Het rijke roomse leven in brabant 1900-1970

Fraterhuis en communiteit H. Stanislaus in Tilburg

Kloosters

De kweekschool van de Fraters van Tilburg was vanaf 1850 gevestigd aan de Gasthuisstraat. In 1854 brachten ze hier ook de priesteropleiding onder. Guibert de Beer uit Tilburg, een familielid van de superieur, bouwde in 1887 een nieuw huis aan de Fraterstraat, dat daarna als kweekschool functioneerde.

Tilburg, Internaat en kweekschool H. Stanislaus. Foto: Collectie Jan Smits
Tilburg, Internaat en kweekschool H. Stanislaus (foto: Collectie Jan Smits)

Dit werd succursaalhuis (dochterklooster) van de H. Stanislaus Kostka. In 1909 kreeg het gebouw er een verdieping bij. Uitbreidingen volgden in 1922, met onder andere een gymnastiekzaal, die tegelijk als aula en toneelzaal diende. De kweekschool werd in 1985 na een fusie gesloten, het gebouw werd bij het moederhuis getrokken voor de onderwijzersopleiding. Het is in 1985 gesloopt.

Het strenge en sobere, bakstenen gebouw bevatte boven de ingangsdeur een Stanislausbeeld in een ondiepe nis op een sokkel. Het grote, rechthoekige gebouw had lange zijgevels. De kleine dakkapellen en de ranke schoorsteentjes gaven het dak enige levendigheid. De latere verdieping en de iets lager gehouden aanbouw waren in dezelfde stijl uitgevoerd.

Bron: Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant. Alphen a/d Maas, 2010.

3

Reacties (3)

Ben Ophof zei op 20 februari 2026 om 11:04 uur

Het verhaal van Paul Huismans (7-12-2012) over de kweekschool van de Fraters van Tilburg bevreemd mij zeer.
Van 1960 tot 1964 heb ik in dit gebouw gewoond aan de Fraterstraat. Volgens mijn informatie is het gebouwd in 1887 en het maakte deel uit van een enorm groot kloostercomplex, net achter het station.
Ik heb het gekend als een juvenaat voor jongens die frater wilde worden. Nadat je de 3-jarige Ulo had afgerond in het juvenaat (Franciscus van Sales) te Goirle, ging je naar Stanislaus in Tilburg. Het was geen klooster maar een internaat. Hier startte je je kweekschool-opleiding. Enkele fraters hadden wel een kamer in dit gebouw maar allen behoorden bij de communiteit van het nabij gelegen moederhuis. In het juvenaat zelf was geen fraterscommuniteit.
Er waren enkele leslokalen, een studie- en recreatiezaal en een refter voor de (interne) studenten. De huiskapel en slaapzalen bevonden zich boven. Er was een eigen keuken met een frater-kok en er was ook een frater-portier. In mijn tijd woonden er ongeveer 30 juvenisten die allen de bedoeling hadden om frater te worden.
In Stanislaus verbleef je twee jaar en ging toen voor een jaar het noviciaatsgebouw in. Tijdens de noviciaat-periode werd er niet gestudeerd, hierna ging men wonen in weer een ander gebouw en vervolgde de opleiding.
Stanislaus heeft zeker tot de eind jaren 60 als juvenaat gefunctioneerd en als kweekschool voor de internen.

Marilou Nillesen zei op 21 februari 2026 om 18:57 uur

Dag Ben, met dank voor je uitgebreide reactie hier. Ik ga ervan uit dat mijn (inmiddels oud-)collega Paul deze gegevens heeft gebaseerd op het Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant van Jan Smits (die ook als bron staat vermeld).

Aangezien je zelf vier jaar daar hebt gewoond — in combinatie met je gedegen onderzoekservaring — is jouw gedetailleerde aanvulling enorm waardevol. Dus dank voor deze inhoudelijke aanvullingen. Een en ander is aangepast.

Frank Bastings zei op 12 maart 2026 om 10:35 uur

Hallo, ik wil graag wat aanvullen. Ik heb hier op school gezeten van 1979 tot ongeveer 1981. Ik volgde hier de HAVO top opleiding. Als je vooral de 4-jarige MAVO had gedaan, kun je hier je HAVO diploma halen door op het Stanislaus College HAVO 4 en 5 te doen. Dat HAVO diploma had je nodig om te kunnen doorstromen naar het HBO onderwijs, in mijn geval het Moller instituut, tegenwoordig heet dat Fontys Hogeschool, aan de Stappegoorweg. Wij gingen toen nog naar de sportweg, in de wijk De Reit. (Houten noodgebouwen vlakbij het spoor.

Van het Stanislaus College herinner ik me nog de stijl van het gebouw. Hoog, status maar ook iets duisters. De binnenplaats werd intensief gebruikt voor de gymlessen. De leraar had blijkbaar een voorliefde voor softball en honkbal. Alle ramen die grensden aan deze binnenplaats waren voorzien van dik plexieglas. Ze waren onbreekbaar. Terwijl je in een leslokaal zat kwam het regelmatig voor dat een honkbal tegen het raam vloog. Niet bevorderlijk voor de concentratie, maar we waren het gewend. Vanwege zijn aparte binnenplaats verzonnen we de naam Kolditz, voor deze school. Alles was ook hermetisch afgesloten. Je kun niet zomaar de straat oplopen. Welke straat? De Fraterstraat was een doodlopend straat, met grote bomen. Het was er altijd vrij donker. Langs het spoor stond een saai lomp gebouw: de drukkerij Zwijssen. Dat was een drukkerij vooral bekend van schoolboeken, en hij was eigendom van de Fraters. Aan de andere kant van de school was het fratershuis, dat later helemaal vernieuwd was. Hier kwamen de fraters op leeftijd terecht. Zeg maar een zorgcentrum voor paters, fraters en oud pastoors. Ze hadden okk hun eigen kledingwinkel in de kelder van dat gebouw. Mijn vader heeft daar nog jarenlang gewerkt als kleermaker. Hij verzorgde het maatwerk en verstelwerk voor de kleding van priesters. Achter het fraterhuis lag een grote tuin, bijna een parkje dat prachtig onderhouden werd.
Terug naar het Stanislaus College. Ik herinner me nog het zeer oude gebouw. Erg veel hout. Overal trapjes. Naar omgebouwde zolderkamertjes. Ook plekken waar we niet mochten komen omdat daar nog mensen woonden.
Naast de HAVO top was er ook nog de ‘kweekschool’ , die we toen al PABO , oftewel Pedagogische Academie Basisonderwijs noemden. Ik kwam daar regelmatig mijn nichtje tegen die een paar jaar ouder is, en daar op de PABO zat. Al bij al een prachtige tijd, want oude gebouwen stralen altijd zoveel karakter en ‘ziel’ uit. Ik vind het erg jammer dat deze karakteristieke structuren gesloopt zijn. But that’s life, je kunt natuurlijk niet alles conserveren:-)

Ik hoop dat je iets aan deze aanvulling hebt. Ik ben zelf nog op zoek naar foto’s van deze periode.

Reactie toevoegen

Je e-mailadres is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.