aan pastoor A.F.L. van den Brekel. Hij ging in 1943, op 44-jarige leeftijd aan de slag in dit godshuis. Hij zal zijn parochianen goed hebben leren kennen, aangezien hij er midden jaren zestig nog steeds de heilige mis verzorgde.

Foto: BHIC / Frans van de Pol, 2012

Foto: BHIC / Frans van de Pol, 2012

En misschien dat je ook nog wel herinneringen hebt aan de priesters die hem in zijn pastorale taken ondersteunden. Halverwege de jaren vijftig was dat kapelaan A. Rijbroek, die behoorde tot de Congregatie van de Missionarissen van de Heilige Familie. Ook over hem en de andere geestelijken van de Clemenskerk (hieronder op de foto staan er nog een aantal) weet jij vast nog wel een verhaal of twee te vertellen. Je kunt ze hieronder met ons delen.

Ansichtkaart van de St. Clemenskerk Beeld van de Rooms Katholieke Kerk St. Clemens in Baardwijk te Waalwijk. Ansichtkaart. (Streekarchief Langstraat Heusden Altena, WAA04078, fotograaf onbekend)
Pastoor Van den Brekel  

Het 40-jarig priesterschap van pastoor A.F.L. van den Brekel van de R.K. parochie St.-Clemens op 27 mei 1963. De parochie ontving bij deze gelegenheid verschillende cadeaus. Van links naar rechts zittend: Kapelaan Meeuwesse, pastoor A.F.L. van de Brekel en kapelaan Coolen. De misdienaars zijn, knielend links J. van Lier en knielend rechts Van de Ven, staande links G. Brok en staande rechts onbekend. (Streekarchief Langstraat Heusden Altena, WAA30016, foto: J. de Bont, Waalwijk)

 

4

Reacties (4)

Ad van Heeswijk zei op 11 april 2019 om 17:39 uur

Van ongeveer 1957 tot 1959 was ik, van pakweg mijn 10e tot mijn 12e, misdienaar in de St Clemenskerk, net als mijn neef Harrie van de Ven die op deze foto staat. Ik heb de kapelaans Meeuwese en Koolen niet goed gekend, maar wel hun voorganger, kapelaan Marius de Kroon, die ik mij herinner als een heel aardige en opgewekte man, die heel goed met ons misdienaars overweg kon. Hij organiseerde het jaarlijkse misdienaarsreisje dat wij kregen als een soort 'beloning'. Na zijn tijd als kapelaan in de St Clemens werd hij naar Utrecht gestuurd om daar, als eerste RK priester in Nederland, oecumenische theologie te gaan studeren aan de rijksuniversiteit, hij is daarin ook gepromoveerd. Pastoor van den Brekel had niet overdreven veel contact met ons, maar bij je Plechtige Communie in de 6e klas van de LS kreeg je wel een door hem gesigneerd missaaltje van hem. Hij was, zover ik me herinner, ook heel eerlijk met zijn kapelaan, ze deden eerlijk om beurten de dagelijkse vroegmis van 6.30u en die van 7.30u.

Ad van Heeswijk zei op 24 mei 2019 om 20:56 uur

Kapelaan Rijbroek herinner ik me ook nog wel, die kon heel luidruchtige donderpreken houden, maar zelfs in die tijd (halverwege jaren '50) maakte dat al niet meer zo veel indruk: achter in de kerk werd daar nogal mee gelachen. Er kwamen trouwens in de St Clemenskerk regelmatig paters van de H. Familie over de vloer om te assisteren: pater Ehlert (die is dacht ik ook nog een tijdje kapelaan geweest), en de paters van Dooren, van Es, Bakker, Akkermans en Chris Tielemans had ik als misdienaar allemaal al meegemaakt voor ik in 1959 bij die paters naar het seminarie in Kaatsheuvel ging. Pater Tielemans was een vlotte jonge pater die snel populair werd en zich ook liet zien bij sociale feestelijkheden en bij gelegenheid zelfs wel eens met het volk meedanste, tot afkeuring van sommige oudere parochianen die vonden dat dat geen pas gaf. Maar mijn eigen ouders vonden 't wel amusant, geloof ik.

Marilou NillesenBHIC zei op 27 mei 2019 om 10:49 uur

Mooie aanvullingen, Ad! Wat mooi dat je deze kapelaans en paters zo goed typeert; ik krijg er een heel duidelijk beeld bij.

Ook die verandering binnen de kerk zelf - van donderpreek naar dansen - wordt door jouw berichten helder verwoord. Veel dank!

Ad van Heeswijk zei op 28 mei 2019 om 16:49 uur

Overigens is het niet zo dat dat 'dansen' door een enkele priester iets sensueels was: ze nodigden geen individuele dame ten dans maar namen deel aan carnavals-hossen of aan de polonaise tijdens een bruiloftsfeest. Maar ook dat was vaak ongepast in de ogen van oudere gelovigen.

Verder dacht ik dat de naam van kapelaan Coolen geschreven moet worden met een C. Als ik me goed herinner was de St Clemensparochie zijn eerste standplaats na zijn priesterwijding. Hij is er niet lang gebleven: om redenen die mij jammer genoeg onbekend zijn raakte hij in een conflict met het kerkbestuur, dat contact opnam met de bisschop, die tenslotte kapelaan Coolen overplaatste naar een andere parochie. De pastoor was wel de voorzitter van het kerkbestuur, maar als zulke plaatselijke notabelen de kont tegen de krib gooiden konden ze toch hun zin wel eens krijgen.

Nog over pastoor van den Brekel: hoe populair hij was vind ik moeilijk te zeggen. Op 20 april 1966 schreef mijn moeder in haar wekelijkse brief naar mij (ik zat toen nog in De Steffenberg in Vught): "Wij krijgen binnen 14 dagen een nieuwe pastoor en zeer waarschijnlijk ook een nieuwe kapelaan. Pastoor van den Brekel ligt in den Bosch in ’t ziekenhuis en komt morgen terug, maar over 14 dagen is zijn huis klaar in plan Laageinde en dan gaat hij daar wonen. Eerlijk gezegd, erop achteruit gaan kunnen wij al niet." Dat laatste zinnetje doet in elk geval niet erg positief aan. Of de parochie vooruit ging met van den Brekels opvolger, een pastoor Vos, is ook nog maar de vraag: die gebruikte de preekstoel onder andere om de parochianen wat nurksig aan te sporen om wat vaker pakken koffie en 'lekkere kippetjes' te bezorgen op de pastorie (en dat heb ik wel zelf gehoord en gezien).

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.